This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world's books discoverable online. It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the publisher to a library and finally to you. Usage guidelines Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. We also ask that you: + Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for personal, non-commercial purposes. + Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help. + Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. + Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. About Google Book Search Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web atjhttp : //books . qooqle . com/ X PATROLOGLE CURSUS COMPLETUS, »0 RIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, DNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA OHNIll SS. PATRIM, DOCTORli, SCRIPTORUMQUE EMLESIASTKORH, SIVB LATINORCM, 8IVB GRJ5CORUM, QUI AB JRVO APOSTOLICO AD jETATEM INNOCKNTII Ul (AlfN. 1116) PRO LATINIS, ET AD PBOTII TEMPORA (ANN. 863) PRO GRjBCIS, FLORUERUNT; RECUSIO CHRONOLOGICA OMNlllM QUjE EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLlCiE TRADITIONIS PER DUODECIM PRIORA EGGLESIiE SiECULA ET AMPLIUS, JUXTA EDITIONES ACCUBATIS81MAS, INTEB 88 CUMQUB N0NNULLI8 C0DICI8U8 MANUSCBIPTI8 COLLATAS, PERQUAM DILIGENTER CASTIGATA; DI8SERTATIONIBU8, C0MMENTARII8 TARIISQUB LECT10NIBU8 CONTINRNTER II.LU8TRATA; OMN1EU8 0PEMBU8 P08T AMPLISBIMAS ED1TI0NE8 QUJL TRIBU8 NOVISBIMIS S4CULI8 DgDENTVB ARSOLHTAS DETECT18, AUCTA; 1ND1CIBU8 PABTICULARIDU8 ANALTTICI8, SINGULOS 8IVB TOMOS, SIVE AUCTOBES ALICUJUS MOMENTI SUB8EQUENTIBU8, DONATA ; CAPITIILISINTBA IP8UM TEXTUM RITB DISPOS1T1S, NBCNON ET TITULI8SINGULARUM PAGINABUM MaBGINBM 8UPERIORRM DISTINGUBNTIBUS SUBJECTAMQUB MATEBlAM 8IGNIFICANTIBUS, ADORNATA ; OPERIBUS CUM DUBII8, TUM APOCRTPHISy ALIQUA VERO AUCTORITATB IN ORDINB AD TBADITIONEM ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA; DUCENTIft ET AMPLIUS INDICIBU8 LOCUPLETATA ; SED PRASERTIM DUOBUS IMMRNSI8 ET GENEBALIBUS, ALTERO SCILICET RERUM, QUO CONSULTO, QUIDQUID NON SOLUM TALIS TALISVB PATER, VF.RUM AUTEM UNI1SQUISQUE. PATRUM, ABSQUE ULLA EXCEPTIONE, 1N QUODLIBET TnEMA 8CBIPSBBIT, IINO INTUITU CONSPICUTUR ', ALTERO SClUPTUHiE SACR/E, EX QUO LECTORI COMPBRIRR SIT OBVIUM QUINAM PATRR8 BT IN QUIBU8 OPEBUM SUORUM LOCIS SINGULOS SINGULORUM LIBBORUM SCRIPTURJS VER8US , A PRIMO GENESEOS USQUE AD MOVIS8IMUM APOCALTP8I8, COMMENTATI 8INT. EDITIO ACCURATISSIMA,CJZTERISQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA, 81 PEBPENDANTUB CHABaCTEBUM NITIDITA89 CIIABTiB QUALITA8, INTBGRITAS TEXTU8, PERFBCTIO CORRECTIONI8, OPERUM RECUSORUM TUM VARIETAS TUM NUMERU8, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE IN TOTO 0PEBI8 DECURSU CONSTANTBR SIMILIS,PRETII EXIGUITAS, PRJZSERTIMQUE ISTA COLLECTIO, UNA, METIIODICA ET CBRONOLOGICA, 8EXCENTORUM FRAGMBNTORUM OPUSCULORUMQUE HACTBNU8 HIC ILLIC SPARBORUM, PRIMUM AUTEM IN N08TRA BIBLIOTUBGA , BX OPEBIBU8 AD OMNE8 ATATES, LOC08, LINGUAS FOBMASQUB PBRTINENTIBU8 , COADUNATOBUM. SERIES LATINA, IN QUA PRODEUNT PATRES, DOCTORES SCRIPTORBSQUE ECCLESLE LATIftE A TERTULLIANO AD INNOCENTIUM III. ACCURANTE J.-P. MIGNE, BlMtotbceae clcri nnirerm», 8IVE COBSUUM COMPLBTORUM Iff *NGCL09 SCIENTIJ3 ECCLES1ASTICJ3 RAMOS ED1TORB. PATROLOGIA, AD JNSTAR IPSIUS ECCLESIJS, IN DUAS PABTES DIVlDITUB, ALIA NEMPE LATINA, ALIA GRJSCO-LATIKA. LATINA, JAM PENITU8 EXARATA , VIGINTI-QUINQUB ET DUCENTIS VOLUMINIBUS MOLE SUA 8TAT, AC QUINQUE- YIGINTI-CENTUM ET MILLE FRANCI8 VENIT. GRJJCA DUPLICI RDITIONB TTPIS MANDATA EST. PRIOR GRJttOM TEXTUM UNA CUM VERSIONB LATINA LATEBALI AMPLECTITUR, KT FORSAN CENTUM VOLUMINUM EXCEDET NU- MERUM. POSTEBIOR AUTEM BARC VERSIONEM TANTUM RXHIBET, IDEOQUB INTRA QUINQUAGINTA ClRCITER VOLU- MINA BET1NEBITUR. UNUMQUODQUE VOLUMEN GKJECO-LATINUM OCTO, UNUMQUODQUE MERE LATINUM QUiNQUE FRANCIS SOLUNMODO EMITUR l UTROBIQUE VERO, UT PRRTH IIUJUS BENEFICIO FRUaTUR BMPTOR, COLLECTIONKM INTEf.RAM, SIVE GBACAM SIVE LATIAAM COHPAHET R£CR*.ti£'EBiY;'S4«:U£ ENIM CUJOSQUE VOLUMINIS AMPLITU- DINEM NECNON RT DIFFICULTATES V^*(# 4*ETU JftJlABINT; \~ ' • tATROLOG\MJ,AJlNM TOMUS LL S. PROSPER AQUITANUS, IDATJUS A&JjEFLAVIENSIS EPlSCOPUS, MARCELLINUS COMES. EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM , IN VIA DIGTA PAMROISE, OLIM PROPK PORTAM UJTETIiE PARISIORUM VULGO FEtiFER NOMINATAM, SEU PETIT-MONTIIOUGE, NUNC VERO INTRA MUENIA PARISINA. 1861 ( .Sl SMCVLVM V, AMI UO-460. S. PROSPERI AQUITANI , S. AUGUSTINI DISCIPULI, S. LEONIS PAPjE NOTARII, OPERA OMNIA jTJTTA HSS. CODICES, NECNON KDITIONES ANTIQUIORES KT CASTIGATIORBS AGGURATB RBCOGNITA» SECUNDUM ORDINBM TRMPORUM DISPOSITA, BT CHRONICO INTEGRO BJUSDEM, AB ORTU RERUM USQUE AD OBITUM VALENTINIANI III ET ROMAM A VANDALIS CAPTAM PERTINBNTE, LOCUPLBTATA. ACCEDDNT IDATII ET MARCELLINI COMITIS CHRONICA AD BXQUISTTAM SIRMONDI EDITIONEM RBCENSITA. ACCURANTE ET DENUO RECOGNOSGENTE J.-P. MIGNE, BIBUWTHBCiB CLEBI VNIVBRSiB, srvE CURSUUM COMPLBTORUM IN SINGULOS SCIENTLE ECCLBSIASTICJE RAMOS BDITORB. — ^ — ■ TOMUS UNICUS. i • - * " '$toF:&J9ivis§ uiLLtcte. ■ "■ EXCUDEBATUR ET VENIT APCD J.-P. MltiNE EDITORElf , W VIA DICTA VAMBOISE, OLIM PROPE PORTAM LUTETLA PARISIORUM VULGO DENFER NOMINATAM, SEU PETIT-MONTRQUGE, NUNG VERO INTRA MOENIA PAIUSINA. 1801 II PRiEFATIO. t* toor se recepisse ipsis D. Prosperi episcopi ipsorum lucubrationes typis suis excudere : nec statim id pnestare potuisse, propter exemplaria tum parum accurale descripta, tum non- nullis desideratis opusculis imperfecta. « Quapropter (subdit) ut vobis gratiGcarer, atque studiosorum commodis inservirem, editionem minime pnecipitandam putavi : sed primum vehementer copandum, ut opus, si quo paclo Geri posset, prius prislino nitori, germanaque integritati restitaeretur. Proinde huc illuc missis litteris, negotium dedi amicis el Gallis et Germanis, prtBserlim humani»>rum litterarom studiosioribus, ot quidqaid hujus auctoris apud eos in antiquis bibliothecis lateret, tam lacerum quam integrum ad me transmitterent. A quibus inler alia vetustissima cxempiaria allata sunt simul qu© desiderabantur opuscula : iiempe duo versu heroico, de Providentia Dei unum, alterum mpl |Ax«/H<rra>v; praeterea Expositio in poslremos unutn et quinquaginta psaimos : omnia, ot opinor, a noslne tem- pestatis hominibus non visa. His igitur omnibus siqaul inter se diligentissime collatis, effcci tandem ut hic vesler Prosper, vir tam sanctus quam eruditus, tot retro saeculis in tenebris delitescens, situm cariemquc passus, totus nitidus, purus, integerqoe in lucem exiret. » Hactenus Stephanus Gryphius. Ex cujus verbis colligitur, quaecumquc ante se fuerant edita tunc a viris doctis rccognila, omissis tamen tam epistola Ccelestini pap» ad episcopos GalliflB pro Prospero et Hilario, quam sedis apostolic© sententiis de gratia Dei et libero ar- bitrio : alia vero his addita, qu® ab eo recensentur : quibus annumerand® Responsiones ad Capitula Gallorum, et ad Capitula objectionum V incentianarum. Hisque omnibus praefigi curavit vitam ejusdem Prosperi a Joanne Antonio Flaminio Imolensi contextam : de qui quid sentiendum legi potest infra articulo 10 Vit» sancli Prosperi. Verum annoChrisli 1565, Joannes SotellusMontinensis, Lovanii minoris collegii theolo- gorum alumnus, reverendo in Cbristo Patri D. Carolo Vander Linden sacne theologia; baccalaureo, et monasterii Parcensis ordinis Praemonstratensis apud Lovanium abbali nun- cupavit novam quam instituil Operum Prosperi nostri emendationem. In qua quidem edi- lione uihil priorum reprsesentarc omisit, et nonnulla alia proprio labore addidil : scilicet Libros duos de Vocatione Gentium, qui alias Ambrosio, et aliis quibusdam afGcti legebantur : ille autem falso quidem S. Mediolanensi Antistiti tribui fatelur, at auctori suo Prospero putat restituendos, « non tantam ob styli et phrasis similitudinem, sed eliam quia in bibliotheca Kegularium S. Martini Lovaniensiset in bibliotheca abbati® Camberonensis, necnon in Bonncfliensi abbatia apud Namurcum in antiquissimis exemplaribus mss. habentur nomine beati Prosperi. Certe Ambrosii non esse (ait ille) ex stylo clarius apparet, quam ot ulla oslensione egeat : et ex eo maxime, auod post damnatos Pelagianos (ante quorum damna- lionem e vivis excesseral Ambrosius) sint scripti, ut videre est in cap. 22 libri prioris. » Ejusdem quoqoe Prosperi censet epistolam quam addidil ad Demetriadem virginem, partim ob stylum, partim ob argumentum. «Dirigitur enim posl damnatam Pelagii haeresim contra epislolam ejusdem Pelagii de sancta Virginitate ad eamdem Demetrtadem, qu« habetur in initio tomi iv apud Hieronymum : quce epistola, vivenle adhuc Ambrosio, non videtur exsti- tisse. » Sedde his nos in admonitione otrique praGxa sat multadisseruimus. Addidilquoque Prosperi epistolam ad Augustinum de reiiquiis Pelagiana hcereseos in Gallia subolescentibus, inter Prosperi opera nondum editam : omissamque in Lugdunensi editione C&lestini papce Epistolam cum sententiis subjici solitis vir ille non omisit : primusque interomnes iibris Prosperi noslri adiunxit, nec immerilo, ut nos postea dicturi sumus, Canones alterius con- cilii Arausicani. Vitam qfuoque ex suo ingenio suisque parlim conjecturis, judice Labbco (Script. Eccl. tom. II, pag. 2b9), concinnatam prcemisit : in qua quid sibi de singulis a se editis operibus videretur aperuit : et inter csetera, Carmen de providentia Dei a D. Prosperi operibus removendum duxit, quia Pelagian® doctrin» est, cui Prosper infeslissimus fuit. De quo in admonitione pag. 779 diximus. Libros vero de Prcedictionibus et Promissionibus Dei , quatcnus sibi licuit, puros iutegrosque edidil, sed ab alio quam a Prosprro scriptos ex styli phrasisque dissimililudine, et Gennadii Trilhemiique silentio probari posse arbitratur. Anno autem 1576, iidem omnes S. Prosperi libri denuo ad examen revocati in editione Duacensi per Joannem Olivarium, qui hanc suam editionem dicat Joanni Sarraceno priori Tedastino Atrebatensi: cui suscepti a se laboris rationem reddensin epistola nuncupatoria, Prospeh opera mittere sc gloriatur superioribus quidem editionibus non satis expurgata, tunc vero nitidiora et non modica accessione cum variarum lectionum, tom plurium laru- narum, maximeque unius perquam insignis supplemento locupletiora. Emcndationes plu~ rimas, ilemque varias lectiones parlim suppeditarat liber ab ipsomel reverendissimo priore collatus cum antiquis codicibus, partim vetustissimum volumen bibliotherae Camberoncn- sis, quod habebat manu descriptos de Vita contemplativa libros tresy de Vocatione Gmtium duos, etunum Epigrammatum. Ex quo his in libris multa facta meliora, quae deerant sup- plela, annotata plurima, nec acerrimo quidem patroni sui, cui libenler illa submittit, judicio (ut sperat) improbanda. Ad postrem» hujus editionis Duacensis normam anno 1630 prodiit, qu® Coloniae Agrip- pin® facla notatur sumplibus hteredum Joannis Crithii sub signo Galli; ac reliqu» omnes qitffi dcinccps ad nostra usque tempora diversis annis variisque in urbibus excus® fuerunt. Unde de prioribus S. Prosperi Operum editionibus haec satis erunt. Ad hauc noslram tandeni est descendendum. in ca adornanda hac nobis mcns hic Gnis fuit, ut, quantum Geri potuisset , amplissima , .« 13 PRiEFATlO. 14 eastigatissima ♦ et optimo ordine disposita prodiret : ut etiam ex illa aliquid adjumenti lecto- ribus subministraretur ad erroris Scmipelagiani bistoriam plenius cognoscendam. Amplio* rem quidem exhibere nequivimus , quam in eam conferendo qoidquid Operum S. Prosperi genuinorum , aut ipsi afGctorum haclenus in lucem prodierat. Hinc non negleximus illud opusculum quod a Sirmondo primum publicatum est anno 1619, sub hoc titulo, Confessio Prosperi Tyronis Aquitani, cx bibliotheca Valicana posl Eugenii et Dracontii carmina : de qna qnid sentiendum eruditis viderelur, aperuimus in praevia illi operi admonilione pag. 767 4. Exhibuimus etiam Chronicum integrum, opus a prioribus Prospen editoribus omissum : cojug omissionis ratio ea a Stephano Gryphio m Lugdunensi anni 1539 editione affertur : qoia inler Eusebiana aliorumquc Chronica esset excusum , et quod ob nimiam corruptio- nem lectori fastidio fore videretur. Non enim inde Prospero nostro praejudiciura inferri de- bere credidimus, quod aliquidipsius aliorum fortunis annexum habcretur, quin eidem data occasione esset resiituendum, tam i psius ornamento, quam lectorum commodis profuturum. Nec certe tam corruptum censeri nunc debebit, quam ante centum et septuaginta annos ; cura a viris peritis ad mss. codices recensitum, emendatum et auctum habeatur, tam ab An- drea Duchesnio tom. I Hist. Francorum , quam a Philippo Labbeo, qui integrum edidit tomo 1 Bibliothec® nov® mss. Cujus editionem, quasi ampliorem emendatioremque, nos secuti , non omissis aiiarum editionum differentiis, novo etiam labore cum mss. Colberti- nis quinque contulimus. Castigavimos etiam singulos edilionis hujus libros ad 6dem tot mss. quot per concessi temporis limiteslicuitreperire et consulere, probatiorum quoque qu© antea prodierant edi- tionum; quorum indicem damus infra statim post Opera, et ante Appendicem Operum Prosperi nostri. Et ne inter varias quae in libris occurrerunt loci ejusdem lectiones temere se legisse, et doctiorum palalo prsejudicare voluisse arguamur, visum est in marginem in- feriorem cojusque paginaeeas quas negleximus rejiccre, ut erudito lectori liberum maneat , quam sibimagis saperejudicaverit usurpare. Hiucquoque non immerito videbitur castiga- tum opus universum , quod spuria a veris et dubiis, dubia quoque a veris et genuinis, et sede, et characlere , et admonitione prieambula distingui curavimus, adductis de unoquoque eorum eruditorum virorum sentenliis , nec cujusquam judicio censura conGdentiori prceju- dicantes. Ordinem porro eum inter opera sancti Prosperi statuimus, qui fuisse demonstretur scri~ ptioniseorumdem, sive ex textu ipso iibrorum, sive ex materia, sive ex doclorum gustu et testimonio. Hinc Epistolam Prosperi adAugustinum de reliquiis Pelagianw hareseos in Gal- lia subolescentibus9 etc, tamquam primum Auctoris noslri contra illos grati» adversarios conalum, primo loco exhibuimus ; cum eas litteras quas ibidem testatur se antea ad eum dedisse, aut quas ab ipso se accepisse gratulalur, ullibi nancisci non sit concessum. Hanc sequitor Epistola HUarii de eodem argumento ad Augustinum quoque lempore eodem scripta, et per eum qui prioris perlator fuit transmissa. Utrique vero com responsum fuerit S. Anlistftis Hipponensis libris duobus de Pradeslinatione sanctorum et de Dono perseveran- tice ad Prosperum etHUarium directis ; miraii sumus nominem antea animadvertisse, quanto jure hos sibi libros Prosper nosler vindicaret, et quam utilem, immo necessariam cum ejus sociique Hilarii epislolis connexionem retinerent. Unde non visum esl satis consultum foro a nobis sludiosorum affectui etulilitati, nisi hos statim sequi curassemus. Rufini Epistolam adhuc in vivis agente Augustino ad Prosperum scriptam longius differre non oportuit : nec insigne el numquam satis pro merito priedicandum Carmen Prosperi nostri de Ingratis in- scriptum , quod pariter tunc exaratum probalur cum nondum inter coeliles assumptus fuis- set Auguslinus, cujus fam® ac doctrinae contra Semipelagianorum murmura cl obtrectatio- nes vindicandsB gralia fuerat susceptum. Huic majoris perspicuitatis ergo utiliter adhibita nemo, ut speramus, inGciabitur tum brevia cujusque loci argumenta, quae jam antea lege- bantur in eodem Poemate in vernacolam linguam, tam soluta quam stricta oratione conver- so ab anno 16*6, tum nolas grammaticales et criticas a Martino Steyaert Lovaniensi doctore non ita pridcm defuncto eidem operi subjunctas in Opusculis Lovanii cdilis anno 1703, qui- bus etiam Epigrammata duo in Augustini Obtrectatorem et Epitaphium utriusque hcerescos Pelagianwet Nestoriana, de quibus mox, eiucidanlur. Duo epigrammata illa pariter & Car- mine contra Ingratos edito divelli nondebuere, quseei non multo posleriora hinc probantur quod in his Auguslinus superstes esse insinuetur. Hisque subjicilur Epitaphium Nestorianos et Pelagiance hcereseon propter rerum com praecedentibus alGnitatem, elsi forte tcropore posteriori, postdamnatos nempe iterum cum Nestorianis Pelagianos, exaratum. Responsiones Prosperi ad Gullorum et ad Vincentii Objectiones contra doclrinam Augustini auctorisque noslri famaro disseminatas, atquead Excerpta et dubia Genuensium presbytero- rumf qoia Romano Prosperi el Hilarii itineri priores credimus, stalim etiam post prsemissa exhibemus : elsi non dissimulandum , aliis quibusdam visuo esse illas ipsoruinreditui po- steriores statuendas : de qoo penes lectores esio judicium, Rediit Roma in Gallias cum Hiiario suo Prosper noster, celebri WXdiCalestini papce ad Gal- lioj episeopos Epistola tnunilus : cui adjunctte fuisse creduntur, quce subjungi soient, sedis apostolicce episcoporum Auctoritates de Gratia Dei et Libero voluntatis Arbitrio e scriuiis ecciesiasticis deprompt®, ul infra pag. 263 etscquentibusdicetur. Quibus armatus slrenuus * Hic et ubiubi S. Prosperi operum aliqau citalur locus, rc\ocalur lcctor ad uumcros crassiores lexlui bnjus uostr» ediiiouis coalin*.uier ioscrlos. 15 PRiEFATIO. 15 Augostini grattoque ab eo propugnat» defensor, majori adhuc confidentia manus conseruit cum Semipelagianis Massiliensibus, et hos inter contra Cassianum Massiliensium presbyte- rorum Augustinique obtrectatorum primiceriom scribere aggressus est. Hujus viri in lucera prodierant Collationes salutaribus documentis quidem refert», sed aliquol in locis non extra omnem reprehensionem posit» : quas inter legebatur circumferebaturque Collatio tertia de- cima9 de Protectione Dei, in qua novam et a se primo excogitatarn distinctionem, omnipo- tenliae divins juribus, et peccali originalis fldei non parum derogantem, evulgare non dubi- larat. Hanc nos collationem san» doclrioffi, quamubique luetur S. Prosper, non obfuturam, si eo loci legeretur; immo ex oppositione libri Prosperi contra eamdem exarati orthodoxce sententi» lucem allaturamarbitratisumus. lllam enim excipit stalim Liber sancti Prosperi Aquitani de Gratia Dei et Libero Arbitrio eontra Collatorem, id est, conlra Cassianum cotla- tionis isliusce auctorem , quem tamen honoris causa, et ex pacis studio proprio nomine in- digitare noluit. Sequuntur Psalmorum a c ad cl Expositio; Sententiarum ex operibus S. Augustini Hip- fwnensis episcopi delibatarum liber unus. Item ex sententiis sancti Augustini Epigrammatum iber unus : quse cum Augustini libros aut exscriptos de verbo ad verbum, aut sensuum ipsius perfeclam imitalionem fere ubique exhibeant, Prosperum arguunt in sanctissimi Doctoris libris diurna nocturnaque manu versandis a puero exercitalissimum : quorum tempus in admonitione cuique prsefixa satis probabile eflicitur. De Chronico integro nonest quod plura narrentur, prseler ea quse superius dicta sunt, et in admonitione ejusdem fusius disserentur. Hoc solum his addendum restat , quod huic emeudando proter mss. codices supra notatos, ac editiones Ducbesnii , Labbei , et eam quce inseritur lomo VIH Bibliolhec© Patrum Lugdunensis anni 1677 consuluimus etiam cditionem ejusdem Chronici ab Arnoldo Pontaco episcopo Vasatensi ad mss. viginti octo et octo edi- tiones emendatam , ac nolis ejusdem illustratam, et anno 1604- Buraigal» apud Simonem Milangium excusam. Slatim posl Chronicum legitur Conciliumll Arausicanum deGratia etLibero Arbitrio, anno, ut creditur, 515, celebralum. Quod eo jure Prosperi operibus annecti coepit ab anno 1565, in edilione Lovaniensi , et deinceps, quod concilii hujus Patres eam doctrinam definierint, quam S. Prosper contra Massilienses defenderat, et non paucos canones suos ex ipsismet, non Auguslim solum , sed eliam Prosperi nostri verbis contexuisse notentur ; ac in canone ultimo illam Cassiani duplicis generis priedestinatorum distinctionem , quce a Prospero tam egregie in libro adversus eum edilo confutata fuerat , auctoritatesua, Scripturarum effatis, autiquoruroque definitionibus munita, aperte rejecerint ac reprobaveriut. El ea quidem cerla etindubitatasunl sancti Prosperi opera. Hcec sequuntur alia qusedam, quce dubiis accensenda judicavimus : scilicet Confessio, qua dicitur Prosperi Aquilani, de qua nonnihil supra; Poema conjugis ad uxorem ; de Providentia divina Carmenf quod a no- bis primum in capita divisum, et capilum argumenla operi prefixa , resque de quibus in singulis ejos parlibus tractalur in margine collaterali breviter notal». Postea autem haben- tur libri duo de Vocatione omnium gentium cum argumentis in capite et in corpore operis, quffi in Leone novissim» editionis feguntur. Ac demum Ad sacram Virginem Demetriadem Epistola , seu de Humilitate Christiana Tractatus operum genuinorum dubiorumque seriem claudit. De singulis non pauca in admonitione unicuique pr®Gxa reperienlur. De Appendice, quam in partes duas distinximus, non est quod plura hic referamus, prae- ter ea qu» in admonilione librorum de Vita eontemplaliva el in ea qu® librum de promissio- nibus et Prcedictionibus Dei praecedit, qui duo primam Appendicis partem, cum Pseudo- Chronico admonitione sua munito, constituunt, dicta legunlur. Alleram vero Appendicis nostrffi partem qum scriptaet monumenta impleant, quo consilio, quo fructu ibidem sint collocata fuse satis expositum in admonitioue eo loci exhibita. Ibi quoque monuimus his scriplis monumentisque leclionem Operum sancti Prosperi ac ipsam Semipelagianoruin historiam lucem(ut speramus) esse accepturas. lndicem denique rerum, verborum, loco- rum, personarum, sententiarum notatu digniorum quce occurrent legenti Prosperum , et ea Opera qu® Prospero cum aliquo fundamenlo, elsi non cerlo, tribui posse videntur, statim post Opera ipsa el syllabum codicum emendationi adhibitorum edimus. Eorum autem scri- ptorum et monumentorum , quce Appendicis parlcm ulramque constituunt, in voluminis tolius calcem rejicimus. Hffic suntquffi ad publicam ulilitatem promovendam, et iis obtemperandum jussis qu» negligere non erat mlegrum, vel tentata vel effecta sunt. ln quibus si quid minus recti contra mentem nostram admissum fuerit , benigne ignoscet lector lequus el eruditus. Si quid vero boni et ulilis a nobis prffistilum judicetur, totum in illum nobiscum refundet a quo Omne datum optimum et omne donum perfectum (Jacob. i, 17), qui docet hominem scientiam [Ps. xcm, 10) linguasque infantium, si ei placuerit, faciet disertas (Sap. x, 21). 17 VITA S. PROSPERI AOUITANL 1* VITA S. PROSPERI AQUITANI, EX OPERIBUS IPSIUS ET SCRIPTORUM ECCLBSUSTICORUM LIBRIS CONCINNATA ARTICULUS PRIMUS. A Veterum et recentiorum de Prospero encomia^ el quit ejut sttjlut. Inter eos qui beati Augustini doctrinae propugna- tores exstiterunt, principem locum et eruditionis laude, et auctoritatis pondere, et nominis celebritate sibi vindicat sanctus Prosper (Labb. de Script. t. II, p. 251). Hunc amicus et collega ejus Hilarius (Protp. ep. ad Aug.)t cujus horlaiu videlur in id certaminis desceudfese, ad Auguslinum scribens, tum moribut, tum eloquio, et ttudio clarum, adeoque notitia tanti viri dignum afirmat (Uilar. ep. ad Aug.). Hunc Vi- ciorius, qui anno 457, Prospero forsiian adhuc in vivis agente, scribebat, virum tanctum ac venerubilem appeilat (Bueher. CgcL p. 6, 7). Hunc concilium Ro- mae sub Gelasio pontiflce anno 494 habitum, dum B scripta ejus approbat, virum dicit reliqiotittimum (ConciL t. IV, p. 426). Gennadius ipse, licet illi haud saiis aequus, ut qui nimis feliciter cum Cassiano pugnaverat, tamen eloquio polentem, et (ut loquitur iile) termone scholatticum, attertionibutque nervotum agnoscit (Gennad. EccL ScripL c. 84). S. Fulgenlius (Lib. ad Mon. c. 30), cum beatus Augustinus celeri praeventus obitu Galiorum presbyterorum objecta re- fellere non potuisset, dicta ejus recta flde ei copioso sermone a Prospero viro erddito et sancto fuisse defensa observat. Nonnulla mox ab eodem Prosperi loca proferantur : « Ut cuncti noverint, inquit, quid debeant de praedestinatione sanctorum impiorumque sentire.iEademrepetit Fulgentius alio in loco (Lib. u, c.i).«ltautpleriqne, inquit, iicel in ea (quae-C stione nempe de diversitate praedestinationis justorum et iniquorum) soleant non leviter permoveri, facile possint, et divinorum librorum teslimoniis instrui, et sancti Augustini libris, et Prosperi erudilissimi viri responsionibus informari. > Quaecumque vero ad laudem ejus faciunt apud Gennadium, ea omnia, non reliqua, exscribit ad annum 403 Marcellinus. A Cassiodoro tancti appellatione cohonestatur (Inttit. c. 17), a Beda aulem (UitL Angl. L i, c. 10) rhetorit sive oratorit. Pholius denique (Cod. 54) eum vere hominem Dei fuisse affirmat. Yeieribus aslipulantur receniiores ; quos interlegi potestTrithemius,quiProsperum noslrum « indivinis Scripturis eruditissimum, et in saecularibus uobiliter doctum, carminc excelleniera et prosa, eloquio di- D serlum, sensu profundum, ingenio subtilem, asser- tione nervosum, vita et conversalione sanctissimum apparuisse > teslatur (Trith.de Script Eccl. p. 52). Sixtus Senensis«vividoquodamacsolerli prxdilum iugenio, genere orationis conciso, excelso, eleganii, in divinis humanisque litleris versatissimum ; ad baec mirabili vitae sanclitate commendabilem > asserit (Biblioth. Sacr. L iv, p. 369). Censet Scaliger (Ad Euteb. Chron. not. pag. 8) illum omnium aetatis suc longe doctissimum ac peritissimum fuisse. Scriptas ab eo et ab Hilario ad Angustinum in Semipelagianos epistolas, tantae apud posteros admirationi fuisse ait Garnerius (Adcommonit. M. Merc. tup. nom. Coti.), ut eas novissimis magni gratiae doctoris operibus, ut suppares adjunctae sint. ls praecipue animadvertit in Prospero oculotadmodum curiotot, quos vix quid- quam posset fugere. Addil ad magnam ejus eruditio- nem accedere paremjudicii tagacitatem. EratProsper, testibus tum aliis, tum Gennadio (Script. Eccl. c. 84), in Aquitania provincia natos, unde fit ut Aquitanut dici soleat, ut ab aliis ejusdem nominis viris facilius distinguatur. Qua vero ex parte amplissimae isliusce regionis, qur.ve ex urbe oriun- dus fuerit, non constat omnino. Hinc palttquam non magna sit habenda ratio codicis cujusdam mana- scripti, neque admedum vetusti, Colberlinae biblio- thecae, ad cujus solius fidem emendatus legilur liber Sententiarum ex Augustino excerptarum per doctis- simos operum S. Auguslini editores in appendicis toini X parte tertia (Nottm Patrolog. t. XLY), in quo habetur : « Prosper iste Equitaneus fuit (forte pro Aquitanus fuit) Telonentit civis, qui reliciis sae- cularibus rebus ad divina se negoiia transtulit. > Sitn est enim civiias Toionensis in Yiennensi Gal- liarum provincia. Patel etiam quam illi parum sint audiendi (Dupin. I. IV, p. 430),qui,nullosuffulliar- gumento, Prosperum nosirum vocant Regientem tn Aquitania, unde procul abest Regium. Profert Sirmondus (Prmd. Uitt. cap. 5, p. 51) quasi rem indubitalam, illi cognomen fuisse Tironi ; quod non sat scimus utrum in manuscriplis aliquot deprehenderit, quemadmodum ct in suo Chronici Prosperiani manuscripto legi testatur Bucheriua (Cycl. p. 21 () ; etex altero ms. citat idem Vossiua (Vottiut Poet. Lat. L n, c. 17) : an potius non du- bitanter existimaverit adjudicandum nostro Prospero carmen quoddam quod inter ejus opera exstat, et a Beda Tironi Prospero ascribitur (Vid. S. Paulin. 1685, ditterl. 6, p. 136; et Mon. Ecclet. tom. XIV, not. 4). Ex ejus scriptis facile quivis judicare potest, eum in artibus ingenuis, ac pracipue in poetica baud me- diocriter e*se vers9*.um ; quam ipse et Panlinus multo majori cum laude excoluere, quam quilibet alius eorum omnium qui Ecelesix mancipati huic ss studio dedidere. Sed Prosper eam sanctioribus etiam monumenlis consecravil quam Paulinus. In pedestri quoque illius oratione nescio quid eminet quod poe* 19 VITA S. PROSPEM AQUITANI, 10 Um redoleat, sublimitas, vehementia, sermo acer et A nibus Galliis sicut divitiis primos, sic vitiis crimi- uervosus, crebrae illi sententiae, verba ad acumen natur. styli subire videntur ; atque etiam mulio roagis lecto- rem percellit, sive elocutionis dignitate, sive solidae el inconcusss argumentationis viribus. Sed illi suf- ficit sermonis sui nativus decor, nec ad ornalum aceersit aot in eumdem sonum cadentia verba, aut plenos ac numerosos modos, aut aequabiles modula- tasque periodos, aut denique affeclata illa pigmenta quae a Leone et aliis ejusdem aevi auctoribus ad sa- tietatem usque ingeruntur. Cum esset eorum dux qui catbolicam de Gratia Christi doctrinam tueban- tur, scmperque ineo totusesset ut adversarios Eccle- siae iinpugnaret, aut eam ab illorum incursu defen- deret ; lacerlosom, si sic dici fas est, et miliiare Ut ut sit, is dequo agimus, cum per innumeras saevissimarum dominationum vicissiiudines , non subjectione corporis, sed aniraae sudore serviret, et indignis confusus officiis, pejore status sui condi- tione turbaretur, quae sunt ipsius verba (Infra^ p. 769, 770), coepit erubescere, et subtraxit sef quantum ab instantibus domini? licuit, in occulium spiritus cordisque secretum : et apprebenso sancta- rura Scripturarum volumine, quid sibi adhuc spd superesset inspexit: ac ex his certior factus para- tissimam semper eis esse Dei misericordiam quos male actae vilae ez animo poeniieret, multo perfusus imbre lacrymarum ingemuit, quod se Dei redemptum scribendi genus usurpat, resque accuratius multo B sanguine peccato venumdedisset, quodque sibi ini- quam verba perpendit. Hinc est quod orationis ipsius eompositio nonnumquam subobscura sii. Sed res ipsae, quantumvis intricatae sint, eas ille tamen faciliime illustrat, nec minori perspicuitate quam acrimonia enucleat. Vere itaque illud de Prospero statui potest, illius orationem non esse tanto artifl- cio elaboralam, nec tot etoquentte luminibus dis- tinctam, quot in scriptis quorumdam aliorum repe- riri queant ; sed prae se ferre multo plus sanitalis, ingenii, vebementiao. flac de S. Prosperi stylo praemisisse operae pre- tium fuit, qoo certius ilii abjudieentur opera quae- dam ejus nomine hacienus inscripia. ARTICULUS II. Protperi juventut et convertio. Exstat opusculum quoddam, cui tilulus, Confettio Protperi Aquitani (Bibl. PP. tom. VIII, p. 195), aut, ul alii legunt, Tironit Prosperi Aquitani (Lab. de Seript. Ecel. tom. II, p. 201), a Jaeobo Sirmondoex ms. Vaticano editom anno 4619. Estillud satis ele- ganter scriptum, ut Magno Prospero tribui possit : elsi Antelmio (IWn. in Op. Leon. p. 370) in ea vix ali- quid deprekendi videatur Prosperi siylo satis simile, aut ejus famae valde consentaneum : eamdemque tanto paire indignam indubitanter pronuntiel Ludo- vicus Ellies Dupin (Tom.IV,p. iii). Habemus au- tem ex illa Prosperi confessione (Infra, pag. 769 «I «^70» eum inler tp^a vitae initia renatum in Cbristo Jesu, et, a misericorde Domino dimisso originis pec- " cato, prius adeptum libertatem quam ferocis domini a qup detinebatur intelligeret servilutem. Incusat sese quod acceptam a Patre munificentissimo sub- stantiam ea qua par erat cura servare neglexerit, quodque vitiis omnibus deditus, in iEgyptiorum, mox etiam in Babyloniorum Jura transiverit, nec ullum aliud praeierquam letifene voluptatis pretium Susb perdiUonis acceperit. Qua ex loquendi ratione, simul et ex iis quae pariler de primis vitae suae annis fefert Paulinus, quid colligi debeat diflcile est sla- fuere. Quamquam nota sunt quae de perditis Aquila- norum imprimis divitum moribus deplorat Salvianus \tk Gubern- Dei l. vn, p. 154, 160), dum iilos in om- micissimis serviret dolens : mox confirmatus el ani- matus constitoit dirumpere graves quibus vinctus detinebatur calenas ; et ad eum reverti a quo fuerat ad vitam emptus, petere, quaerere, misericordiae di- vinae januam pulsare. Erubescebat quidem quia ani- mo nudus erat, et nihil babens quo membrorum, id est, morum suorum, inhonesta circumtegeret, ob- scoenae egestatis dedecore confundebatur , neque tantae familiae tantique Patris conspeclum subire au- debat. Quasi vero (inquit) tolerabiliut tit judicium aecutatit quam sponte confettit, reit contumacibut quam tupplicibut, ad tremendum Dei tribunal in morte exhibitit quam ante obitum ad Patrem mise- ricordissimum ex animo revertit. Hinc tandem haec C apud se statuit : Habeat quantatlibet crucet el igno- miniat pmitentiat levior erit ignit verecundice quam gehennm. Quibus verbis an significet se publicae poe- nitentiae labores amplecti decrevisse, non staiim asseruerimus. Verisimile tamen est, si id consilii cepisset Prosper, aliquam ea de re in scriptis ipsius superfuturam fuisse mentionem. Neque vero si illum angebant amissa ejus quam in Baptismo acceperat gratiae munera, ideo non grato animo adorabat velocem dignationem el properatain clemenliam, qua etiamnum infanlulus fuerat rege- neratus. Longe ab illis dissentiebat qui ad excusa- tionem violatae regenerationis rudem cetatem et im- prudentet annot causabanturt tanti sibi immerilis collati beneficii immemores. lnnuere videtur se tum in medio alienae gentis fuisse, cum ad Deum conversus resipiscere inslituit, seque solum fuisse mulaturum, ni Barbarut regni sui limitet ditpotitit tervauet excubiit. Haecque abillo proprie vereque dici potuerunt. Etenim nemo nescit quasstrages collecli e diversis gentibus Barbari, tum in universa Gallia, lum maxime in Aquitania saecuio quinto ineunte ediderint. Prosper quoque in Carmine de Providenlia divina, si tamen genuinus ille Prosperi fetus credi debeat, queritur urbem suam a Getis incendio deletam, se- ipsum captum a Barbaris, inter eorum turmas ab- actum,ac peditem ire coactum. Praesulem suum tina cum affiictis et miseris gregis sui reliqniis scdem II VITA S. PROSPERl AQDITANI. aliquam, aut potius eisilii Iocum quacsiisse (Infra, A Ut autem erat superstes ejus uxor p. 787). ARTICULUS III. Pro$perum cni sui calamitates ad pietatem exeitant. Coniumacee nonnullorum querelae cattigat. 21 illam hortatur ut pariter Deo se dedicet, quo uterque raulua ope firmatus, validius ac felicius cum hoste dimicent : hanc ideo sic alloquhur (Pag. 779, v. 115 et teq.) : B Quod Carmen* Prospero Tironi a Beda trihuitur (Monum. Ecclet. tom. XIV, not. 4), id exsiat inter Paulini Nolani Opera , eoque minime indignum a viris doctis judicatur. Ul autem illud cum hujus hi- storia conciliare perquam difficile est, ita nihil in eo reperus qnod cum rebus gestis Prosperi non optime cohaereat. Et huic quidem non Bedae solius, sed et codicum aliquot manuscriptorum auctoriute adjudi- catur. Unum est quod morari possit : nempe Car- men illud ornatius est, et liberius fluitquam utPro- speri Opus esse videatur. At quidni hic alio qnidem scribendi genere usus tum fuerit, cum profanorum scriptorum litteras ac saecularis eloquenliae studia non iu pridem dimisisset ; alio cum de expugnando errore dumUxat sollicitus , talia verba adhibuit qualia graves sententiae firroaeque rationes postula- bant. Verum quisquis Undem fuerit Carminis illius scriptor, certe conjugio illigatus erat, et id Operis sui uxori suae nuncupal (Infra, p. 773, 779). Com- motus tum perpetua rerum huroanarum mobiliUte, tum asperrimis aetatis suae aerumnis, sese ad pieu- tem novo in dies studio colendam adhorUtur. Ac multi quidem illius temporis oppressi calamiutibus obduruerant, Deumque ipsum nefariis vocibus in- _ 8oluU,tuinstrictaorationeOperibusstylumexercere. — - ~r — M*k'4", ' Q"'m A* CmU nw l;k Cum vero Gallia a decennio, hoc est a desinent* Tu modo, fida comes, mecum isti accingere pugo«f Quam Deus infirmo prabuit auxilium. SolliciU elaium cohibe, solare dolentem, Exemplum viiae simus ulerque piae. Custos esto lui custodis, niulua redde, Erige labentem, surge levanlis ope. Ut caro non eadem Untum, sed mens quoque nohts Una sit, atque duos spiritus uuus alat. Quas tunc temporis ex hominum gcnere vindex Deus reposcebat poenas, iis scelestissimi quique, quos veniam supplices pelere oportebat, ad accu?an - dum non sine blasphemia Deum adducebantur (In- fra, pag. 785, v. 15 et $eq\. Hi manifeslissimis di* vinae providentiae argumentis ad ipsam oppugnandam. abusi, quod bonos insontesque pariler et noxios iis- dem viderent premi malis, negabant res humanas a Deo gubernari, et ad futilero quamdam fatorum vim ac siderum potestatem confugiebant (lnfrat pag* 809, v. 624 et $eq.). Hujusmodi blasphemi» quae beatum Auguslinum ad ingens et eximium illud de Gvitate Dei Opus scribendum impulerant, scribendo quoque anno 416 Carmini de Providenlia divina occasionem dedere (Pag. 785, v. i et teq.). Gonsueverat autem auctor illius Garminis, qui insignem ubique eximiae adver- sus Deum pietatis sensum prae se fert, variis tum cusare non reformidabant ( Salv. de Guber. Dei lib. vu, p. 152, 153). Hic vero profitetur se suam spem omnem infixisse ac collocasse in solo Deo, cujus beniguiute ipse terrae hujus incola, patriae alterius, coelestis nimirum, civis fuerat effectus. Pollicetur se non ignarum terrenas opes perbrevi jure obtinerl, iu snis usurum, quasi suae non essent : eas se jam non miraturum, non consecUturum honores, neque fore umquam ut qui divite Christo fruatur, saevien- tem metuat paupertatem, qua mente prospera sus- cepturus sit , eadem adversa sustentalurum, ita sci- licet ut nec malis vinci se aut dejici, nec bonis capi efferrique permittat, debitas semper Cbristo grales acturum, ejusque laudes ac honorem ore memori celebraturum (Infra9 pag. 775, v. ISetteq.; pag. l&5,v.inet$eq.). Postquam paucis ea retulit qnae hominum causa Deus et fecit et pertulit, haec subjungit (In(rat p. m,v.Met$eq.): Quidnam igitur Unta pro spe tolerare recusem, Aut quid erit quod me separet aDomino? Ignem adhibe, rimare manu mea viscera, lorkor : Effugient pcenas membra soluU tuas. Orcere si c«co claudar, nectarque catenis ; Uber in excessu menlis adibo Deum. Si mucrone paret cervicem abscindere lictor, Impavidum inveniet mors ciia, poeaa brevis : Non metno exsilium, mundus domus omnibus una est. Sperno famem, Domini Qt mihi sermo cibus. Nec Umen ista mihi de me fiducia surgit. Tu das, Christe, loqui, tuque pati tribuls. In nobis nibil andemus, sed fldimus in. te. Quos pugnarc jubes, et superare facis. anno 406, quo in eam irruperant Barbari, innume- ris cladibus conflceretur, moestum hominis inge- nium comprimebat dolor, eumque jam per totum anni unius spatium silere coegeral , ul qui non par- vam patriae suae malorum partem tulisset (lbid.) ; ctmmotus est tamen aliquando temerariis blasphe- morum hominum , quorum aliqui Gbrislianam fldem profiteri se jactabant, conviciis : acriusque impia- rum linguarum jaculis quam omni sievientium Go- ihorum crudelitate stimulatus, ad vindicandam stylo Dei providentiam , ac relundendas ejus iniroicorum conlumeliosas voces accessit (Pag. 789 , v. 87 et $eq.). ry Hoc imprimis dogmate suo in Opere nititur, quod per hujus vitae calamiutes Deus impios plectat, bo- nos peccatorum sordibus mundet, tepidos accendat, et erigat, virtutum decoribus augeat aique ampli- licet (Pag. 821, v. 902 et $eq.). Tum Deum precalur ut his se societ quos peccantes bonus arguit, pa- trioque emendat flngello ; potius quam illis quos, summoto jam verbere, cursu volunutis ire et pro- pria libidine ferri permittit. ln hoc opere multa in- venias qu« de divina gratia egregie dicta , Pro- speroque nostrohaudindignavideantur. Gonlrasunt nonnulla quae cum assertionibus ab eo postea tam strenue quam feliciter propugnatis cohaerere vix ju- dices. Quo fit ut id Operis illi alioquin convenientis- simum non facile inlcr ejus opcra rcfcratur. Fieri 1S VITA 8. PROSPEM AQUITANL U umen potest ut hanc lucubrationem anie susceperit, A tummo tacerdotH homre tupereminerent. Uodie fate- quara doctrinae de Gratia satis magnam operam im- pendiaset (Antel. Dittert. Oper. Leo. p. 405 et teq.9 ae alii). Haec de primis Prosperi annis eruimua e tribus acriptis quorum auctoritae, ul nec plane rejicienda, ita nec citra omne dubium admittenda visa est. Quss poathac a uobis dicenda sunl, ea certis et indubitatis ipsius Operibus nitentur. ARTICULUS IV Doctrinam de gratia advertut Semipelagianot tuetur. Utrum saevitia Barbarorum, an quavis alia re compulsus Prosper ei Aquitania migraverit, id qui- dem parum liquet. Iliud certius, eum anno 428, vel tur eruditissimus quisque nuiium esae antiquitatis monumentum ex quo eum alia ac laicos conditione fuisse effici qneat. Habetur ex uno codice ins. eum relictit rebut tmeularibut ad divina te omnino negolia tranttulUte. Nempe ex eorum numero fuit qui di- miseo sssculo vium in secesau agebant, nuiii tamen ofestringebant se monasterio : ut Paulinus, Pamma- chius , Severus Sulpicios, aliique aeutis ejusdem , qui monacborum appeliatione continebantur : ac iilud quidem S. Prosper aecutus est vivendi genus. Nee illud praetereundum videtur, quod a Garnerio pie juxta et prudenter eat obscrvatum, in praefa- tione (Pag. 7) in omnia Marii Mercatoris Opera. c Affimadverti aliquando (ait ibi) nec sine magna 4*9, aut forte jam 426, in Provinciam Dei nutu do- B admiratione, Deum, qui amat bumiiium manu resi- ductum fuisse, ut Ghristianam de gratia doclrinam a beato Augustino elucidatam defenderet ac tuere- lur. Uanc quidem in illis locis vellicabant viri non- nulli , tum dignitate, tum virtutis ac pietatis fama conspicui(Vide S. Aug. Vt/am, { 343, tom. XIII Mon. Eeelet.). Erat quidem Attguslino Prosper ignotut (acie, nee uiei animo ae termone unis ad eum datit vieittimque receptit ab eo litterit compertut (lnfra9 pag. 4). At leetia sancti viri scriplis, Deique misericordia praelu- cente veriutera edoclus, pro ea viribus lotis propo- gnavit (Pag. 6) : adeo ut Hilarius, alter ejusdem ve- ritatis strenuua defensor ad Auguttinum, cui erat notior, scriplurus, cum Prospero egerit, ut simul et atere superbis, tribus hseresibus, Pelagianae, Nesto- riame et Massiliensi, quae prae caeteris superbiaea Patribua accusantur, opposuisse primum laicos lio- minea : ut, quod ait Apostolus, per contemptibilia mundi confonderet forlia, et tumidam quasi Pharao- num polentiam confunderet ab infirmis. Gerte Pela- gianis primus obstitit Gonsuntius ex Vicano (sic enim legendum est) Romae babitans. Primus Ne- atorii dolum detexit, cleroque ostendit, affixa ad ecelesiae valvas obtestatione, Eusebius tunc tempo- riS ffX&ftOTtXOf TOC ^«^lXiiof KWVffTOVTtVOVffollWf^Ut loquitur Theophanes, vel rhetor, ut tradit Nicepho- rus, vel judex forensis, ut scribitLeontius. Restitere primi Massiliensibus presbvteris laici duo Ililarius ipse suaa ad eumdem daret iitteras (Pag. 48); ratua G et Prosper , monuer untque Augustinum epistolis , illum et sancti praesulis aropliori notltia dignum, et eum esse qui et in quo positus esset adveraariorum error enocleate proponeret, et referret quaenames- aent in istis quaestionibus obscuriora , et ad perci- piendum difficiliora, quae lucidissimis expositionibua a praestantissimo Doctore aperiri oporteret. Enimvero morero gessit Hilario Prosper, et cele- bratissimam illam, quae etiamnum exsiat, dedit epistolam anno 428 exeunte, vel 429 ineunte : pro- fessus tcribere te fidei qua Eccletia vivit affeetu (Pag. i et teq.). Molus amborum studio Augustinus, duoa ad eosdem libroa de Praedestinatione Sanctorom, et de Dono Perseverantiae scripsil. Aliquas quoque idem fortasse ad eos dedit lilteras, quae quidem exci- derunt (Infra, pag. 23 et teq.). Constat quidem Hilarium tunc temporis ex ordine laicorum fuisse (Pag. 48, a), Prosper diaconus fuisaefPog. 4, a) ex eo forsitan videri potest, quod de Leontio diacono loquens fratrem suum eum ap- pellat, et ab Auguslino (De Prasd. SS.) et ab Goele- aliuo prior Hilario nominatur. Nec ex ipso tamen Hilario de Prospero ad Augustinum acribente, ne* qie ab ullo alio e veteribus apparet eum fuisse ali- quo ecclesiastici ordinis gradu insignilum (Infra, pag. 25). Ipse tesUtur (Infra, pag. 6) se non quidem argumentis perverse sentientium de veriute, sed amcterilati imparem, eo quod multum ipti eum et vitas merkit anjecellerent, et aliqui eorum adepto nuper quaa conseqoens aetas iu suspexit, ut supremis tua- f ni gratiae doctoria iaboribus conjungeret quasi sup- pares. i Qni sanae de Ghristi gratia doctrinae adversaban- tur, non eoa libri utrique a beato Auguatino ad Pro- aperaa et Hilarium acripti auctorius a sententia dimovit, hique posterioribus aaeculis Semipelagiani merito sunt appellati. Non Romana tolum Africana- que concilia (Infra, pag. 89) , et per omnet mundi partet univerti promittionit fUH qui extra Gallias versabantur, ted in iptit ettam GalUit plurimi eum beati Auguttini doetrina (Ibid.)f ticut in tota fidet ita tti gratioj confettienecongruebant, ei ad perceptionem evangelicw apottoliemque doetrinm taiuberrimit ejut D ditputationibut tmbuebantur. Verumumen e Gallis non pauci aancto Antialiti , preecipua Ucet tunc ettet portio Domini tacerdotumf occultit tuturrationibut Qbloquebanturt et prout opportunat aliquorum auret reperiebantf tcripta ejut , quibut error Pelagianorum impugnalurf infamabant, tantmque pietatit viro paga- norum et Manicheeorum impietatem atcribebant. Ita in eum ttatum deducere cautam Eceietim motiebantur9 ut dum catholicot afirmabant non veradter pro gratia locutot, Pelagianot injuste damnatot fuitte pertuade- rent (Infra, pag. 308). Qum ti vera ettetU (Pag. 89 et teq.)9 et in aliquo er- ratum fuisset ab Augustino, cur ipsi praedicationibus ejus non rcsistebant, nec saltem aliquibus scrtptis SS VITA S. PROSPERl AQUITANI enm a quo tatis emanabat doetrin* non conveniebant. A Is profceto auscolure non renaitset moneniibus, quantora ipei salva veritate licnissei. Et sane magna gtaria sua oonsulnissent hnmsno generi, si Aogo- stinmn ab errore rovoeassent. Neqoe erat quod cen- sereot magnorom prius meritorum seni, cujus libros nemo reciperet, bonorabiiiter alqne miseTicorditer ignoscendum, At timidi eensores adversarios tanii viri palam proflteri se non audebaat, gnari perhonorificum esse omniumdeeojadictam,necdeesse quifamam ejusfor- titeracstrenue tnerentnr. Moteste ferebantquod his quae adversos excellentissimce auctoritatis vbrum intet mulias coUationes asseruerant Prosper resisieret. Nee dubitabanl, siquam hmemovereni quantionem in quati- lasanas pepulere ferts, indostria mafor, Majus opus, toium prasuntius irobuit orbem. Nain quocumque gradum convertit callidus hosiis, Quaque per ambages aneeps Her egit operlas, Hujus ab occursu esi pneventus, mflle viarum Insidiis aditum non repperientibus ullum. Curoque forls rabies avidoram exclusa luporum Frenderet, inque omnes mendacia verteret artes : Ne menies ullarum ovium corrumpere posset, Neu dubia obliquis turbaret corda querelis, Istius ore viri fecitDeus : istius ore Flumina librorum mundum effluxere per omnem, Qu» mites humilesque bibunt, campisque animorum Certant vitalis docirinse Immittere rivos. Fidelium fratrum suorum charitate ductus Opos sascepit tam arduum, quo pias mentes studio verila- tisaccenderet, giiscentes malignis hostiom artibus errores ab iis depelleret, gratiamque meritorum no- strorum artiflcem non opus esse iuculenter ac jucun- bet fraquenisa sacerdotumf inquatibeUongregationepo- B de edoceret: quod ipse sic exprimit in capite totius pulorumfcenienis sibi beatissimi Augustini voluminibus obviandumfore :qu& com tenebris calumniarum dis- pulsis, cordibus audientium manifestare coepissent potentissimam Christian» fidei veritatem, veUrent a piis et fidelibus recipt amaritudinem illam fumosae ▼aniutis volentiom In sua justitia magis quam in Dei gratia gloriari. Igitur satis habebant occulta enm obtreclalione mordere, quem non audebant constanter arguere (Pag. 87). Insuper eosdem rumores in ejus discipnlos diseemmabant, ne quisjam superesset cujus aocioriute peileretuur errores , quos illi a fideiibns probari cnpiebant (Pag. 98). ARTrCULUS V. Suam Augustinique famam defendit S. Prosper, scri- bitque adversus ingratos. Rufinus Prosperi amicus rumoribus iis qui de er- roribns familiari suo temere affictis disseminabantur eommotus, litteras ad enmdedit (Infra, pag. 87). Ac cjus qnidem litteras, ui fraternm sollicitudinis etsin- cerissimm chariiaiis indices Prosper accepit, plori- busquead eum rescripsit, pienissims veriute pandens omnia quae tnm de Augustino ipso, tum de ipsius discipulis ad inanem invidiam ferebantur refereban- turqoe. Multis in locis hujus suae epistolae de Augu- stino loqoitur Umquam adbue superstite : qui com die28 Augusti anni 430 viu excesserit, prorsus ante linem bnjus anni epistolam scrrpUm fuisse necesse est ( Infra, pag. 89, 99). In ea animadverlit ple- rasque gentestunc primmnChristianaegratiaefieri cce- poematis [Infra, pag. 415, v. i ei seq.) : Congenitae in Christo «enlis mlhi castus ab allo Insinuatus amor propnas excedere vires Me jubet, atque pias accendere carmine mentes. Ne post confcclum celebris victoria bellum Securos aniinos incauU pace resolvat. Ceu metus eliso jam uullus ab hoste supersit, Nec caput attriii virosum palpitet anguis. Garmen illud suum inscripsit de Ingratit. Nemo enim gravius ingrati animi vitio laborat quam qui ea in seipso liberique arbitrii viribus posita putat, q>» maxima misericordiae ac omnipolentiae Salvatoris do- na sunt ac beneficia. c Hoc porro poema omnium splendklio8 proliiiusque quae Prosper edidit, nul- Imnque aliud in quo ejus ingenii vis et acnmen elu7 C ceat magis. Nobile Opus, roagnis sententiis, magnis sensibus, magnificis denique verbis et locutionibus eo- alescens : quamvis ejusmodi materiam traclet,qu si libe- ros illos ac vehementes, quales poesis postulat, motus vhcadmitut (Antel. Diss. Op. Uon. p. 417;. i Carmen illud vernacule reddidit tum stricta,tum sotuu orationo vir sevo superiori eximiae pietatis laude insrgnis. Ejusdemquoque ab eruditissimo novae Ecclesiastico- rum Scripiorum Bibliothecse auctore fusa et copiosa confecia est analysis (Dupin. tom. IV p. 443 et seq.). Accusati a Prospero Semipetagiani , quod dete- gere sua sensa reformidarent, videntur illam crimina- tionem repeliere voluisse. Ex iis unus sub alieno no« mine aut scripsit, aut scribere se velle professus est. Hunc Prosper duplici epigrammate pravertit pisse participes, quam revera circa hanc actaiem ^ (lnfra% p. 191), in quo Augnstiuum adhuc iu vivis beatos PalladiusHibernisintulit (Noris. Hist. Pelag. I. 1 c. 3). Adbnc vixisse videtur Augustinus cum a Prospero in Carmine adversus Ingratos um magniflcis extolle- baior laudibus (Infrat pag. 146, v. 90 ef seq.; Merc. tom.l pag. 101): An alium in flnem posset procedere sanctum Coneihum, cui dux Aurelius, ingeniumque Augustinus erat, quem Christi gratia cornu Uberiore rigans, nostro lumen dedit ®vo, Accensum vero de lumine : nam cibus illt £t vita et requies Deus est; omnisque volupUs. Unus amor Cbristi est, unus Chrisii est houor illi? El dum nulla sibi tribuit bona, fit Deus illi Omnia, et in sancto regnat Sapienlia templo. Istius ergo inter cunctos qul de grcge sancto fuissevidetnrvelutrem indubiuum supponere. Haec Prospero tribuenda in dubium revocare videtur Gar- nerius (Merc. tom. II, adm. incoUect. excerp. Neslor.) : cujus sux suspicionis momentum ullum non protu- lit, nec forie facile repcrisset, cum a Beda unum ex his sub nomine Prosperi rhetoris ciutum legator; illud nenipe quod ab his verbis incipit : Contra Am- gustmum, etc. Utroque loco Vincentium Lirinensem designari quidaro suspicantur, quem ementito nomi- ne Commonltorium suum conira Augustinum edi- disse anno 434 criminantur. Non alius erat magis idoneus qui Augustinum scriptis provocarct, qoam Cassianus, quein duobus Epigrammatis peti alii au. 17 VITA S. PROSPEfU AQUITANI. fi8 tumant. Al idem nihil videtur in sanetum Dociorem A toluta professione respondeo ; in nulio recedens a fra- palaui edidisse. Quae vero collatio ejus est numero teriio decima, eam anno 426 et scripsit, et sub pro- prio nomine edidit, licet prava quae in eadem ha- henlur dogmata, ex alterius persona proponai (In(rat 310). Neminem praeter hunc ad annum usque 435 scriptis sensa sua mandare ausum esse apparet. Ita- qtie aut tcripior ille, de quo Prosper, aliquot sal- tetn annos siluit, admonenti Prospero morem gerens ; aut si quis promissum et jactatum a Semipelagianis Opus idem atque tertiam decimam collalionem esse contenderit, is epigrammata duo de quibus hic ser- mo est ad annum 420 revocet, ac Prosperum Semi- pelagianis jam lum indixisse bellum concedat ne- cesse est. rnite earum definitionum quce in sancti viri disputatia- nibus coniinentur. Et eae sunt Responsiones ad Capi- tula Objectionum Gallorum calumniantium. Harum postremae duae laudantur a Fulgentio (Pag. 25), qui Gallorum objectiones librum Auguslini de Praedesti- natione Sanciorum potissimum spectare animadver- lil. f Non autem ignoras (Monimum affatur) etiara praeterilo tempore ilii lucuientissimo sancti Augu- stini Operi, quod scripsit de Praedestinatione Sancto- rum, a quibusdam Gallis objeclum, quod beatus Au- gustinus in assertione praedestinationis divinae, pec- catores, non ad solum praedestinatos diceret judi- cium, sed etiam ad peccatum : cujus dicta, quia ipse celeri praeventus esl obitu, Prosper vir eruditus et san- c Gratiae adversarios non compescuere Prosperi B ctus recta defendit fide el copioso sermone. i HaecS. carmina. Haeretici enim» ut hac ipsa de re agens ait Barouius (Ad an. 431), confuUri possunt, quia leves sunt et infirmi ; victos se a veritale faleri non pos- sunt, quia probantur pervicaces. i Qui tamen prae- sules Augustini doctrina aliquantum commoti ac pertorbati fuerant, in quibus Hilarius Arelatensis prassul, ii aut veritatem landem aliquando agnove- rant, aut certe taciti quietique exspectabant dum eam sibi aperire ac detegere dignaretur Deus (Hau- guin. tom. II, p. 475). Pauci quidam presbyteri Ec- clesiarum dissensioni studentes, doctrinam beati Atigustini carpere nou desinebant (Infra, pag. 260, 261), objiciebantque quod peccatores non solum ad judicium peccatis debitum, sed etiam ad peccalum Fulgentius itiitio capitis 30 libfi primi ad Monimuro. ARTICULUS VI. Respondet S. Prosper Vincentio et presbyteris Genuensibus. Non aequiores in discipulum adversarii fuere quam in magistrum. Quidam enim Christianae ac fraternas charitatis obliti (Infrat pag. 227, in Prcef.), in tan- tum existimationem ejus quoquomodo studebant lcedere, ut suam se evertere nocendi cupiditale non viderent. Contexebant enimt et qualibus poterant sententiis com- prehendebant ineptissimarum quarumdam blasphemia- rum prodigiosa mendaciat eaque ostendenda el inge- renda multis publice privatimque circumferebant, aste- rentes talia in Prosperi sensu ette, qualia diabolico ipsum diceret praedestinatos : Prosperum quoque etC (»t loquitur) indicuto continebantur. Ouor sanctus no- Hilarium criminabantur praedicare adversanlia veri- tati (Fulg. ad Mon. /. i, c. 30). Horum quae in beati Augustini lihris damnabilia se reperisse jactabant in- diculum confecerunt , el ea distribuerunt in quin- decim capitula, quae damnationis, seu, ut in aliis codd. rationis titulo praenotarunt : in quibus louge alium sancto doctori sensum affingebant ab eo qui in ejus scriptis inerat (Infra, pag. 260, 205). Ac illud quidem anno 431 fieri potuit. Tunc enim e vita vir sanctus migraverat, quem Prosper in pra fatione responsionis ad Gapitula Gallorum sanctas memorm episcopum nuncupat (Infra, pag. 203). Illi tamen in defendenda graliac doctrina successor surrexerat sanctus Prosper (Fulg. p. 25) : unde fit ut una cum Sler falto in se ad excitandam mvidiam jactitari, facile et sufficientersubscriptione unius anathematis probasset. Sed ne matignitas eorum qui se gravari putabant si de iUo bene sentiretur9 ipsam subscriptionis brevitatem suspectam esset habitura9 necessarium conveniensque crediditf ut sive ad calumniantium animos mitigandos9 sive ad eos quorum auribus iate aliquid intonuistet in - struendot, quantum adjuvante Domino fieri potuit, plene tucideque panderet quid de perversis definitioni- bus judicaret. Propositis igitur sigillatim sedecim ca- pitulis, sub unoquoque eorum sensus sui, et fidex, quam conlra Pelagianos ex Apottolicce sedis auctoritate de- fendebatt verba ponere maluit : ut qui paululum se ad legenda hac dignarentur occupare, evidenter agnosce- eo et beato Hieronymo iis annumeretur qnos Deus D rent impiarum profanarumque opinionum nullum cordi constituerat a quibus quid de hoc argumento esset credendura alii omnes edocerenlur (Cassiod. in Ps. l, pag. 47i, 2). Et sane lubens noster et copiosum sermonem et fidem integerrimam cxseruit in defen- dendis magislri sui vocibus et sententiis. Scriptum ergo in lucem edidit, in quo singulis Gailorum ralio- nibos aut Capitulis respondit (Infra, pag. 204), et ex Augustino ipso, quinam verus ac sincerus illius esset sensus ostendiU Ne, inquiebat ibi, hanc persua- sionem temere quis recipiat, ei talem putet sensum scriptis cathotici inetse doctoris, qualem eum qui (rustra calumniantur ostentant ; singulis capitulit qum damna- Uonis (alias rationis) iitulo pramotarunt brevi tt ab- suo inhcctitte vesligiumt et blasphemias quas sua per- spexissent professione damnarit in earumdem reperto- ribus censerent debere puniri. Haec ex ipso ad longum hic descripsisse proderit, ut quo zelo noster prava dogmata respueret et recta tuerelur lectoribus fiat roanifestum. Quo tempore id Operis confectum fuerit non liquet omnino. Hujus libri titulus est, Pro Augustini doctrina Re- tpontiones ad Capitula Objectionum Vincentianarum (In(rat p. 229). Quo ex titulo apparet a Vincentio quodam contextum fuisse perversum bunc et diabo- licum, ut ipse Prosper eum vocare non dubitat, in- dicuium. Erat tunc temporis in Urincnsi monasterio 19 MTA S. PROSPERI AQUITANl. 50 Yincentius ille, edilo adversus haereses omnes Coui- A mandatis ipsorum obsequium suum non subtraxit : roonitorio perquam celebris. Yossius qui eum Augu- stinianae doctrinae infensum contendit (De Hist. Pe- iag. i. i, c. 9), ea fretua ratioiie qua probari quoque posset eum Coelestini epistola scieniem et volentem abusum fuisse, censet illas calumnias adversus Pro- sperum ab eodem esse conflctas. Qua in re Vossio astipulantur eminentissimus Henricus Norisius S. R. E. cardinalis (L.u Bist. Pel. c. 41), atiiquequi hnne Yinceutium Semipelagianorum dogmata sectatum esse existimanl (Ant. Ditt. Op. Leon. p. 419). Qui vero de ejus doctrina melius sentiunt, sive ii Augustinum in iis quae de gratia sunt sequantur du- cem9 aive ab ejus mente aliqua ex parte recedant ; omnes in eo consenliunt, ut alium perquirant Y^n- non quasi plus in se quam in illis ad haec introspi* cienda esset ingenii, ac non magis in hoc exainine facultalis suae debuissenl ipsi exercere mensuraro, et si aliqua eos morabatur obscuritas, decurrere ad Patrem luminum, a quo desrendit omne datum oplimum et omne donum perfectum, el a quo datur Spiritus sapienliae et intellectus ; sed adjuvame Do- mino qui sapientiam praestat parvulis, de Capitulis istis quid cum sanctis et erudilis fratribus senliret, breviter indicare aggreditur : petens tamen ne ubi srmpiicijUs ^sset obedientjae, presumptionem puta- rent*es&Q do<ftr!na: flaecqbe fKfel Augustini mortem contigere. ° * # ARTICULUS Vlf. centium, cui has objectiones tribuendas velint. Cen- B SknsNs * i*rhspcr Rqtham chni TJilario "proficiscitur, sei Raronius (An. 431), quem et atii sequunlur (Jfl- rasus, deScript. pag. 66; Maug. Vind. t. II, p. 448; Labb. de Script. I. II, p. 252), eas esse posse cujus- dam Vincentii, quem et sacerdolem et Gallum, ut illum Lirinensem, a se visura fuisse testatur Genna- dius (De Script. Ecct. c. 80). Nec quidquaro vetare eredimus eum esse Yiucentium presbyterum , qui nomine Coustantii seu Constantiani Deensis, ut pro- babile est, episcopi, anno 439, Regiensi synodo in- lerfuit. Etsi enim Gelasio papae, qui anno 496 obiit, superstes fuit Gennadius, non idcirco tamen euro, qui anno 430 scribebat, videre non potuit. Ut est non parcus eorum laudator qui, quemadmodum ipse, in Augustinum minus bene erant animati ; hunc Vin- Ccelestinus pomifei utfuthqUe lcrtptis* defendit. De Venerio Massiliensi episcopo. Non destitere Semipelagiani Prosperum et Hila- rium, ipsumque adeo Anguslinum erroris insimulare. Ad haec ea unlummodo sequi et probare se professi sunt, quos sacratissima beati apostoli Petri sedes contra inimicos gratice Dei per ministerium prcesulum suorum sanxerat et docuerat. Recurrerunt igitur ad aposioli- cam sedem Prosper et Hilarius, et Romam profecti querelas suas ad pnntiflcem Coelestinum delulere. H»c eorum circa Deum sotliciludinem laudavit ; et quamvis ipsi sibi lelices viderentur quos persecutio- nem propter juslitiam sustinentes beatitudo promissa manebat; harum tamen religiosarum animarum , centiom ait in divinis Scripturis exercitatum, lin- G quas haec pati nelas erat, afflictione, quia membra guam babentem usu loquendi et majorum lectione politam : commentatum addit in Psalmos; cujus operis legeril aliqua sancto homini DeiCannati, ipso audiente, promittens simul, si Dominus vitam et vires daret, se in toto psalterio eodem studio tobo- raturum; llassili» quidemet in aliis provinci» Eccle- siis die Octobris 15 colitur sanctus Cannatus : at is episcopus Massiliensis dicitur, et a Guesna?o ponitur anno 621; adoctissimis Sammarlhanis anno 480 assi- gnatur. Nihil in eum Guesnaeus citat, prxter vitam rudi stylo conscriptam tempore comitum provincia?, in qua narratur fuisse filius regis Aquisextiensis, qui Sereno successit, et Iconoclastarum aequalis fuit. Porro conslat Serenum fuisse S. Gregorio Magno sua erant, pius ponlifei macerabatur. Hae menle animatus celebrem ad Galliarum episcopos dedil epi- stolam, qua et prseclarum judicii sui de Prospero ae Hilario testimonium iropertiit, et Augustini famam tuilus est his verbis : Augustinum tancice recordaiionis virum pro vita sua atque meritis in nostra communione semper habuimus : nec umquam hunc sinistrce suspicio- nis saltem rumor aspersit ; quem tanlce uieniice olim fuisse meminimus% ut inter magistros optimos etiam a meis semper decessoribus haberetur. Bene ergo de eo omnes in commune senserunt ; utpote qui ubique cunctis et amori fuerit et honori. Itaque jubet episco- pos imponere silentium improbis obtrectatoribus. Ergot ait, corripiantur hujusmodi : non sit his liberum supparem, ut probant variae ejusdem S. papae epi- D habere pro voluntate sermonem. Desinat, si ita res suntf stoke ad Serenum datae, videlicet lib. v epist. 52, lib. vii epist. 110, lib. ix epist. 9, et ejusd. libri epist. 52. Quae Gallos presbyteros conturbabant , iisdem etiam Genuenses movebantur (Infra, p. 241). At hi prudentiores moderatioresque se prsestitertint. Ex his enim duo Camillus et Theodorus, cum eos in li- bris beati Augustini de Praedestinaiione Sanctorum et de Dono Perseverantiae quxdam insolita aut mi- nua elara movissent, ea ad beatum Prosperum de eontextu disputationis excerpta miserunt, ut quo in- lellectu, quove judicio illa acccpisset noscerent. Pre- cibus iilorum, vel, ut ipse prae modestia loquitur, incessere novitas vetuslatem, desinat Ecclesiarum quietem inquietudo turbare. Arguit insuper iisque im- putat quod ipsis tacentibus presbyteri illi supra epi- scopos haberent copiam disputandi. Licet episcopos, non presbyieros notum sit a Deo positos ad docen- dum, nec in talibus suspicione careat taciturnitas : quia occurreret veritas , st falsitas displiceret. Subdit- que super his multa a se jaro dicia eo tempore quo ad fratris, id esr, episcopi Tuentii, dederat scripta respousum : quibus verbis et sequentibus suadetur in ea ad Tuentium epistola potius actum fuisse de quaestiombiis quac graliam Chrisli spectarent, quam contra illos qui viros laicos in episcopos cito citius M VITA S. PROSPERI AQUITANI. 32 sublimarent, qua de re etiam hic conqueritor Ccele- A dici tuo inier ejutdem pontiflcii decreta. Paque ea stinus. Verum de illa Cceleslini ad Tueniium epistola nitiil aliunde iiobis innotcscit. Haec ?ero qua episcopos horlalur Ccelestinus, ut Augustini doctriuae ac famae detrahentibus obsiste- rent, mortuo demum sancto Doctore scripta patet ex his Terbis supra relatis, Augustinum sanctce recorda- tionit virum : et paulo supra, Nec tamen mirari pos- $umu$ $i hmc erga siventes hi nunc audent tentare, qui mtuntur etiam quiescenlium fratrum memoriam di$si- porefPap. 262). Ergo anno 431, vel 432 ineunie, quo etiam Coelestinus e vjta ipigcavjt. Euit toc.apu* antiquos notissitta^ Jatnqjie fb»pnno A33 ajit Uft V non a Prospero sdlam libfo* cbnVra Votlaiorem capite ipsa sunt Capitula ad quae Hormisdas suromus pon- tifex Possessorem episcopum reraittit, ut ex Hs quid de gratia et libero arbitrio credendum sit ediscat : cujus verba legere est in epistola apud Fulgentiom 45 episcoporum Africanorum in Sardinia exsulum ad Joannem et Venerium, num. 48, pag. 275 : De arbi- trio tamen et gratia Dei quid Romana, hoc e$tt calho- iica sectelur et servet Ecclesia, ticet in variis libri$ beati Augustini, et maxime ad Prosperum et Hilarium abunde cognosci potsit, tamen et in scriniis eccle$ia$tici$ ex- pressa capitula conlinentur. Postremi horum capitult verba multam disputationis materiam eruditis prae- buerunt, in quo agitur de profundioribus difficiliori- alias 42, nunca 21 % cijaja.. Perm huuc 4>irun+ (jfy jiic : ^D^ue parlibus incurrentium quaestionum, quas la- !_-..__ n____-_-__*-_.\»_'' __•_..____ _»_•_-#«- %_!• __•__•!_.• *9 _•_•_•_•_•_•• _.*.;_-. n_»iM/.i*M.-i _•..: i.«.___» _:__:__ __-*_..:..___ loci Prosper:);wJrtJ $aM\as M%ip$it:qui $avfit[u\ morice Augntttttt icriplaWprehendunt maleloquentim est adempta tibertas : quando consutentium actione su$- cepta , et tibrorum qui erranlibut displicebant pietate laudataf quid oporteret de eorum auctoritate sentiri $ancto manifestavit eioquio9 evidenter pronuntians quanr tum sibi prcesumptionis istius novitas displiceret, qua auderent quidamadversut antiquos magittros intolenter insurgeref et mditciplinata calumnia prcedicationi ve- rkatis obttrepere : Auguttinum inquiens sanctce recor- dationis virum etc., quae supra jam cilata leguntur; nee a Prospero tantum, sed etiam a Vincentio Liri- nensi laudaia est. Hanc suo Canonuro Codici Diony- •ius cognomento Exiguus inseruit. Commemorat etiam Photius Coefestinum pro Auguslino scripsisse fc-tfps pertraclarunt qui hacrelicis restiterunt, quasque Collectionis auctor, quisquis ille sit, nec audet con- temnere, nec necesse habet astruere. Nec forte valde necessarium duci debet magna contentione iuquirere quid significare Toluerit is qoi mentem snam clare aperiendam non censuit, neque ex loco obscuro ali- quid adjumenti ad rem difficilem explanandam duci licet. Unde notatu dignum, exortis nono saeculo cora- pluribus de gralia controversiis, nullam tunc opinio- nem ab aliquo auctoritate hujus capitis fuisse reje- ctam. Neque ipsi Semipelagiani quidquam inde erro- ribus suis quod faveret eruere ausi esse dicuntur. Illud vero vel ex hoc ipso capite certum est , nihil hoc ad ea atlinere quae necessaria sunt ut gratiae divinae operi ac dignationi nihil penitus subtrahalur. ad episcopos, el adversus eos qui Pelagianorum hae- C Neque ea intelliguntur verbis istis quae sive ipaa col- resim instaurabant. ' Ccelestini epistolam excipiunt coliectae aliquot Ro- manoram pontificum, Africanorumque conciiiorum a Romanis praesulibus approbatorum sententiae, sub hoc titulo : Prceteritorum $edis apostolicce episcoporum auctorilate$f de gratia Dei et libero voiuntatis arbilrio. Quae collectio ideo contexta fuit, ut Semipelagianis negantibus se alia secuiuros quam quae ab apostolica sede juclicata essent contradictionis ansa toileretur. Ea autem ab epistola Ccelestini tum stylo ipso, tum praeeuntis epistolae clausula disjuncU esse convinci- tur. Quo fit ut eam Ccelestino abjudicet Sirmondus, et vel Prospero, quod una cum eo alii quoque sen- tiunt, aut Leoni, ut P. Quesnellius,ascribere malint. leclione, sive ipsius epistolae corpore coraprehendan- tur, aut quae cum his necessario connectantur : nec etiam suspicari licet has voces aut ad initium fidei, aut ad praedestinationero sanclorum reCerendas, qua de re Semipelagianos inter el Prosperum certamen erat inslitutuin : cum pontificem Ccelestinum constet huic favere, illos reprobare. De quo si quid dubiia- tionis superessel, id omne prorsus tolleretiu a pon- tifice Hormisda declarante loco ante pauca citato (Conc. tom. IV, p. 4532), Ecclesiam Romauam ab iis polissimum libris quos de praedestinatione sanctorum ad Prosperuro et Uilarium scripsit Augu- stinus suamde gratia doctrinam petere. Quae omnia tum fusius, tum accuratius a P. Quesnellio disputata Id autem sciri ut non facile potest, ita non multum D legi possunt in una ejus de S. Leone diatriba; neque inlerest, cujus potissimum manu exarau fuerit, cum eam jussu Ccelestini confectam et in Gallias missam facillime judicari queat. Siquidem laudatur tamquam pars ipstusmet epistolae a Petro Diacono et aliis ad beatum Fulgentium et aliquot alios episcopos Cbristi confessione decoratos tunc in Sardinia exsulantes, Hiscongrue, inquiunt illi, bealitsimusCcclettinus in epistota ad Gattos data : Cum enim, inquit, sanctarum ptebium prm$utes9 etc, quae totidem verbis habenlur cap. 8 Colleciionis de qua est sermo, alias cap. 41 epistoto collectioni junctae : a Cresconio quoque et variis noni saeculi scriptoribus, ac demum ab uni- vcrsis veteribus. A Dionysio Exiguo inseru est Co- iudiligenter eadem tractata sunt a Lud. EUies Dupin, doctore Sorbonico meritis et scriptis notissimo (Du- pin. tom. IV, p. 90, 91). Ccelestini epistola (Inter epp. Coel. notlro tom. L) universe quidem ad Galliae episcopos data cst, no- minatim tamen ad Venerium, Marinum, Leontium, Auxonium, Arcadium, et Philtanium, seu Sillucium : de quibus pauca hic notari non ingralum forte le- clori videbitur (Infra, p. 271). Erat vero Venerius ille non quidem, ut quibusdam piacuit ( Dupin. t. IV, pag. 78), Blediolanensis epU scopus: cum tunc temporis episcopus Mediolanensis Gailiarum episcopis non accenseretur, et in cathedra 55 VITA S. PROSPERl AQUITANI. M Mediolanensi sederet anno451 Martinianos, qoi Ma- A dilor, Filtanius vero Apteosts : quippe qui saitctum rolio Venerii alterius decessori successor (ueratsub- Castorem exceperit anie annum 446. rogatus; sed9 ut verisimUius apparet, Massiliensi Ecclesi* prseerat Vwierius, de quo Gennadius in Ca- talogo virorum illuslrium capiie 79. Etenitn Massi- liae potissimum Semipelagiani, duce Cassiano, vige- bant. Ex inscripiione quadam habemus illum in mo- nasterio versatum esse una cum Rustico, qui anno 430 ad Narboiiensem episcopatum assumplus fuii, ambosque simul presbyteros Massili» ministrasse. Proculio illi celebratissimo successisse credilur, qui anno adhuc418 vivebat. De Paulo enim eo qui me- dius inter otrumque k Guesnaeo mira de eo praedi- cante recensetur, ne verbum quidem exstat apud Pseudo-Deitrum. Quapropter & Sammarthanis prx- ARTICULUS \II1. Saiiclus Prosper scribit advertus Cassianum. x Redux in Gallias S. Prosper, epistola CoeleMini pontificis, ut credere promptum esi,muuitusf magna spe animabatur fore ut turbas omnes pondus aucto- ritatis tanue compriineret. Verum bac in occasione expertus est quam id verum esset quod ipse tanta mentis constantia tuebatur, uisi gratia ipsa intus in animis opereiur, vanum et irritum esse quidquid prsesidii ac luminis aliunde advenerh. Cum ergo Au- gustini doctrinam ac fidem verbis generalibos tantum laudasset probassetque Coelestinus, et librorum pro quibus in epittola papce acium est non expressus esset termittitur. Ccelestinus certe in epistola sua, vm B ^i^ ncc gpeciatim iibris ab eo novissime scriplis kal. Augusti anno 428 daU, Viennensis ao Narbo- nensis provinciae prsesulibus permittit causam Mas- siliensis episcopi, qui fratris sui nece usque eo Iseta- tus fuisse arguebatur, ut interfectori ab ejus caede redeunli obviam prodiisset. Quid id rei sit nobis non liquet. Necatus quidem fuit Patroclus Arelatensis, at anno 426. Venerius inter Galliarum episcopos qui ad beitum Leonem anno45t scripserunt ordine tertius appella- tor: quibus kalend. Februarii anno 452, Leorescri- psiu Narrat Gennadius in Calalago eap. 70, de Mu- s*o, Massiliensis Ecclesiae presbytero, viro in divinis Scripturis docto, et in earum sensibus subtilissima exercitaiione limato, iingua quoque scholastico, speciale discrelumve perhibuisset leslimonium ; au- debanl quidatn inferre quod hinc eos appareat non pro~ batosy et istam in sanetum Augustinum laudationem pro anleriorum scriptorum meritis fuisse collalam. Sed prvterquam quod tatis cavillatio superflua erat nullo- que nixa fundaroenio; satis babuisseni Augustini discipuli si Semipelagiani, qui proxime editos libros Augustini refutabant, anlerioribus ejusdem adversus Pelagianos scriptis acquievissent, el iis qux prius pro gralia Christiana fuerant scripta consensisseul. In his enim eorum errores damnari facile agnitum fuisseu Sed non faciebant : Sciebant enim% ut recte observat S. Prosper, omnia Pelagianis esse conlraria, seu, ot babet alia leclio, omnia Pelagiana, id est, , ^ — , — _ . __ _ — , _ . . quod horiaiu sancti Venerii episcopi exscnpstt ex ^ contra Pelagianos directa, sibi esse contraria; et sanclis Scripturis lecliones totius anni festivis aptas diebos, responsoiia, etiam psalmorom capitula tem- pori et lectionibus congroentia. Quod opus ( subdit ille) tam neeessarium 4 lectoribus in Ecclesia pro- balur, ot expetitum et soliicitudinem tollat et mo- ram, plebique ingerat scientiam, celebritatem, et decorem. Quo opere videlur originem dedisse Eccle- siastico precum cursui, cui posiea Breviarii nomen est inditum. Vcnerium excepit Eusuchius. Marinua qui proxime post Venerium 4 Coelestino appellatur, is forusse est ad quem anno 4i9scripse- rat Bonifacius. Qtianam vero fuerit ejus sedes non indicaiur. Inde jodicare licet Venerium, qui huic pneponitor, annosaltem 419 episcopatu fuisse insi- gnitum. Leonlius ille profecto est celebris Forojuliensium episcopus, qui anno demum 452 obiit. Commemorant Sammarihani (Gal. Chr. tom. III, p. 786) Auxentium Niciensem. At illum sancto Va- leriaoo qui anno 455 superstes adhuc erat posterio- rem. Narrant iidero Auxonium Vivariensem, qui sedem episcopolem ex orbe Alba a Croco Vandalo, ut aiont, devastau Vivariam transtulii. Crocus quidem per Gallias grsssabatur imperante Gallieno, ut habet Gregorios Turonensis. At de Vandalis in Gallia ante anoum 407 nonduin fieri mentio coeperaL Arcadius quidem Venciensis Episcopus fuisse cre- nihit sibi posse competere ad consequentium rcsolutio- nem, si confUerentur in prcecedentibus consistere veru talem. Iuque suhlato e vivis Coelesiino, anno Domini 432 Augustinum calumniis proscindere, graiiam ab eo male defensam clamitare, pacemque victricis Ec- ctesiat inquietare non desierunt, resumptis hostium ejus armis, insutiratisque damnatorum querelis ac maxime procacissimis Juliani conviciis. Cum ii qui iromoderatis calumniislibros Augustini contra errorem Pelagianum conditos impetere noii quiescebant, essent hujusmodi, ut nec ordo eorum in Ecclesia, nee ingenia despicienda viderentur, siquidem habentes speciem pietatis in studiot cujus virtutem n difitebantur in sensu, trahebant ad se muilos inerudi- tos et non habentia spirituum discretionem corda con- turbabant ; matum hoc ab occultis parvisque seminibus augebatur quotidie, et ab ortu suo tatius longiusquo distendebatur. His rebus adductus foil sanctos Pro- sper ut eoruro conatibus iterum obsisteret, quo illa- tum tum Augustino, tum reliquis omnibus, ac prse- cipue npostolicae sedis pontificibus, qui Augustini dogmata sua fecerant, injuriam propulsaret. Qoo effcctom est ul cautius dil;gentiusque attenderet quid sentiendum de illis docirinae emendatioris pa- tronis, qoi censores agebant ejus viri, quo duce Ti- ginli amplius annis contra inimicos gratiae Dei ca- tholica acies pugnare et vincere consueverat. Unius potissimom definitiones, quem non dubiom 35 VITA S. PROSPLRI AQUITANI. a> erat illis omnibus in sanciarura Scriplurarum studio A tentio quam desperanda correctio , ut donec Dominus praestare, impugnandas suscepit. Quas etiam ob hoc tolum in disceptationem assumi oportere credidit, qjtia utrum ita se haberent non poterat dubitari. Scriptae enim erant, et auctoris sui editione pubii- cat33 : nec jam, an essent quaerendum erat, scd quid docerent ipsi incumbebat demonstrandtim. Illius quidem nomeu non exprimit ; at dubilat nemo, quin Cassianum fama notissimum, tunc temporis adhuc supersiitem signiflcet. Librura ergo edidit, in quo ipsamet Collationis tertiae deciroae viri hujus, cujus praenotatio est de Protectione Dei, verba referens, errores omnes quibus illa scalet refellit, ostenditque quantum ab Ecclesiae dogmatis discreparet, et quam ipsum sibi non constaret hujusmodi Opusculum. per Ecelesice principes, et legitimos judiciorum suorum ministros, heec quce per paucorum superbiam et quo- rumdam imperitiam sunt turbata componat , nobis Deo adjuvante sit studium quieta modestaque patientia odiis dileclionem reddere, et ineptorum vitare conftictus t veritatem non deterere, nec cum falsilate certare ; sem- perque a Deo petere ut in omnibus cogiialionibus , in cmnibus votunlatibus , in omnibus sermonibus atque aclionibus nostris ipse teneat principalum, qui dixit se esse principium. ARTICULUS IX. DealiisS.ProsperiOperibus , deque ejusdemChronico. Quid rerum egerit Protper ab anno 432, quo in Cassianum scripsit, ad pontificatum usqueS. Leonis, De hoc Prosperi nostri Opere pro ingenio suo sic B qui anno 440 inchoatus est, nusquam occurriL Hoc loquitur Gennadius in Catalogo, cap. 84, qui est de Prospero: c Legi et librum adversus opuscula, sup- presso nomine Cassiani : quae Ecclesia Dei salutaria probal, ille infamat nociva. Re vera enim Cassiani et Prosperi de gratia Dei et libero arbitrio senteniiae in aliquibus sibi inveniuntur contrariae. i Sed fru- stra est quae priori allati loci parte de Ecclesiae sensu profert Gennadius, quem hac in parle Ecclesia ipsa non obscure improbavit. Etenim Concilium Roraanum, Gelasio pontiflce,ut quidem creditur, anno 494 habitum, Prosperi scripta probat, Cassiani vero reprobat (Conc. t. IV p. 1263, 1265). Cassio- dorus quoque ( Inst. c. 29, p. 245 ), minime parcua licet Cassiani laudator, dum ad ejus iectionem mo- fortasse temporis intervallo nonnulla quae etiamnum exstantscripta composuit. Utraque haeresis Nestorii et Pelagii ab Ephesina synodo anno 431 proscripta fuerat, cum epigramma quoddam scripsit Prosper, quod utriusque haereseos epitaphium appellavit. Nempe iu hoc utraque consentiebai , quod altera af firmaret Christum labore acoperibussuisdivinitatem consecutam fuisse, ahera de justitia fidelium idem prardicaret. Quare aiebat Prosper Nestorianam hae- resim, quae gratiaro in capite destruebat, Pelagianae genitricem, quae eamdem gratiam in membris ejus evertebat : etsi alio sensu filia dici deberet, utpoto quae damnatis demum Pelagianis prodiisset. IIoc idem epitaphium a Prospero nostro utriusque haere- nachos alumnos suos coliorlatur, eosdem tamen ad- C sis tumulo appensum negarat Jo. Garnerius in cap. 7 monitos vull illura caute admodum legendum in his quae habet de libero arbitrio, de quo fuerat a beato Prospero merito redargutus. Idem laudibus ornat episcopum quemdam qui Cassiani libros emendave- rat, ipsequoque novis curis simili labore perfunctus fuisse narratur (Ado in Chr. l. VII, p. 356). De hoc vero quod ait Gennadius, suggillans plane Prospc- rum quod adversusCassianum scripscrtt, cnjus Opera falso jactat ab Ecclesia calholica esse probata : Quae- namista est, inquit Baronius (An. 466) locumGen- nadii confutans, Ecclesia Dei, quae ut catholica pro- bat Cassiani Opuscula ? Certe non dicenda calholica, sed Pelagianorum Ecclesia. Non aequo animo fert Labbens si quis societatis suae scholam Cassiano ad- dissert. 7 ad Marii Mercatoris Opera ; simile quiddam aenigmali proferri contendens, cum dicitur alteram haeresim alterius fuisse matrem simul et filiam : quae ingeniose quidem dicta fatetur, sed vere fuisse ne- gat ; hincque probare nititur quod a tertio saeculo per deliria Samosateni Nestoriano errori praeiudi cceperit : subjicitque dandam eo faciliorem veniam Poetae nostro, quod ipse quoque Cassianus in eodem peccaverit, et suam in sententiam traxerit Leonem Magnum aliosque postmodum plures eorum auctori- tatem secutos. Quibus non obslantibus tale Opuscu- lum Prospero asscrit Antelmius dissert. 9 in Opera SS. Leouis et Prosperi ; tum propter auctoritatem Cassiani et Leonis Magni, quibus si hoc licuit serio ▼ersus Prosperum favere dixerit (Scr.Ecd. (.II,pafif. D disserenlibus, multo indulgentius Poelae condouan 254). in congregationibus de auxiiiis hoc inter ntrimque contendentes sine ulla coniroversia conve- nit,ab Ecclesia rejici ac reprobari Cassiani opiniones. Ad damnandum eum couditi stinl non pauci Arausi- eanae synodi canones. Concludit Prosper his verbis memoratu quam maxime dignis ( In[rat pag. 369 et seq.) : Sufficien- ter$ ut arb\troTt demonstratum est, reprehensores san- tti Augustini et vana objicere , et recta impugnare, et prava defendere; peremptorumque armis intestinum Mlum moventes , dictis divinis atque humanis consti- tuHonibus rebellare. Quorum tamen , dum adhue non suntafratema societate divisi, toUranda magis est in- dum, non tam ad historiae normam loquenti, quam consepultis erroribus laxatis habenis inflatisque, ul aiont, tibiis illudenli. Maxime cum Iiaec utrius.jue haereseos comparatio non semel ab eo usurpata de- prehendatur : sed et in Cbronico ipso narret quod apud Ephesum Neslorius cum haeresi nominis sui, et curo mullis Pelagianis, qui cognaturo errori suo ju- vabantdogma, lueritdamnatus: ethanc ipsam utrius- que erroris contesseraiionem Cassiano exprobret Hbri adversus eum scripti cap. 21. Per hunc virum (Ccelestinum) etiam Orientales Ecclesies gemina peste purgatm suntt quando Cyrillo Alexandrina* urbis An- tittiti ad exsecrandam JSestohanam impielatem , apo* 37 VITA S. PROSPERI AQUITANL ft ttolico auxiliatus ett gladio, quo etiam Pelagiani, dum A pora jucunda qoadam brevitate deduxit. Eosebii quidem ad annum usque 5*6, Hieronymi vero ad 578, Chronica secuius. In eo consules enumerat ab cognatis confosderantur erroribus, iterum prosterne- rentur. Scripsit preter haec sex supra centum epigramma- ta, qoae effata et senteniias totidem ex Augustino, ut praefert titulus, depromptas exhibent ( lufra, pag. 615 et seq.). Has primum prosa oratione, deindever- sibus exprirait. Cum in toto opusculi hujus decursu Prosperi ingenium facile agnoscitur, tum in eo po- tissimum quod ex Augustini diclis colleclum sit (An- tel. Dist. in Op. Leon. p. 417, 418 ). Ad illud elabo- randum ideo accessit, ut menlcm sacris loquelis exer- ceret, coelestique anituum pane pasceret ( Infra, pag. 615, in Prcef.) : Nec nostrae hoc opis esi{inquit)sed ab illo sumitur hic ros, <)ui siccam rupem fundere jussit aquas. Ut quod in affectum cordis pietate magisira Venerit, hoc promat Carmine laeta fides. Quibus verbis praeludii insUr toti Operi appositis, qua mente susceptum a se fuerit Opus indicat, et quidquid recti ki eo fuerit, quidquid allqua iaude dignum reperialur, tolum illud ad supernum fontem onde efQuxerat refluere velle se protestalur. Videtur quodam in loco ( lnfra% pag. 651 et $eq.)t id est,epigrammatis 65 et66, Eutychianos impugnare, negantes Christi carnem ejusdem cum noslra esse snbstantiae.Unde hocOperis sub Chalcedonensis con- cilii, anno 451 habiti, tempora compositum fuisse non immerito quis colligat, cum Prosperi vitam etiam ulterius produci oporteat, ut postea vide- bimus. Aiiam insuper edidit Collectionem sententiarum 392, alias 388, ei Augustini Operibus, tum iis quae etiamnum exstant, lum iis quae interciderunt. Illius nonnumquam mentem exprimit potius quain voces refert. Liber ille existimatur esse instar compendii cujusdam theologici, quod in proprium usuin Prosper contexuerat, ut praecipua Augustinianae doctrinae ca- piu sibi notiora et magis famiiiaria redderet. Aliquot ex hoc libro sententiae inter Arausicani secundi con- cilii canones relatae sunt, et permultae sub Prosperi nomine citantur a Floro. Ejus expositio in postremos unum et quinquaginta psaimos pariter ex Augustino tota ferme excerpta esl. Yidetur Psalterium integrum simili ratione ex- planasse, siquidem praetermisso psalmo cvu, remit- tit ad ea qox de lvi el lix dixerat. Ad psalmum ulit diserlis verbis negat duplicem esse in Christo personam : qua de re cum nihil hoc loco dicat Au- gustinus, manifestum esl Nestorii baeresim hic a Prospero refelli : quo fundamento id Operis anno ci- lios 434 assignandum putamus. In hoc libro depre- hendilur nervosum illud concisumque dicendi genus, quse propria est Prosperi nota. Ibidem quoque fa- cile animadvertas sanctum virum non iti sola circa Christi gratiam doctrina, sed etiam in aliis omnibus capitibos magni Augoslini discipulum. Aliquantum etiara nomen soum corameudavit ex Chronico, qood ab orbe condito ad sua usque tem* ulroque Gemino annoque Tiberii 15, qui est aspe communis 29. Exstabnt solum postrema pars hujos Chronici, ea scilicet quam ab anno 378 deductam Hieronymiano Prosper addideral; anno vero 1657, integrum et absolutum editum est a Philippo Labbeo in primo novae suae Bibiiothecae mss. tomo. Ad conflciendum Chronicon suum Prosper vide- tur ter accessisse, illiusque tres, ut iia dicamus, editiones adoroasse, annis videlicet 453, 445 et 455. Quod ex eo conjicitur, quia in pluribus libris ibidein legitur chronologiae totius compendiuro. Alterum quidem iegiturChronicon, quod Prospero B nonnulli ascribunt. His autem id unum concedi po- test, Chrouicon illud esse quidem Prosperi noslri, sed ab altero corruptum et depravatum, qui et in bi»tp- ria rudis fuerit et peregrinus, et taro invidus Augu- stini iauduro oblrectator, quam Prosper studiosos illius cultor fuit. Is sub uomine Tironis Prosperi, quo primum appellatus esl, licet immerito, a non- nullis interdum citalur. Refert Gennadius in Catalogo cap. 87 conditom a Prospero fuissc Cyclum Pascbalera, post Theophi- lum quidem, Eusebium, et Hippolylum, sed ante \ictorium, hoc est imer annos 380 et 457. Si ille 84 annorum cyclus sit anno 382 conditus, ut Bucbe- rio videtur, nullatenus ab Aquilano Prospero, qui anno 453 adhuc scribebat, editus fuit. Sin rainus, C saiis probabile fuerit Prosperum, quem alia nuila ratione designat Gennadius, illuin ipsum esse quem quarto ante capite appellarat : praesertim cum eum hujusmodi compulationibus operam dedisse indicio sit ejus Chronicon, in quo non semel cyclum illum 84 annorum commemorat. Neque vero aliunde mul- tum nolus est ille cyclus : quo tamen Ecclesia Ro- mana Leonis Magni aetate usa videtur. Bucherius, Jicet incerlus, ita lamen argumenta deducit, quasi cyclum illum Prosperi esse abunde perspectum ha- beret. ARTICULUS X Sanctus Prosper scribit adversus Eutychianos pro S. Leone. Ejus mors. Non fuit episcopus. Sanctus Leo dum in Galliis versaretur anno 440, D in summuro ponliflcem assnmplus , inde fortasse Prosperum nostrum una secum abduxit, cujus con- siliis uteretur et calamo, interrogantibqs consulen- libusque Ecclesiis responsa daturus : quemadmodum Damasus Hieronymum ad idem munus adbibuerat. Ait enim Gennadius, Prospero alioqui non satis aequus, i epislolae quoque papae Leonis adversum Eutychen de vera Christi Incarnatione ad diversos datae ab ipso dictaiae creduntur. > Quod etiam a Marcellino ad annum 469 exscribitur. Id auiem potissimuro de celebri illa ad Fiavianum episiola solet intelligi : eslque extra dubium omne positum, refragantibus licet Beilarmino et aliis quibusdam. Poluit autem Prosper illarom litterarum argumenta 69 YITA S. PROSPERl AQUITANI. 40 * et quasl materiam suppeditasse, quam recognium A sacruroque ejus corpus asservat in percelebri abba- Leo slyio suo et oratione vestierit, venustiore qui- dem ilia et ornatiore quam Prosperi : quamquam hic in id quoque fortasse incubuerit, ut ad pontificis cui operam suam praesUbat stylum ac scribendi ge- nus conformaretsuura. Hac de causa ab Adone (An. 458) aliisque sequioris xvi scriptoribos dicilur fuisse Leonis Magni notarias, seu amanuensis. Fieri enim potest ut illi in scribendis tura epistolis, lum eiiam concionibus famuiatiis sit. Gerte in iibro ante 900 annos manu esarato Prosperi nomen prae se fert sermo quartus in die anniversario assumptionis Leonis ad pontiflcatum, et fortasse aiii. inde existi- mare iicel euro magnam partem sustinuisse eorum qu» gessit in Peiagianos Magnus Leo : videlurque tia a comitissa Matbiide institota : quo tamen ex alia ejusdem urbis basilica ab ipsomet in honorem S. Apollinaris exstructa allatum jam inde a regis Luitprandi temporibus narratur. IIujus epitapbium a Vossio (Hist. Pelag. L i, c. 18) referlur, quod ideo compositum fuerat, nt novo inscriberetur tumuio qui propterea consiitutus fuerat, quod veterem tur- ris cujusdam ruina comminuisset. At illud epita- piiium in aede Carmelitarum conspici idem afflrtnat. Uabetur apud Surium (25 Jun.) Vita S. Prosperi Regiensis a Flaminio proprii ingenii libidine meris- que conjecturis ducto conscripta, ait Labbeus (Scr. Eccl. totn. II, p. 449). Deeaseverius etiam est NorUii judiciuin (tiisl. Pel. L n, c. 15). Is censet Prospcrum Ado pariter illi tribuere quse a Leone fuerant lum B hunc forsitan esse aactorem libri de Promissionibus in Eutycbianos, lum in Pelagianos scripu; neque huic contradicit cardinaiis Norisius (Hist. Pelog. L n, c. 45). liiud vero in historia non omissum, quod cum Roin» nonnuiii Pelagianam hseresim denuo su- scitare conarentur, suamque ea de re mentem ausi essent patefacere: Prosper statim libellos obtulerit tum Leoni adhuc superstiti, tum imperatoris minis- tris, perfeceritque ut illorum hominum conatus ina- nes irritique ceciderint. Ex iis quae de Prosperi Glironico diximus, liquet eum adhuc vixisse anno 455. Labbeus insequente anno mortoum propterea putat ; quod scribens anno 457, Yictorius virum sancium ac venetabilem eum appellet, qua ex re profecto iilud elici nequit. Ae- et Prsedictionibus : cujus rei nullum peculiare sup- petit argumentum. Flaminius et Ugbellus sutuunt *um a S. Leone episcopum fuisse creaturo, annoque 106 mortuum esse. Cujus anni nola e magno forsi- UD Prospero desumpta fuit : quemadmoduni bujus episcopatum ab altero illo mutuati sunt. Tritbemius Umen Prosperum successorem assignat Faventio, qui anno 451 in concilio Medioianensi sedit, tam- quam antistes Regiensis. Medium inter eos locat Ughellus Elpidium. Porro dies festa S. Prosperi agitur 25 Junii, qua die magni Prosperi festum ce- lebrari putatur. Oe Prospero pariter festus dies recolitur quoun- nis die 24 Novembris apud Ganonicos regulares Gal- cedil quod Marceiiintis anno 465 de Prospero tam- G licanae polissimum congregationis, et in regali cce- quam adhuc superstite mentionem faciat. lllum in id usque tempus vixisse non inficias eunt Norisius (tftsl. Pelag. L u, c 14) et Bucherius (CycL pag. 444), qui multa scripsit in \ictorium. Hucusque nihil est a nobis observatum, neque ab ullo veterum quidquam accepimus, unde appareat Presperum fuisse gradu ac ordine laicis aut mona- chis superiorem. Yolunt tamen recentiores prope- modum omnes eum fuisse episcopum sive Rciensem in Provincia, sive Regiensero in Longobardia. Qoi- bus si opponas a vetentm nuiio ei datam episcopi appellationemf reponunt id inde accidisse quod vete- ribus ille nonnisi ex libris suis ante episcopatum scriptis, adeoque episcopi titulum non pracfereniibus, nobio S. Yictoris Parisien3is, qui dies translationis essehujus aut alterius Prosperia nonnullis reputatur. Qui vero eum Reiensepi episcopum fuisse volue- runt, iis ita sentiendi locum prabuit Prosperi epi- scopi nomen , qui conciliis Carpentoractensi et Vasionetnsi subscripsit : quae quidem concilia circa annum 442 babita illi finxerunt. Cum vero hodie in- ter eruditos con veniat, illa anno 527 aul 529 celebra- U, Prosper ilie qui iis subscripsit, altero longe sit posterior necesse est. Accedit quod Maximus Reiensi Ecclesiae praeerat vivente adhuc Hilario Arelatensi, boc est ante annum 450, immo ante annum 452aut 455, ut demonstratum a nobis est. Itaque permul- tum abest quin Prosper, qui anno certe 455 adhuc fuerit cognitus. At profecto luec ratio nullius est D vivebat, fueritejusdecessor, utvult Baronius (Ann. roboris, sive Gelasium spectes, sive Gennadium, aut Fulgentlum, aut etiam Cassiodorum. Hi omnes viri doctrina insignes, Prosperoque alate proximi ignorare non potuerunt an vir tanti nominis fuisset necue episcopus. Quod ad Victorium attinet, is qui- dem ea de re silere forusse diceretur, quod Prosper nonuisi post annum 457 ad episcopalem dignitatem evectus fuerit. lilud profecto falsae isli de Prosperi episcopalu opinioni ortum dedit, quod alter fueril ejusdem no- minis episcopus Regiensis in Longobardia : quod quidem videtur in dubium revocari vix posse. Siqui- dem eum Regiensis Ecclesia patronum veneratur, 466). Ex S. Sidonio (Lib. vm, ep. 25) ostenditur Faustum, qui sancto Prospero superstes fuit, Maxi- mo successisse. Quare fieri nequit ut Prosper fuerit episcopus Reiensis. ARTICULUS XI. De quibusdam operibus sancto Prospero ascriptis. Nihii ampiius dicendum videtur, sive 4e veris in- dubitatisque Prosperi operibus, sive de aliis quac illi tribui posse probabilis aliquaratie suadeat. Superest ut ea comimemorentur, quaa quamvis constet ab eo scripu non esse , sub ejus tamen nomine vulgata sunt. Neque ea sunt ignobilia , immo non parvara in Ecclesia auctoriutem consecuu sunt. 41 YITA S. PROSPERI AQUITANI. 41 HorUtur Gassiodorus (Intt. c. 1) ut sanctum Pro- A Non serael eas deplorat calaniiutes quas aciate sua sperum sedula cura legamus, qui tret libros totius luctoritatis divime in cenlum quiuquaginU tribus tilulis comprehendit, ad instar piscium quos Evan- gelica retiade hujus saeculi lempestuosa profundiuie iraxerunt. Dubitari nequit quin respezerit ad librum de Promi$$ionibu$ tt Prcedictionibus Dei , hodie in partes quinque distributum : quae quidero divisio ab ipsomet auctore instituu fuerat, qui dum alludit ad centum quiuquaginta tres pisces in Evangelio nar- ratos,titulis totidem voluit universa Cbristi promissa aacris libris consignau conchjdere, eorumque fidem exbibium demonstrare. Quoniam vero hsec pro- ntssa et ante iegem , et sub lege dau, sub gratia deroum impleU sunt , ideo nonnullis visum est boc in populos peccata devocarant, ita ut sacrificia ab exteris conculcau essenl, sacraque vasa in Barba- rorum principum potesutem devenissent. Is quidem scribcbat Yalentiniani 111 temporibus ; sed inortua jam, ut videtur, Placidia, adeoque post annum 450, ante 455. In multis rebus Augustinum scquitur, ejusque testimonia proferl nonnumquam. Fateniur Lovanienses, quorum opera Prosper typis exrusus prodiit anno 4565 librum istuin ab illius phrasi et stylo ac eruditione longe abesse, ejusque textum nou paucis in lociscorruptum sibi mansisse ac mutilum. Cui vilio nos, quatenus licuii, ope ms. Remigiauo-Re- mensis et editionura veterum mederi conati sumus. Libri de Vita Contemptativa sub nomine sancti opus appellare Librumante tegem, tub tegeet $ub B Prosperi passim laudabantur nono saeculo, immo fratia. Hujus ex secunda parte locum unum sub beati Prosperi nomine refert Cassiodorus (In Pt. xiy, eujus auctoriute nescimus an adduci nos opor- teat ad opus iilud alicui Pruspero, quisquis Undem iilesit,ascribendum. Abhac certe opinione propius abest Ludovicus Dupin (to. IV p. 449), quam Jose- phus Antelmius (Antel. DUt. in Op. Leo. p. 365). Res ininime dubia videtur eminentissimo Norisio (ffisJ. Pet. /. ii, c. 44), qui Prosperum illura Re- giensem episcopum opinatur. Ulud certum, opus de quo agitur non esse Magni Prosperi, cujus eiegan- tiam nec stylo nec ingenio ille scriptor assequitur. Rujus oratio bumilis, jejuna et simplex ; Prosperi loquendi genus abnndans , dives viribus, et nervis jam a medio octavo saeculo, a Cbrodogango scilicet Bletensi episcopo. Verum quod a nervosa illa pressa- que Prosperi eloquentia valdo discrepat laxus qol- dam et copiose fluens stylus quo libri illi conscripti sunt , bos Juliano Pomerio, qui exeunte quiuto ssb- culo vivebat, esse tribuendos, Um validis argumentis demonsiravit Jacobus Sirmondus (Sot. ad Aquit* gran. concit.), ut nulla cuiquam hodie ea de re du- biutio supersit, Contendunt viri sngacilate ingenii et eraditionis laude prassuntes, qui libros de Vocatione omnium Gentium diligenter evolverunl ac scrutati sunt, in iis reperiri nihil quod non optime cohaereat cum do- ctrinasancti Prosperi, cui, et Hincmari judicio, et valeos, locuples senientiis. Satis apparet eum fuisse C tri"m vetastissimorum codicum manu exaratorum Africanum : unde mirum videri non debet quod ister complures haereticorura sectas, Donatisus po- tissimuro, immo Blaxiroianistas appellet, quod Ty- ebonii famosi Donatistae meminerit, quod res quas- dam non vulgares in Africa gestas refcrat. Ipse ad- hoc adolescens tunc aderat Carthagine, cum Aure- lios episeopus celeberrimum Cosleslis Deae templum io ea urbe Christo dedicavit, anno forUsse 399; ct dam una cum sociis et amicis (ut se adolescentium atas impatiens circumquaque verlebat), dum cu- riosi singula qua^que pro magnitudine inspicerent, iniruin quoddamet incredibile suo tesutur aspectui jugestum, hunc nempe titulum aeneis grandioribus- que litteris in frontispicio templi conscriptum : auctoriute, tribuuntur. Mulu etiam in iis habentur illis plane consenunea, quae a Prospero tum in cav- teris operibus, tum in carmiue de Ingratis scripu sunt. Nec repugnat temporis ratio. Cum enim nee confecti sint inilio lurbarum quas Semipelagiani edidere, et tamen a Gelasio laudentur, velut opus cujusdam Ecclesia) Magistri 9 superest ut ciica an- num 440 editi fuerint. Yerum artiflciosios composiu oraiio, et placidius ieniusque disserendi genus mi- nus congruit cum iis quae apud Prosperum Invenies. liaque, ut eos omitiamus qui hoc opus S. Ambrosio, inulto anle illas lites exortas defuncto, gratis perpe- ramqueascripsere, abaliis tribuilurHilario Prosperi nostri socio, abaliis S. Prospero Aurelianeiibiuin Aurelius Pontifex dedicavit Idem Carthagioe ^ episcopo, circa annuiu 470. Sunt qui existimentoput eiiam versabatur eodem quo Aspar V. I.consul( Vide append. p. 193), boc est, anno 451 aut 432, et rei cojusdain stupendae, quam diligenter enarrat, testis fuit. Neque silentio prxterit quemdam specie mona- cburo, qui cum Carthaginem advenisset, qusedam signa curationum operari se jaciabat, adhibito oleo . nescio cujus mortui osse infuso. At ubi se proditum fallacesque suas artes sensit detecUs, aufugit. Erat prsefatus scriplor in Campania cum sanctus pontifex Leo Manicbseos subverteret, et contereret Pelagianos; nempe anno circiter 443 Africa videtur expulsus fuisse a Vandalis, expugnata forUsse Car- tbagineanno 439, cujus rei quodam loco meminit. Patbol. Ll. esse alicujus Africani, ex eorum forUsse numero qui a Genserico pulsi anno440in Italiam appuleranu Quesnellus ostendere nititur h< s libros esse sancti Leonis, el id quidem styli siiniiitudineductusasserit, (Leo. to. II, p. 558 ei teq.) Ab eo quidem aute pon- Uflcitum editos, at iion inscripto suo nomine. Quo factum est ut eum illorum auctorem esse Geiasius ipse nescierit. Hanc sentemiam prolixa disputatione a Quesnello prolatam, prolixiori lucubratione im- pugnavit Anlelraius , librosque de quibus agimus Prospero reslitutos voluit (Antet. Dit$. in Op. Leo. p. 113 et teq.). Momenla utrimque co'lata paucis collegit Ludovicus Dupin, sutuitque nihil esse quod 3 43 SCHCENEMANNl NOTITIA IIISTORICO-LITTCRARIA 1N S. PROSPERUM. 44 Prospero cribuantor illi libri (Dupin to. IV, pag. 452 A analyai comprehendit (Dupin to. IV, p. 451 et teqq.). et teq.). Eorom si spectetur stylus ac rernm tractan- darum ratio, videri qoidem inter Leouis opera re- ferendos : nihii aflerri posse, quam ob rem ei abjudi- centur. Sed nullo quoque argumento certo eidem asseri : quippe quos absqoe nomiue auctoris in lucem prodiisse constet, fierique perfacile potuerit ot multi tunc lemporis el Romae et aliis in locis fuerint, quorum scribendi ratio Leonis stylum refer- ret ac redoleret. Atque hoc qoidem in statu et sita estetiamnumet diu rcmansura videtur percelebris illa et vulgatissima quaestio. Existimavit eminentii- simus Norisius (HUt. Pel. I. n,c. 14) librorum ho- rum scriptorem iu esplanandis iis quae ad gratiam Ita concinit stylus epistolae ad Demetriadem, gtylo librorum de Vocatione Geniium, ut eidem bactenus aoctori utrumque opus merito sit ascriptum, sive eum Ambrosio datum, sive cum Prospero. Norisius (Bist. Pel. t. u) quidem epistolam ad Demetriadem sancto Prospero adjudicat; verumalios hujusauctori- tas a pristina sententia minime depulit, iisque item ut antea visa est haec epistola oratione eadem ac stylo exarata ac libri de Vocatione Gentium, proin- deque eidem scriptori tribuenda. Scribit Trithenrius (Script. Ecct. p. 57) Prospe- rom alia insuper nounulla scripsisse : librum nnum Epistolarum ad diversos; libruin unuro de Viris .. . .. . „. . Illustribus, ac deCapiivitate Romac librum onum. pertinent, non aliam solum viam mire ab ea quam 0 „ • *...., . . . _ ..... B Hos vero hbros a Tnlhemio nusquam inspectoseo verisimile est, quod eorum initia non subjiciat, ut Augustinus et Prosper tenuere, sed et de ipsa re ab utroque nonnullis in capitibus dissidere. Reposuit Quesnellus (Leo. to. II, p. 581 et $eq.) scriptorem illum nullatenus ab Augustini placitis, ab Ecclesia eomprobatis et adoptatis , recessisse. Qua in re ab hoc prorsus stare videlur Ludovicus Dupin, qui quaecomque hoc opere continentur satis uberiore cxlerorum. Aiioquin recentior est ille qoam ot ejus testimonio qoisquam nitatur. Addit qnoque idem : c Alia insuper nonnulla scripsisse dicitur; sed ad manus nostras non venerunt. > De quibus proinde cum illinihil suspicari Ilcuerit, nec nobis pariter quidquam augurari est bactenus concessum. NOTTTIA HISTORICO-LITTERARIA IN S. PROSPERUM. (SchoDnemanni Biblioth. Hist LiU. Pat. Lat. tom II.) S I. Vita. G Aquitani noroine distinguitur ab aliis haud incele- bribus ejusdem artalis scriptoribus, inter quos notis- simus Prosper Ttro poeta, cujus Beda meminit, eujusque cognomen ipsi Aquitano affingere quondam. ausos est Sirmondus. Nalus est eiennte saeculo quarto aol quinti initio , in Aquitania. Sed qua in orbeaut loco tam amplae hnjus provinciaB, non liquet ; sienti de parentibus , educatione atque prima tetate ejus aeque omnia ignorantur. Attamen ex iis quae retiquit ingenti sui monumentis satis patet eum haud letiter liberalibus studiis et artibus ingenuis, praeci- pue poeticse, iucobuisse. Aquitania, incertum qui- bos de causis relicta , in Provincia domiciliom po- suit, obi certe jam anno 428 commorabatur t ibique concertationes suas pro doctrina Aiigostini contra loannem Cassianom aiiosque qui eam respuebant, D Gtlliae seu Provincto magis presbyteros ezorsus est. Fovh hoc ejus in Augtistinum hac ex parte studium llilarins qoidam , cui , quoniam de rebus domeslicis e]os nihil amplius constat, ab bac ipsa cum Prospero , censuetudine Protperiani nomen inditom fuit. Dede- rat qoidem Prosper jnm antea ad Augustinum litte- rts per Leontium diaconum, ab eoque responsorias aeeeperat. Hic antem , qni ipse qoondam cum do- ctore Hipponensi versatos erat, ut eumdem propius amico admoveret et conciliaret, Prospemro impulit ot denuo secum litteras ad eum scriberet , id quod anno 428 seu 429 contigit. In iis igitur Augustino exponunt quce in tcriptU eju$ contra Petagianos con- ditfi plurimi apud Mauiliam comtituti monachi et eaeerdotu Patrum opinioni et Eccteeia umtti adversa putent, pericula quae ipsis ex iilorom csecitate aot pravitate imminere videantor , et qoemadmodum iis reniti coeperint, declarant; denique tcl tuarum diiputationum prattidio iptorum ienuitatem roborare velit, rogant. Ac Augustinus sane votis eorum obse- culurus ad eos direxit Iibros de Praedestinatione sanctorum et Dono perseverantix. Sed com uterque tanto ardore flagraret , nec tamen adversarii crebris disputationibos ac scriptis flecti nossent, ambo Ro~ mam perrexerunt, eosque apud Coslestinum papam calumniae in Angostinam et haereseos accosarunt, ab eoque a. 451 obtinuerunt celebrem illam ad episco- pos Galliarum epistolam, in qua eos graviter repre- hendit, qnod, auctoritatis suae tam parum memores, presbyieros novas et indisciplinatas quaestiones quo- quomodo proferre sinant , aique monet ut iis silen- lium imponant , nec memoriam Augustini , quem impense laudat, affligi patiantur. Dac igiiur epistola freti iu Galliam revertuntur , tantoque alacrius sus- ceptaro contra Semipebgianos cnusam defendere studuerunt, imprimisque Prosper scriptis contendere ccepit , quorum varia intra hoc tempus emissa ad nostram merooriam pervenernnt. Percrebrescfnie autem de doctrina etpietate ejus fama, eveni&se vo- lunt, ut a Leone arcbidiacnno Roniano inter Aetiura et Albinum in Galliis amicilias redintcgrante in fami- Iiaritat*m reciperetur, et cum is ab eodem negolio ad occupandam sedem apostolicam evocatus esset, Romam una addureretur et ornarelur inunere no- tarii pontiflcis. Enimvero qui sic statuunt. conjectura 45 SCUGENEM ANNl NOTITIA HISTORICO-LITTERARIA 1N S. PROSPERBM. 4« delectanlur, cujus ne fundamentum quidem satis A partitio continetur. Vero auiem simile est, eum non exploratum ett. Nam quod Leonis uotarius fuerit Prosper , nonnisi seriorum scriptorum (a) et uuius ms. codicls Corbeiensis Gennadii valde dubio tesii- monio nitilur, quod recentiores quidam styli ac sen- tentiarum, quam inter utriusque scripta deprehende- runt, similitudiue roborare eonaii snnt. Reliqua viiao Prosperi incerta sont. Ecclesiastico aliquo munere iiium non functum esse, verp simillimuro (b). Igno- rtrons etiam quando diem obierit ; tametsi ex Chro- nico ejua constat enm anno 453 adhuc in vivis fuisse , aliique multo diutius eum vixisse et Leoni snperstitem fuisse, ex Marccllino, ad a. 465, cogno- scere sibi videantur. S II. Scripta. Scriptu Prosperi genuina juxta seriem (emporis, quam novissima etiam tenet Parisiensis editio, sunt : I. Epistola ad AugusUnum de reliouiis Pelagiana Harrcseos in Gallia, etc, scr. a. 428 aut 429. U. Epislola ad Rufinum de Gratia et Libero Arbi- trhy scr. anno 429, vivo adhuc Augusiino. III. Carmen de Ingratis scr. circa annum 429 aut 450. IV. Epigrammata duo in obtrectatorem S. Augu- stini, scr. forte circa a. 430. V. Epitaphium Nestorianm et Pelagiaum Hwre$eos9 scr. post damnatam hseresim Neslorii in concilio Kpbesino a. 431, Augustino jam mortuo. VI. Pro Augustino Re$pon$ione$ ad Capitula Obje- ctionum Gallorum ealumniantium, scr. a. circiter 431 uuo dHCiu toium ahsolvisse, sed variis identidem i diumentis perfecisse et quasi iterato edidisse , et sunl sane qui tre$ diversas ab ipso auctore edUioncs paratas esse existiment : quarum primam conclusisae putaut Tbeodosio xiv et Maximo coss. anno Christi 435, quandoquidero eo anno omnium priorum anno- rum epochas summasque collegerit, quod nonnisi in Operum fine fieri solet , nisi forte aliqua peculisris causa accidat, quae hic nulla esse videlnr; $ecundam censent 12 annis auciam et ad Vaientiniani vi ae Nonii consulatum, seu annum Chr. 445 produetam fuisse , quo vulgare ejus Chronicon Eusebiano et Hieronymiano subnecti solet; tcrtiam denique editio- nem fuisse volunt quae ad captam a Genserieo Ur- B bero, seu ad Valentiniani Aug. vm et Anthemii eon* sulaturo seu annum Chr. 455, exiensa fuerit. Ulrius* que posterioris ciiamnunc exemplaria stipersunt* Dubia aucloritatii sunt : I. Confe$$iot qua» ipsius dicitur. II. Pocma Conjugis ad Uxorem. III. Carmcn de Providentia divina, quod alias BUm rio tribuilur. IV. Dc Vocatione omnium Gentium libri duot in i quibusdam Ambrosio ascripli. At viri docti in ( sas de auctore abierunt invicem sententias. Alii eniro, veluti Erasmus, Euchenio; alii, inter quos Vossius, Hiiario Prosperi familiari tribuerunt; Qties» nellus autem Leoni M. illos adjudicavit : cui se et proposito opposuit Josephus Antelmius, 1'rospero VII. Pro~ Auguttini doctrina Responeioncs ad C«- C vindicans. Scripti exislimanlur circa annum 440. pitula Objectionum Vincentianarum, scr. forte paulo post superiores Responsiones. VIII. Pro Auguttino Re$pon$ionc$ ad Exccipta quat dc Gcnmensi civitatc $unt mi$sat scr. eodem forle tem- pore cum superioribus. IX. De Gratia Dei et Libero Arbitrio liber contra CoUatorem , i. e. conira Cassiani presby leri librum qui tiiulo dc Protectionc Dd praenotatur, scr. cir- ciier a. 432. X. P$atmorum a c u$quc ad cl cxpo$itiot scr., ut videlur, ante annum 424. XI. Sentcntiarum cx Operibut S. Augustini deUba- tarum liber unu$t scr. forte circa a. 450 aut 451. XII. Epigrammatum liber unu$ ex eentcntiis S Sed muito serius (ante annum tamen 496) conditos esse censent Ballerinii in Observationibus ad 2 Ques> nelli dissert. de horum librorum auciore, ubi, colla- tis utriusque arguinentis, nentrius sententiam veram pronunliant, et singula quae in disputationem venire poterant momenta accurate et sagaciter examinant. Qims adeat, cui luber. in tomo II Opp. Leonis,psg. 662 seqq. V. Ad $acram virginem Demetriadcm cpi$toUt9 seu de Humiiitale Christiana tractatus, scr. circiter annnm 440. Olim inter Ambrosii Opera vulgata fuit, in epi- stolarum numero 84, a Soiello primum una cum libris de Vocatione omnium Gentium Prosperi Operi- bus adjecta, non aliani ob causam quam pb styli Augustini, scr. non longe ante tempus concilii Chal* " quamdain similittidinem. Enlmvero nusquam in cedonensis,quod anno 451 congregatumesse constat. XIII. Chronicum integrum in duas partce distribu- tum , iu annum 455 desinens. Novimus ex Viciorii, seu Victorini, Gennadii, Cassiodori el Isidori llispa- lensis teslimonii* , Prosperum lioc opus ab origine mundi ad Valentiniani ni obitum et Romain a Van- dalis captam perduiisse, ita ut Eusebium et Hlero- nymum, quatenus ilii porrigerentur, abbreviaret, rcliqtia atitein, i. e. ab anno 379 ad a. 455, de uovo contexeret; in qua studii ejus diversitaie ipsa operis (a) Vocatur Leoni$ nolarius ab Adone saec. noni scripioreinChronico aliisque sequioris aetatis aucto- ribos. codicibus utrumque opu«culum siroul inveniri, tum Ambrosii editorum exemplo, tum ex iis quos ipsi inspeserunt, testanmr Ballerinii. Prirous hanc sen- tentiam impugn .re coepit et evertere studuit Ques- nelIus,Leonique vindicaium ivit in Dissertatione4d6 auctore bujus Irbelli. Quem contra insorrexit Antel* mius in laudaio libro pro Prospero pugnans. Balle* riuii inter utrumque lancein tenentes, ueutro incli- nare intellexemnt, adeoque incerlo auctori relin* quendam censuerunt. Cf. eoruro Obss. ad 4 Quesn. (b) Errore satis communi codicum mss. et editio- numaniiquiorum,cujusori20 nondum pziei, epi&copus Regien$i$ (oppidi Riet in Provincia) audire sofet. 47 SCHCENEMANNI NOTITIA IIISTORICO Diss. l. II p. 745 seqq. Antelmio tamen astipulantur A editores novissimi Operuin Prosperi. VI. Prateritorum sedit apottolicos epitcoporum Auctoritatet de£ratia Dei et Libero voluntatit Arbitrio, qu» vulgo subjici solent epistolae Coelestini ponti- ficis ad episcopos Gallos. Collectae putantur circa annum 431. Primus eas Dionysius Exiguus vulgavit et epistolae Coelestini subjecit. Illam aulem ei scri- niis Romauia eas sumpsisse fiormisdae papae impri- mis testimonio demonstrant Ballerinii. Nec tamen Cudestini ipsius sunt, quemadmodura nec Leonis, ut iidem evicerunt in Observaiionibus ad laudatam Quesnelli dissertatiouem t. II p. 719seqq. Antelmii, qui Prospero asserit , scntenliam secutus et magis etiam confirmare siuduit Pagius ad a. 431, num. 49. Mem Coustantius fecit(in admonitione ad laudatam B Coslestini episto1am),lnsuperque occasionem hujus lucubrationis investigare conaius esl. Atque Balle- rinii etiam huic sententiae calculum adjicere non dubitarunt, ita lamen ut in nonnullis a Couslnntio dissiderent. Cf. Obss. in Diss. 3 Quesn. l. II Opp. Leonis,pag. 719 seqq. Omnino non ad eum perlinent : Libri tret de Vita Contemplativa, qui verius Juliani Pomerii nomine insigniuutur ; de Promistionibut et Prcedictionibut Deiy incerti auctoris, et Chronieon atterum, quod volgo Pteudochronicon vel etiam Tironit Protperi Chronicon dicKur. Orditur a morce Valentis impera- toris, et ad captamaGenserico Urbem procedit. Cum snperius imlicato non pauca quidem communia ha- bet, sed longe plura ab eodem diversa, et praecipue G hoc, quod non pcr consules, sed juxla imperatorum seriem digestum sit. Pithoeus, qui primum illud evul- flavit, ipsum verum Prosperi Chronicon esse, ejus- que adeo ingenium referre contendit, ut nou imme- rito sibi videatur membrum csse amplioris ejus, quod ipsius nomine ab orbe condito ad caplam a Vandalis Urbero Gennadius legisse testatur; et mire- tur adeo, unde factum sit ut aliud Chronicon per consules digestum in omnibus Hieronymiani Chro- nici editionibus Prosperi nomine subjungatur. Pithoeo assentiri visus est Labbeus. Sed Bucherius et saga- eiores cum eo viri docuerunt, confusum et pertur- balum hujus Chronici ordiuem, innumera menda in rectam chronologiae rationem, levissimam et Unlum nonuullam de Pelagianis meuiionem, denique qnod D Id unum de Augustiuo in eo observetur, quod plu- rima libris innumeris disseruerit, et Praedestinalo- rum haeresis, Prospero certo certius iguota, ex Augustino (Auguttini librit inlrudere ausus fuil Piihoeus) orta dicatur : haec singula lotidem esse argumenta quae Prospero indignum et ab ingenio ejus alienum evincant; quemadmodom luculenta nanatio, et ordo, praecipue autem diligens rerum S. Augnsttni et haereseos Pelagianae iractatio, et lam AugusiHii quam Leonis nonnisi cum summa vene- ratione commemoratio in altaro (pro genuino habito) discipulnm Augustini et dodrinae ejus de gratia defensorem omnibus agnoscendum praebeat. Fuerunt LITTERARIA IN S. PROSPERUM. 48 » itaque qui suppositum hoccc Chronicon Prosperiano nomini putarent , ut inde tum ipse, tum Augostinus in contempium et invidiam adducerentur. Sed pro- b ibilior est sententia, quam Antelmius quoque tue- tur, absque fraude a Prospero quodam vel etiam alius nominis auctore composituro, et quia in exem- plaribus nomine careret, Prosperi, quem ejusdem aetatis Chronicon scripsisse palam constabat, nomen ei indilum fuisse; vel denique genuinum Prosperi Chronicon a Semipelagiano quodam in privatum usum sic interpolatum et diminutum esse, quemad- modum nunc comparet. Sed qnoniam Antelmii toties in his mentio facta est, alia insuper ejus opinio non praelenmtti debet, quae omnes omnino Leonis papae lucubrationes Pro- spero tamquam notario Leonis adjudicavit, magnas- que ei cum Quesnello lites excitavit. Proposuit eam in eodem qnem antea commemoravimus libro,cujus, cum rarissime jam occurrit in bibliothecis, notitiam hoc loco appendamus : De verit Operibut SS. Patrum Leonit Magni et Protperi Aquitani Distertalionet Criticee, quibut Capi- tula de gratia Dei, Epittolam ad Demetriademt tiec non duot de Vocaiione omnium Gentium librot Leoni nuper atcriptot abjudicat et Protpero pottliminio retti- tuit Jotephut Antelmiut. Accettere cum iptiut judiclo de celebri Leonit ad Flavianum, et aliit ad diversotf Protpero dictatit in cauta Eutychit cceteritque Epitto- tff, etc. Paritiit apud Dexatlier. 1689, 4°. Auclor ortu Forojuliensis, natus a. 1648, post confecta studia in urbe patria canonicus, ab anno autem 1684 episcopi Pamiensis J. B. de Verthaunoti magnus vicarius et oflicialis (f 1697), Quesnelli ns- sertionibus obviaoi iturus, per tres priures Disscrla- tiones, tria modo laodata Opuscula Prospero vindi- care conatus, qtiarta Leonis Magni duas coutra Pela- gianos epistolas aggreditur, quarum akeram ad Januarium Quesnellus authemicam declaraverat, alteram ad Septimum supposititiam ; Autelmius vero posteriorem veram, priorem ad Januarium ficlam esse conlendit. Dissertatione quinta Gennadium et alios antiquos, qui epistolam Leonis ad Flavianuui in causa Eutychis ( apud Ballerin. 28) a Prospero tamquam ejus notario dictatam scribunt, adversus Bellarniinum Labbeumque vindicat, et non solum in hac, sed et in aliis Leonis epislolis haud obscura siyli Prosperiani vestigia depreheudit. Nec pauciora in Sermonibus hujus simililudinis indicia agnoscere sibi visus, hi Dissertatione sextt varia promit exem- pla, impritnis ex sermone 4 (ed. Quesn.) in Natali Leonis et ex sermonibus de Collectis et Jejuuio. In causas autem hujus rei inquirens, potiorem judicat morem n-tatis istius, quo sermones ab aliis episco- pisreciundos frequenter expeti consueverint, si qui- dem Gennadius testetur Salvienum presbyterum multas pro ejmcopis homilias composuisse, indeque magittri ephcoporum laudew, non, ut vulgo volunt, quta Salonium et Veranum episcopos in adolescentia docuerat, reporusse. llinc colligil, tanlo magU 49 SCJIGBNEMAlNNI notitia qistorico-litteraria IN S. PROSPERUN. 50 Leonis summi pontificis, sermones expetitos fuisse, A 1531, a quibus baud longo spatiodiremplae emerse- cui interdum aliquot orationit ornatui contuierit Pro- tper, vir tui arvi doetittimut et facundi$simutt qui occupatittimo pontifici a consiliit ac epittolit aut pro> cipuus fuerit, aut unicut. In sequenlibus reliqua Opera Prospero ascripta percenset, nempe in septi- ma dissertaiione Opus de Promissionibus et Praedi- ctiooibus, quod a Cassiodoro falso Prospero tribui, et auctorem ex Africa oriundum habere statuit; iibros de Vita Contemplativa, quos Juliano Pomerio assignat, atque de eo accurate agit; Confessionem Tirouis Prosperi, a Sirmondo editam, quam vix ali- quid exbihere censet Prosperi stylo et famae satis consentaneum. Octayam dissertationem Prosperi Chronico impendit, idque, prout vulgo exsiat, Pro- runt epistola ad Rufinum et Responsiones ad Excer- pta Genuensium, Venetiis apud Bernard. Slagninum 453«, in-8°.Mox etiam inGryphiana Lugdunil539: Respnusiones ad Capitula Gallorum et Objeetiones Vincentianas una cum Carminibus de Providentia et de lngratis (c). Scilicet ab hac Sebastiani Gryphis opera altera incipit editionum Prosperi aetas. Is enim primus inscripsit Opera, et collalionc vetutto- rum codicum recognovitte professus est. Repettta est Coloniae a. 1540, et addita epistola ad Auguslinum nonniillisque ad Prosperum non pei linentibus Opus- culis ibideml5G5, per Joannem Solellum. Eamdem, sed in nonnullis perpurgatam, dedit Joannes Oliva.- rius Duaci 1577, cujus ab hoc lempore recensio, spero adversus Garnerium prolixe vindicat, prout B uisi forte Theoph. Raynaudus in ed. Paris.a. 1671 vero a Pithoeo editum est, interpolatum infartumque probat. Nona dissenatio Prosperi Carmina exaroinaf , ita ut illud de Providentia supposititium judicet ; Anacreonticum ad Uxorem dubium relinquat ; Epi- laphium haereseos Pelagianae et Nestorian» Prospero Aquitano conlra Garnerium asserat; Carmen de In- gratis cum Epigrammatibus 97 et aliis duobus in Augustini obtrectatorem genuina maxime arbilretur, illumque obtrectatorem non alium quam Vincenlium Lirinensem existimet , qui in Commonitorio suo Aogustini etiam doctrinam perstringere affeclaverit. Inter bsec autem novum bujus Vincentii Opus Sccre- torum Lirinensium producit Antelmius, In quo ordi- nando ct illustrando totum se esse significabat, ejus- nliquid mutaverit, ad annum usque 1711 semper viguit. Doc autem anno prodiit Parisiis in-folio editio, si non omnibus numeris absoluta, certe co- dicuin mss. apparatu ediiorisque (Joanuis le Brtui de Marette e congreg. S. Mauri) siudio atque etiam eruditione, longe super auteriores excellens. Pro- curavit eam D. Mangeaut, ejusdem congregationis socius; unde fortassis colligas , Lebrunum nondum omuia perfecisse, dum Opus e manihus illi excute- retur. Facile autem quae desunt diligens et sagax. historiae temporum illorum lector, vel a Ballerinii* per ista locacircuinductus, animadverlei. Neque vero post htiiusce editionis commemoratiouem silentio pretenmni debcnt quae a. 1732 Joannes Salinasius que etomnium Prosperi editionis promissione totum C et a. 1758 P. J. Fogginius, Romae uterque ad or- volumen claudit (a). Caeterum Antelmio w% respon- nanda Prosperi Opera contulerunt. Bura est a Quesnelld epistola Gallice scripta in Ephe- meridibus Parisiensibus die 8 et 15 Augusti 1G89. Cui non cuncianter quidem Antelmius duas alias epistolas ad abbatem...duabus epistolaeP.Quesnelli partibus responsorias Parisiis a. 1690, in-4°, repo- suit ; sed Quesnellus iis non magis quam Disserta- tionibus ejus se convinci passus, nec transversum unguem a pristina sententia in editione Lugdunensi a. 1700, recessit. ( III. Editionet. Primum Opus quod inter caetera Prosperi typis mandari ccepit', fuere Epigrammata (b), quorum primaeditioapparuitMogunliaea.l494,in-4°,etsine De Chronico separatim mouere necessum est, tres diversas genuini exstare cdiiiones , quarum pri- ma, vulgaris dicta , Eusebiauo et Ilieronymiano Chronico jungi solet el ab anuo 579, quo Hierony- mus desiit, ad annum 445 protendiiur, a CanUio etiam non parum a vulgato texlu divcrsa prodita cst ex ms. Augtistano; altcra priori decem annisan- ciior a Duchesnio primum inter Historicos Francia? cox»taneos vulgata est; terliam, Chronicoo integrum ab origine muudi ad annum 455 complexatn, Lab- bcus in Bibliotheca nova mss. a. 1657 exhibuit. In onmibus autem pars posterior ab anno 579 ad an- nuin 445 aut 455 mirum in modum variat, in aliis anni nota, Taurini, eadem forma, nec non Venetiis D auctior quam in aliis, et modo dilutior ac jejuna , apud Aldum a. 1501. Huic proxima fuerunt liber modo accurata, cujusinodi depravationes aut negli- conlra Collalorem , Moguntiae a. 1524, emissus ac genliae librariorum , aul certo st.idiosorum consilio repetitus in Antidoto Sichardi Bas. 1528, el editio tribuendas esse patei. Praler h;ec Pseudochronicon Sententiarum ex Augustino excerpiarum, Colonix a. a Petro Pithceo e mss. codd. editum est a 1588, ite- (a) Repetfta est hsee notitia ex M. Bibliotheca Ecci. Coion. 1. 1 p. 487, ctijus auctores eam se de- bere significant Actis Eruditor. Lip>. Supplem. t. I p. 431; neque tamen per omnia iis adhspsimtis. Nam quae de Antelmii sententia supcr epistolis ad Sepli- niuin el Januarium referunt, non concordant cum Balleriniorum cjusdem senlentise expositione, qui tamen, cum ulrumque et Quesneiluin et Antelmium refellerunl et utramque epistolam genuinam esse demonstramnt, potiores hac in re auctores habendi - sunt. Cf. Balleriniorum Admonittonem in duas prio- res Leonis cptsiolas t. I Opp. Lconis pagg. 567- 590, tibi prolixu de ambabus ei 18 disputalio sub- junciliir. (b) Editores Parisienses ordiuntur seriom impres- soriitn Prosperi a libro conlra Collalorem Moguntiae a. 1524 excuso. (c) Ipse tamen Giyphius non significat Respon- siuues ad Capitula G.ill<>rum et Objectiones Vincen- tianas a seprimmn proferri , lametsi hoc ditertede alirs duobus Opu colis affirmet. Vide igitur anneall- qua editio praccesserit paucusimis fortassts visa. 51 SCHCBNEMANNl NOTITIA IIISTORICO LITTEIUIUA INS. PROSPERUM. rumque I6U0, itidemque a Labbeo in Bibl. nova A Saculo xvi. 52 inss. a. 1657 recusum. Utrumquc denique , Um ge- nuinum, quam Pseudochronicon cum nolis et variis lectionibus rcddidit ediiio novissima Operum Pro- •peri Parisiensis et cum notis Basnagii eruditissimis in nova ed. Lectionum anliquar. Ilenr, Canisii a. 1725. Plura qui cupit, evolvat Annales editionum, quos jam subnectimus. SACCJLO xv. 1494. Moguntice, per Pet. Friedbergensem; tn-4*. Epigruiuinata sancti Prosperi episcopi Regiensis de viliis et virtutibus ex dictis Augusiini. Incipit volumcn in ipso statim tituli folio pagina aversa provio elogio Prosperi ex Tritbemio. In fine ( folio 22 p:»gina aversa ) ; Expliciunt Epigrammata 1501. Venetiit, apud Aldum; tn-4*. Prosperi Aqui- tanici Epigrammata super D. Aurelii Augustini sen- lemias quasdam; cum Aratonis Carmine Historia Apostolicae, Probae Falconiae Centonis excepto 9 Joan. Damasceni bymnis et Cosmae HierosolymiUai (opusculis) aliquot. In exemplari hujus libri, quod servat Biblioibeca Bernensis (Cat. t. I,p.n), Prosperi Epigrammatibus varias leciiones e mss. codd.ascri- psit Bongarsius. 1524. Moguntice, apud Joan. Schceffer ; tn-4°. S. Proiperi, presbyleri Aquilanici, libellus adversus inimicos gratiae Dei contra Collatorem ; et Aurelii, Carlbaginieusis episcopi, epislolacontraPetagianos; Coelestini papae, et aliorum Romanorum pontificuna sanctiProsperiepUcopiRegiensisdevUiisetvirtutibus*™*^^ «ralia D" pro Prospero et Hilario, ex didit Attgustini. Impressa MogunUcc per Petrutn Friedbergen. Anno virginei partus 1494. llaec excipit folio 23 : Carmen Conjugis ad Vxorem inscriptum : Prosperde Fide et Moribus chr\stianorumet mariyrum, *c de Contemplu et Brevitate prossentis vtfar, qui titu- lus tamen inseritur dcroum post sedecim priores versus meiro Anacreontico exaratos. Denique in fine hujus,folio24, pagina aversa legitur : Commen- datio (anonymi) cujutdam in auctorem septcmdccini hexametris consians. Corrigendus ex his Cl. Braun in Not. Hisi. Lit. p. ut pag. 260, n.20. Sineanno, Taurini; tn-4*. B. Prosper de VitaCon- templativa et deSepicinVirtuiibus,adjecti|^escioin cadem au in aversa pagina, tequentibus veMculis : H«c Augustini ex aacris Epigrammata dictis Duicisono rhetor componens carmine Prosper, Versibus bexametris depinxit peniametrisque, Floribus cx variisceu vulget nexa corona. • Unde ego te, ledor, religis qui sub ba?c sedulus, oro IntenUs adhibere soois ccelestibus aures,- Isttc nam invenies, aoimum si cura subintrat, Maxime quid doceant sanct» moderamina legis Observare homines, vel quid vitare sub astra, Sidereum coeli cupiunt qui scandere regnum. Nimirum ne Juliant Pomerii libros de Vita Contem- plativa, Prospero falso ascriptos, bic exhiberi pu- tes, nihil aliud complectitur hocce volumen qu»m Epigrammata ProspeH, quibus eosdem versiculos in antiquo ms. ad calcem adjectos vidit et cx eodem recodi curavit Muratorius in Anecd. t. II p. 210, (a) testibus auctoribus Ilisloriae Litterarix Galliae, a adversus Pelagianos (industria Nicolai Carbacchii). Cat. Bibl. Paris. (c). Carbacchius libelli bujus exemplum repererat In Bibliotheca religiosorum fratrum Benediclinorum montis sajicti Jacobi (Moguntiae). 1524. Basilece; t'n-8\ Prosperi, Augustini et Am- brosii Opuscula de Libero Arbitrio, ex editione Joan- nis (Dcolaropadii. Cat. Bibl. D-.lui. t. II, p. 4001. Nuro praeter librum adversus Collatorem aliud quid- piam Prosperi insit, dicere non ausim. Sub Ambro- sii nomine procul dubio nihii aliud hic evulgatur quam libri de Vocatione omnium Gentiumt Ambrosio a multis tributi. 1528. Basilea; apnd Henr. Petri; in-fol. Prosperi C Aquitanici libcllus de Libero Arbitrio contra Colla- torem; in Jo. Sichardi Antidoto contra omn. h*r. p. 215 s«iq. 153!. Colonia imprimebat Joannes Prcel.; tn-8°. Sentenliae aliquot velut aphorismi, cx S. Augustinj et aliorum libris selecla», studio et labore Prosperi, episcopi Regien is. Cat. Bibl. Reg. Paris. Cf. praef. ed. Paris. 1553. Parisiis; in-16°. D. Prosperi Aquitani libel- lus Adversus inimicos gratiae Dei : accedunt epistola Aureiii cpiscopi Carthaginensis ad episcopos per Byzacenarn et Arziguitanam provinciam constitutos; excerpta ex gestis synodalibus conlra PelHgium hae- reticum; et Coelestini papae epistola ad episcopos Galliae de erroribus Pelagii. Cat. Bibl. Baluz. I. I. quibus insuper discimus accessisse commenlarium D Itecusa est, ut equidem arbitror, edilio Moguntina. Latinum anonymi cujusdam, de quo cum exploratius aliqnid expetrret Hambergerus, deprehendil in Ca- talogo codd. mss. Biblioth. Taurinen. inter codicei Latiuos n. 781, e, II, 10, pag. 256, codicem Epigram- matum Prosperi cum commentario , qui forte ab hoc non diversus est ; sed cujus sit, non magis ex sub- scriptione ejus quam aliunde elucet(ft). la) Hist. Lit. de la France, t. II, p. 384, 85. (b) Hamberger Zuverl. Nachr., t. III. p. 215. sub- scriptum erat : Hoc opus scripsit Frater Tibaldut de Guerris de Castro novo Terdonensi ord. fratr. min. tuncBachalarius convenlutChtrii, 1466, die 12 Auausti. (c)Paulo aliter, sed rcclios, puto (uam RegiiCata- logi auctores titulos interdum coiitrahere, iuterdum 61 conteatis libris aliquid addere araant), hic titulus 1534. Parisiis apud Anl. Augerellum; tn-16*. S. Prosperi de Cratia et Libero Arbitrio ad Rufinum et Responsiones ad excerpta Genuensium. Cat. Bibl. Baluz., ibidemet Bibl. Tellerianae p. 198 b. Aucto- res llistoriae Litt. G;illiae ejiisdem libri exemplar vi- disse teslanlur, cui inscriptus fuerit anuus 1533. 1538. Venetiis, per Bernardinum Stagninum; in-&9* profertur in praefatione novissimse editionis Pari* siensis, videlicet : Libcr suncti Prosperi de Cratia Dei et Libero Arbitrio, pro defensione dici Aurelii Augu. sti$ii episcopi ; contra Cassiani presbyieri librum qui titulo de Protcctione Dci pratnotatur. Item capitula tredecim decretorum Ccelettini papv pro Prospero ti Hilario, de Cratia Dei9 adversus quosdam Calliarum presbtfteros Pelagii sectatores, etc. 65 SCHOENEMANM NOTITIA HISTORICO LITTfiRARlA W S. PROSPERUM. 54 Opuscula de Gralia et Libero Arbitrio S. Prosperi A gustinum, de reliquiis Pelagianae baereseos, ad fidcra vetusli exemplaris restitutse, cum Honorii Augusto- Aquiiani episcopi Regiensis, viri religiosissinii, divi Augustinidiscipuliet indivinis Scripturts eruditissimi. Continentur in boc volumine, 4* Epistola S. Pro- speri ad Rufinum ; V Ad excerpta Januensium (Ge- nuensium); 3° Liber S. Prosperi contra Cassianum; 4* Epislola Aurelii Carlhaginiensis episcopi ; 5° Cce- lestini epistola ad episcopos Galliae et auctoritates sedis apostolicas, etc. ; 6° Epigrammata S. Pro«peri et Carmen ad Uxorem. Ex quibus num. 4 et 1 nunc primum eduntur. Praef. ed. noviss. Paris. 1539. Lugduni, apud Seba$tianum Gryphium; tn- foL D. Prosperi, Aquitanici, episcopi Regieneis, opera, ad vcmstorum exemplarium coilationem emendata et recognita, Cat. Bibl. Reg. Paris. donensis dial. de Praedestinatione el Libero Arbitrio» Cat. Bibl. Bunav. t.III, p. 208. 4556. Bavlecey ex oficina Henr.Petri; in-fol. Pio- speri Aquhanici adversus Collucuiorem ($ic) de U- bero Arbitrio in Joan. Heroldi llaeresiologia,p. 664- 675. Edidit ex antiqoo codice Laurissensi, in quo lamen aliquot in fine libri v«rsus deerant. 1565. Colonim^ apud hmredet Arnoldi Birckmanni, in pingui GaJlina; in-4° maj. D. Prosperi Aquilanici, episcopi Regiensis, Opera accurata velustoruiii exemplarium collatione per viros eruditos a mendis pene innumeris repurgata. In flrie : Lovanii9 tupi$ Joannit Bogardi. Qua loci et typogrnphi nota, sed Sebastunus Gryphius epistolam dedicatoriara ad B pracfixo anno 1566, hanc ipsam baud dubie edilio- Senatum populuraque Reg>ensem auspicatur ab excusatione, quod, quem ante annos plus minus quatuor ipsorum rogatu suscepisset laborem omnes Prosperi episcopi quondam ipsnrum lucubrationes typis excribendi, haud prius emittere potuerit : id quod exemplaribus, partim non accurate satis de- scriptis, partim desideratis oonnullis Opusculis ifti- perfectis.tribuit. c Quapropter, inquit, ut vobis gratificarer atqne siudiosorum commodis inservi- rem, editiouem minime pracipiiandam putavi : sed primum vehementcr conandum, ut opus, si quo pacto fieri possei, prius pristino nitori Germanaeque integritati restituerctnr. Proinde hnc illuc missis litteris, negotium dedi amicis el Gallis et Germanis, nem indical. Cat. Bibl. Reg. Paris. Superioris editionis conienia juxta elenchum in aversa pagina tituli hujus editionis subjectum sic se habebant : Opus de Prcedictionibu* ei Promissionibut Dei, quo nescio quando et per quem numerus Ope- rum Prosperi auctus fuerit; de Vita Comtemplativa libri iii ; ad Rufinum epistola, Responsiones ad Ca- pitula Gallortiui, ad Objecliones Vinoentianas, et ad excerpta Genuensinm , conlra Cassianum de Prote- ctione Dei liber i ; Sententiarum ex Operibus Auguslini excerptarum liben;ex iisdem sententiis Epigram- matun liber i ; de Provideutia divina Opusculum ; de lugratis lib. i; Gommeniarius in psalmos c-gl, Inlcraccessioneshujuseditioni* numeranttir, 1° de pr.Tsertiro humaniorum litterarum stadiosioribus, ut C Vocatione omnium Gentium libri n ; 2° epistola ad quidquid hujus auctoris apud eos in antiquis Bi- bliotheds laterel, tam lacerum, qnam integrum ad me transmitterent. A quibus inter alia vetu&tissiroa exemplaria atlata sunt simul quae destderabantur Opuscula : nempe duo versu heroico, de Providentia Dei uniiro, alterum Utpl *Ax«/»t0T&v : praeterea Expo- silio in postremos unum et quinquaginta psalmos; omnia, ut opinor, a nostrae tempesiatis hominibus non visa. His igilur omnibus simul inter se diligen- tissime collatis efifeci tandem ut hic vester Prosper, vir tam sanctus quam eruditus, tot retro saeculis in tenebris delitesoens, situm cariemque passus, totus nitidus, purus, integerque in lucem exiret. » Hacte- nus verba Gryphii» quae ex laudaia epistola produ sacram virginem Demetriadem ; 3° epwtola ad D. Au- gustinum;4* Cceleslini pro Prospero et Hilario epi- stola (quatenus illa scilicet in Grypbiana omissa fuerat); 5* Canones alterius concilii Arausicaui. Ei his, num. 3 plane nova fuil acquisitio. Num. 4 et 2 Ambrosio bactenus tributi et cum ejus Operiuus vulgati fuerant. Nunc priores non tantum ob stylt et pbrasis similitudinem, sed etiam ex codicum mss. fide, posterior eiiani , partim ob stylum, partim ob argumeotum, Prospero vindicantur. Affirmat eoiio hujus editionis curator Joannes Soteaux (Sotellus) Montinieosis in praefatione ad lector?m (quae a V.ta Prosperi incipit), deprehendisse se libros de Voca- tione omnium Gentium in antiquissimis mss. Biblio- euntur in praefatione novissimae editionis Parisiensis. & thecae regularium S. Martiui Lovanii , Bibliothecaa Addunt tamen ejusdem auctores, qui parum perspi- cua in his utuntur oraiione, accessisse de novo, pra> ter enumerata, Responsiones adCapitnla Gallorum, et ad Capilula Objectionum Vincentianarum. Omi- sit autem Chronicom imegrum, quod inter Euse- bianaaliorumqueChronica excusum esset, et quod ob niroiam corruptionem lectori fastidio fore videretur. 4540. Colonia ezcudebat Bero Alopeciut ; tn-89. D. Prosperi, Aquitanici , episcopi Regiensis , Opera, collatione vetustorum exemplarium recognita. Cat. Bibl. Reg. Paris. Gryphianae repetitio. 4552. Colomw, apud Lamb. Sylvium; tn-6#. Pro- ppcri et Hilarii Arelatensis epistolae duae ad B. Au« abbatiae Cambronensis et Boneffiensis abbatiae apud Namurcum, Prosperi nomine inscriptos. De caeteria sic monet editor : c Libros dePraediciionibus et Pro- roissionibus Dei non ignoramus plurimis in locia roendosos, et (ut apparet) mutilos esse, tametsl haud ita at>|ue cum eos in manus legendos accipe- remus. Sed cum nobis exemplaria correctiora non suppetereiit,noluimus quidquam ex conjectura im- muiare. Si cui ob minorem erudilionem videantur a divo Prospero adhuc jtiniore, jamque primum in sacris litteris sese exercente scripti, obstabit quod trigesimo oclavo capite secundae partis auctor ipse its ioquitur velut jam annos juventutis escetscni. 85 SCOOENEM ANNI NOTITIA HISTORICO LITTERARIA IN S. PROSPERUM. Ut certe t>rosperi non videantur, non eo tantom flt A s*cclo xvii. probtbile, quod Gennadins et Trithemius recensen- les quae ab illo scripta sint, hujus Operis non me- rninere, sed etiam ex phrasisac atyli maxima dissi- militudtne , quod<|ue saepissime toto Opere auctor bisce sententiis ut sibi familiarissimis utatur : Non Umlum $ibi, quantum etiam *uii, etc, etc, nen tan- ium prmteriU, quantum etiam pra$enti$, elc, quas in ipsis D. Prosperi libris non rcperies usquam. Faten- dom tamen est ab homine scriptorum ac librorum divi Augustini atudiosissimo scriptos esse. Nam et Ipsa Augustini verba non semci citat : quae quo loco apud iilum habeantur, in margine annotavimus. Li- bri contra Gollatorem (<iui et mendis scatebat et or- dinis plane erat perturbati, quoniam in eo passim vcrba Prospcri impressa erant lamquam Cassiani es- aent) casligationea subministravii eruditus et exi- mius vir, sacrae theologiae Regius Lovanii professor, X. Joannes Hessels a Lovanio, sicut et magnam partem eorum quae tecum hnc usque locuti surous, lecior Christiane. i In eadem prafatione remotum a ae dicit Carmen de Providentia, quia Pelagiaoae do- ctrina3 sit; attamen in ipso volumine eodem ordine Impressum exstat quo a praecedenti editione exlii- bitum (a) fuerat. Accesserunt denique buic ediiioni indices locupletissiini rerum et Scriptiirariim , in ti- tulo etiam notati. Inscripsit eanTSotellus Carolo van der Linden monasterii Parcensis ord. Praemonstrat. apud Lovanium abbati, epistola data Lovanii ex mi- nori collegio Theologormn 13 kalendas Maias 1575, 1601. lngol$tadiit ex ofiuina Ederiana; tn-4°. Pro- aperi Aqu. Chronicon integrum , in dtias partes tri* butum, item pars posterior (a vulgatis admodum recedens) ex ms. Augusiano; in Henr. Ganisii Le- ciionibusantiquis, t. I.Videed. Baanagianam,a. 1725. 1604. Burdigalce , apud Simonem Millangium , tn- folio. Prosperi Aqu. Ghronicon a morte Valentis, etc, in Arnaldi Pontaci Chronicia trium illustrium auctorum Eusebii, llieronymi el Prospcri, pagg. 198-210. Notae exstanl pagg. 760-790. 1606. Lugd. Bat. exc. Thom. Bauon. eumptib. Commelin.; in-folio. Eadem pars Chronici , in Jos. Scaligeri Thesauro Temp.,pp. 188-197, et ibiJ. in edit. Amstelodamensi apud Joan. Jansson. 1658. R 1609. Colonice Agrippinas excudebat Arnoldu$ Kem- pen$i$ $umptibu$ JoannU Crithii ; tn-8°. D. Prosperi Aquitanici.... Opera accurata exemplarium vetusto- rum collatione a mendis pene innumeris repurgata. Repetitio edilionis Joan. OHvarii. 1609. Pari$ii$, ex off. Nivelliana apud Sebast. Cra- moity ; tn-4*. Cbronicon Prosperi Tironis Aqniiani a morte Valentis imp. ad captam a Genserico Urbem. Nu.ic primum in lucem edilum, longe aliud ab eo quod bactenus B. Hieronymi Chronico subjunctom est Jtem Fragmentum ex Chronico Victoris episcopi Tunnensis Africae, quod subjecit Chronico Prospcri ; m Petri Pitlicei Operibus pagg. 329-42. De edilione prima a. 1588, nondum miiii certi aliquid constat. 1611. Romce9ex lypogr. camerce apo$tolicm.... D. 1577. Duaciy ex off. Joanni$ Bogardi , typogr. C Prosperi.... Opera (ex edit. Joan. Olivarii). Beucdd. ex Cat.Bibl. Cordesianac(Parii.l643ftin-40),p. 73. 1619. Pari$ii$ i«-8°. Tironis Prosperi Aqui- Uni Confessio nunc primum edita ex codice Vatf- cano per Jac Sirmondum ; cum Eugenii ep. Tolet. Opuscnlis, quihus Dracontii aliorumque vet. Eccles. SS. quaedam (poemata) adjecta sutit. Recusa sunt haec omnia in Operibus Jac. Sirmondi, Paris, 1696, !• U, P»gg* 913, 914. 1632. Helmmtadii, typi$ hceredum Jacobi Lucii; in-8°. S. Prosperi Sententiae ex B. Augustini mo- numentis collectae, unde et a quihusdam Sententiae Augustini appellantur ; in gratiam pictatis et veri- tatis amantium seorsim editae; cum indice alpha- bctico copiosissirao, in quem pene omnes sententiar jurati, $ub Bibliis aurei$; in-8°. Divi Prosperi Aqui- tanici, episcopi Regiensis, Opera, accurata vetu- storum exemplarium collatione a mendis pene innu- meris repurgata. Superioris editionis substantia non aucta est. Sed qme in eadem non satis expurgata fuisscnt Prosperi scripla, nunc nilidiora, et nou modica accessione eum variarum lectionum , tum plurium lacunarum , maximeque unius perquaiu insignis supplemeuto lo- evpletiora &e dare professus est Joannes nescio quis Olivarius (b) in epistola ad Joannem Sacracenum priorem Vedastinum Atrebati (dat. Duaci idib. iVo- uemb. 1&76). c Emendationes (enim) plurimas, in- quit, item varias lectiones partim suppeditavit nobis libcr tua singulari industria collalus cum antiquis D relatae sunt. oodicibus, panim vetusiissimuin volumen biblio- taecae Cambronensis , quod habebat manu descri- ptos, de Vita Contemplativa libros tres, de Vora- tione Gentiiun duos et unum Epigrammatum. (taque ex eo its in libris mulia sunl facta meliora, quae deerant , suppleta , annotata plurima ; ne acerrimo quidem j.idicio tuo, cui libenter illa siibmiltimus, improbanda. i Caeterum totus superioris editionis ordo, indices item atque ad«o Joannis Sotelli praefa- lio ad lectorem hic servala sunt. (a) Ftigit hoc editores Parisienses, qnod ipsum 1i- brnm inspicere supersederunl. ib) In liUtrn tantum humanioribu$ vcnatum atque 1656. Lutetice Pari$iorum9 $umpt. Seb. Cramoi$y ; in-[ol°. Prosperi Aqu. Chronicon...... ex ed. viri cl. Petri Pithaei; in Duchesne Scriptorib. Franciae GoaeUneis, tomo I, pagg. 196-201. Item Chrouicon ab orbe condiio, pars posterior, Eusebii et Hiero- nymi Chronicis adjungi solita, multo quam in vul- gatis exemplaribus emendatior et auctior ex mss. codd. Jac Sirmondi et Petri Franc. ChifQetii, pagg. 201-409. 1657. Parisiis, apud Seb. et Cabr. Cramohy; in-fot°. a sacro theotogico $tudio plane alienum ae dicit pcr occasionem excnsationis , quod scriptori ecclesia- stico manus admoverit. 87 8CH0ENEMANNI NOTITIA H1ST0RICO-LITTERARIA IN S. PROSPEMJM. 81 Viri clarissimi Tironis Prosperi AquiUni Gbronicon A Neqae enim Benediclini solnm in Historia Lilterario integrnm ab Adamo ad Romam captam a Genserico Wand. rege, m duas partes distributum. Prhna pors, ab ortu rerum ad mortem Valeniis cum anno- tatkme consulum, nunc primum ediia ex variis eodi- cibus catamo exaraiit. Pars attera, ab a. 379 ad 455, auetior atqua emendatier in piuribut quam qum aniea vulgata est. Ejusdem alteriusve Prosperi Chronicon, edilio PithcBana emendata muliis in locis, ei colla- tione codicum mss. Omnia in Bibl. nova mss. libro- nun PbUippi Labbei lomo I, pagg. 16-60. 4671. Parisiis, sumptibus Petri Variquet; fn-faf . D. Prosperi episcopi Rhegiensis Opera, quae quidem editio innumeris prope quibus praecedentes scatebant mendis fuit perpurgaia ; accesserunt Heptadi Prae- Galliae ejus meminerunt, sed ipsi editores Parlsioi in piaemonitione ad bocce Carmen disertis verbis Lo* vanli eam prodiisse indicant; quin ipse Clerieus in praef. ad appendicem Augusiinianam testatur Lovanii editas fuisse basce Steyartii notas. 1703. Antuerpim, apud Petrum Mortier; in-fol°. Sancti Prosperi Aquitanici Carmen Utpl %kx*pi**m9 hoc est, de Ingratis, accurantc et illustranle tbeologo Lovaniensi, in appendice Augusiiniana seu tomo XII Operum Augustini curante Joan. Clerico, pp. 1-50« Ante omnia, inquit Clericus in prsefatione ad boe volumen,ante omnia oculis se subjicit legendum Poema S. Prosperi de Ingratis, in quo doctrinam S. Augustini, Pelagii et prscsertim Seniipelagianorti aulum a Theophilo Raynaudo editce et posthac sas- R versibus quidem non opiimis, sed intelleclu minrme pius, h. I. et a. vero ultima vice recusse. 1677. Lugduni, apud Anissonios; fn-/b/°. Prospe- ri.... Opuscula diversa soluta oratione et carmine scripta, ex recoguitione Joannis Olivarii ; ejusdem tlve Prosperi Tironis Chronicon, ex ediiione Henr. CanisH nee non Chronieon Pitliosanum; in Bibl. Max. PP. tomo VII I, pagg. 1-203. 1690. Parisii$f apud Franc. Muguet; in fot°. Pro- speri Aquitani pro Augustino, contra iniquos doclrinae illius de gratia et praedestinatione reprebensores , Apotogetica opuscula; nec non ejusdem Prosperi liber Senientiarum ex Anguslino; in in parte ap- pendicis ad t. X Operum S. Auguslini curanlibus monacbis e congreg. S. Mauri ad S. Germanum in Pratis; in ed. Anluerp. p. 110-170. Comprehenduntur una : 1* epistola ad Rufinum recognita ad antiqnissimum exemplar Remensis ab- batiae S. Remigii ; 2° liber contra Collatorem castign- ms ex vetustissimo codice Corbeiensi et secundum optimas editiones , velut Moguntinam, Lovaniensem et Antuerpiensem. 1699. Traj. ad Rhcn. et Lugd. Bat. apud Franc. flalmam et Petrumvan der Aa; in-[or. Prosperi Aqu. Cbronicon integrum juxU Labbeanam editio- nem expressum : in Joan. Geo. Grsevii Tbesauro Antiqq. Rom. t. XI, p. 369 seqq. SiSCDLo xrin. 1703. Lovanii, apud JEgidium Denique ; tV8° . D. Prosperi Aquitanici Peri Achariston ; hoc est, dc In- difficilibus exponit. Cos tamen eruditus Lovanienats theologus sat diligenler illustraverat notis quas bie vides. Ecnots, viridocti manu emendataeetaucua. a nobis ediiae sunt quales transmissae fuerant, srne ulla additione aut detractione. Erant prius editss Lovanii, nomenque praeferebant Marlini Sleyartii, qui tbeologus fuit ejus Academiae, non ita pridem mortuus, et qui dicitur primum fuisse in eorum par- tibus qui Augustinianam doctrinam tuentnr, deiode in partes contrarias transiisse, quod satis liqoet ox variis libellis Gallicis, qnibuj eum oppugnavit vir disertissimus Antonius Arnaldus doctor Sorbonicns, Augustinfanarum partium in Gallia facile princens. Nomen lamenSteyartii deleri voluertiutqu^opusculum C boc ad bibliopolam (appendicis hujus redemptorem) transiniserunt; quod nos dissimulare non potuimus. 1711. Parisiis, sumpt. Guil. Despre% et Joan. De$- ouartz; in~fol°. Sancti Prosperi Aquiiani, S. Ao- guslini discipuli,S. Leonis papae primi notarii, Opera omnia, ad manuscriptos codices, nec non ad editio- nes antiquiores el castigatiores emendala, nunc pri- mum secondum ordinem temporum disposita, ot Chronico integro ejusdem , ab ortu rerum usque ad obitum Valentiuiaiii ni et Romam a Vandalia ca- ptam pertinente, locupleuta.Quibus praefigilur ejus- dem S. Prosperi Aquiiani Vita, ex Operibus ipsius, et Scriptoruin ecclesiasticorum libris concinuata. Edilores Joannes Le Rrun de Marelte et D. Man- gelius (Mangeaut) hunc finem sibi in adornanda bao gratisCarmen, accuratum et notis miscellaneis il- ^ editione fuisse profitentur, ut quantum fieri poluif- lustratum a Martino Steyartio (Steyaert) in tomo III Opusculorum seu Lucubralionum Steyartif. De auctore, doctore quond;>m theologiae Lova- niessi, qui magnain nominis celebritaiem apud suos obtinuit, adeundus Joan. Franciscus Foppons in Bibl. Belgica p. 861, ubi et effigies ejus cernitur : est au- tem bic in Prosperi libellum commentarius Opus posthumum. Neque enim seorsim, sed in hacce Ope- rum ejus edilione (quae VI tomis consiat) primum prodiit. Notae vero omnes iraducUe sunt in editionem Parisionsem. Errat igitur Joan. Alb. Fybricius, si editionem Lovaniensem Steyartianx lucubrationis re vera Amslelodami non Loyanii prodiisse affirmat. set, amplissima, castigatissima ei optimo ordine dia- posita prodirel : et ut etiam exilla aliquid adjumenti lectoribus subministraretur ad erroris Semipelagiani liistoriam plenius cognoscendam. Quapropler primo in eam comulerunt quidquid genuiuorum S. Prosperi Operum hactenus in lucem prodierat, non omissis Confessione quam prinium evulgavit,el Chronico in- tegro, quod omnes superiores editores spreverant. Casiigarunt deinde singulos hujus edilionis libros ad fidem editionum probatiorum et tot mss. quof per concessi temporis angustiasreperireeiconferrelicoJL Erat enim in littcris regiis datis d. 14 Decembris 1709, qu» bujus aliorumque librorum imprimondo- SCBOENEMANNI NOTITIA HISTORICO-LITTERARIA IN S. PROSPERUM. 60 rum et recudendoruro privilegium bibliopol s indul- A "^"^ seranl. mandatum ut«Prosperi Opera intra duorum annorum spatium absolvereiitur. Et ne inter varia$ q*ce tn Hbrii oecurrerent loei ejusdem lectiones temere seUgisse ei doetiorum palato prajudicare voluisse nr- guerentur, in marginem infeiiorem cujusque pagiu» ilke quas neglexerunt rejectae suni. Nec vero intra boa limites crisin suaro coniineri voluerunt, sed se- dulo etiam laborarunt ut apuria et dubia a veris et genuina tam sede accbaractere quam admonitionibus praeambulis distinguerent, simulque eruditorum vi- rorum de uooquoque sententias afferrenl. Ordo libro- rum idcm est quo supra scripta singula enumeravi- mus, iia tamen utvaria aliorumquseeademaltinent, inserta sinl, itemque dnbia cum certis ac genuinis una serie exhibeanlur, ad easque simul index uber- rimus rerum et nominom et sententiarum memora- biliuni speclel, pone hunc demum appendix sil an- nexa. Videlicet inserla suut post Prosperi epistolam ad Augustinum : Hilarii epistola ad eumdem, item Augustini de Prsdestinatione SS. et de Dono per- severantiae libri n ; | ost Responsiones ad Excerpta Genuensium : Coelestini pontificis pro Prospero et Hilario epistola una cum sedis apostolicas episcopo- ram aucioritalibus de Gratia et Joannis Cassiani eollatto 13; post Chronicum integrum : Concilium u Araosieanum, quae rtliqua dubiae fidei scripia eodem ordine quo supra proposita sunt excipiunt. In ap- pendice continentur , priiua parte, Juliani Pomerii Horum opusculorum editio ad idem consilium spectat cum editis ab ipso soperiori anno Vincemii Lirinensis et Hilarii Arelatensis lucubrationibus , nempe triumviros hosce a Semipelagianisroi obje- ctione liberandi. Quapropter additurus erat tertium volumen et in peculiari disserlatione ostensurus , Vincentiiim , Hlarium et Honoratum re vera ab or- tbodoxis doctoribus non ditsentire , una cum obser- vationibus quas sludiose collegerat de Lirinensi coenobio. Sed mors doctas ejns meditationes inter- cepisse videtur. In boc volumine scripta aliquot pra- cipuse dignationis, ex quibus de orlhodoxorum sen- tentia de gratia Dei judicium ferri potsit, pioposuil, videlicet Prosperi et liilarii epistolas ad Augustinum, g exParisiensi editione, addiiis quibusdam variantibus leclionibus e codicibus nonnullis Vaticanis deproro- ptis ; porro cannen de Ingratis ex eadem editione cum deleetu notarum Stcyartii, quae ibidem adjeci* couspiciuntur, et ullimo loco Ilonorati Vitam Hila- rii , de qua alio loco dicetur. Ex eadem Parisiensi editioue bic repelita sunt Testimonia velerum de 8. Prospero, item Vita ejos ex Operibus ipsius et aliis scriptoribus erclesiaslicis concinnata cum observa- tiouibus Saliuasii et synopsi cbronologica Operum et gestorum ejus Suppedilaruut hanc editionem Suppl. ad N. Acta Erud. Lips. t. II, p. 17 (a. 1731). 1740. Verona; in-foP. Prosperi Aqu.... Chronici pars posterior, cum Eusebii et Hieronymi Cbronn cis; in ed. Operuin Hieronymi Dominici Valiarsii de Viu Coniemplaiiva libri m, de Promissionibus c lomo vm pagg, 8*3.56, editionis Veoetse t. Vlfl, et Pnediclionibus Dei liber, Chronicou Prosperi Ti- p> j p»gg. 824-56. ronis ; in secunda parle, varia scripta et monumenta qoorum lectio Operibus sancti Prosperi ac historia3 Semipelagiaoae lucem afferunt, ac inter iila primo loco S. Auguslini de Correptione et Gratia ad Va- lentinum librum 1. Cxterum libris qui in prima ap- pendicis parte exhibentur non roinor cura est adhi- bita ab editoribus quam reliquis Prosperi Scriptis, sicuti in tolam appendicem peculiaris index hatid vulgari cura exaraius accessii. Singulare denique hiijus editionis ornamentnm esl Vila Prosperi ex Operibus ipsius et Scriptorum ecclt* siasticorum libris concinnata, quse 11 articulis constat et proxime post pnefationem est subjecta. illi.Verutiis; in-folio. S. Prosperi.... Opera. Nou recordor amplius ubi hanc editionem notatam inve- nerim. Haud dubie est recusa Parisiensis. 4 7 58. Romce, apud fratres Palearinios ; in-8\ S. Prosperi Aquitani S. Leonis M. notarii de Gratia Dei et Libero Arbitrio bominis et Prsedestiuatione sanctorum Opera omnia. Editionem emendatissimam et variis lectionibus undique colleciis,praecipue vero ex codd. mss. Vaticanis adornatam curavit P. F. F. Niiidissima haec Prosperi opusculorum editio par- tem lertiam facit Operum Seleclorum SS. Patrum de Gratia Dei et Predestinatione sanctorum. Editor fuit Petrus Franciscus Fogginius. Complexus est ia 4725. Antuerpiat, apud Rudolphum et Gerhardum hoc volumine episiolas ad S. Augustinum et r\uii- Westenioe; in-fot0. Tironis Prosperi Aquitani Chro- nicon integrum in duas partes tributum. Pars prima, edita ex vsriis codicibus calamo exaratis; pars altera ex Canisio. Eadem ex ms. Augu»tano (monasterii SS. Afrae et Udalrici) ; item Chronicou Pithoeanum : omnia ex recensioue et cum notis Jacobi Basnagii ; in Thesauro Atonumenlorura ecclesiasticorum et his- toricorum seu Henrici Canisii Lectionibus Anliquis ad sseculorum ordinem digeslis. T. 1, pp. 252-318. 4732. Romce, ex typographia Antonii de Rubeis ; •n-8* Sanctorum Prosperi Aquitani et Honorati Mas- siliensis Opera (aliquot), notis observaiionibusque illusirala a D. Joanne Saliims, Neapolilano, cano- nico regutari Lateranensi , ac S. thcol. lectore ad num. Responsiones ad Capitula Gallorum, Objectio- nes Vincentianas et Excerpta Genuensium, Librum contra Collatorem, carmen de Ingralis, Epigrauima- tum triadem adversus Hassilienses et Epigramma- tum ex sententiis Augustini spicilegium, omnia dili- genterex editione; Parisiensi expressa, addilisque non solum variis Jectionibus in eadem, sed novis etiaro sua ipsius opera ex Vaticanis codicibus colle- ctis; praeterea carroen de Ingratis, cujus mss. exem- plaria nulla reperire ei coatigit, nec non tria epi- grummata quaeilli adjungisolenl,perpetuis scboliis tx prolixioribus Martini Steyartii el Parisiensiujn editoruro instruxit. Inscripsil Cleroenti XIU. 4759. Romce* tn-12. S. Prosperi carmen de «1 SCHOENEMANNl NOTITIA HISTORICO-LITTEKARIA LN PROSPERUM. 62 Ingratis ei Epigrammata selccta. Sic legitur in Cat. A nium, necnon Semipelagianos Massilienses spectan-» tibus qiuesiionibus nomine apparalua ad disquiai- Bibl. comitia Caroli a Firtnian t. I, p. 53, n. 3027. Yersiones. Pneter poema de Ingratis, pauca Prosperi in re- centiorcs linguas conversa exstmt. Gaitica. — 1647. Paris chez la veuve Martin Du- rand; iit-4*. Poeme de S. Prosper contre les Ingrats, oik la doctrine catbolique de la grace est expliquee etsootenue contre lea Pllagiens; traduit en fran- $ais, en vers et en prose, avec les vers mis a c6td, par Louis-lsaac le Mattre de Saci. Eadem versio recoaa est Parisiis apud Guil, Deaprcz et Joan. Des- essarts a. 1717, in-12; addita epistola ad Rufinum ct EpUome totius doctrinae Prosperianae de gratia el libero arbitrio ex Operibus ipsius. tionem insignita sint. Scite auctor Viator a Cocea- leo (Yiatore da Coccaglio) Capucinus sermonem ad amatores doctrinae Prosperi direxit, alioquin nemo faciie dixerit cui baec scripu sint. Nuncupavil au- tem voliimen souin cardinali Dominico Passioneo. 1760. In Brescia, dalle stampe di Giamb. Bosiim; ift-4°. Lo Spiriio filosofico.... tbeologico.... ascetko di san Prospero d*Aqttitania ne'suoi Epigrammi. Idem auctor est Yiaior de Coccaleo, idemque api* ritus in Commentariis, aed volumen apisaiua. Sin- gulis Epigrammatibus Latinis subjungitur versto Italica, quain prolixisshna excipere solet, non de arte pocmaiis seuteniiaeve tractatione, aed ex pro- 4649. Paris, chezJean Henault; in-8°. S. Prosper, R prio auctoris iugenio super idem quod poeta attigit de la Yocatiou des Gentils, ou la doctrine catbolique de la libertl et de la grace est declarle conire lea erpeors des hcVeiiques; traduit en fran$ais avec des rlflexions, par le P. Antoine Girard. Italicm. — 1586. /n Boma; in-8°. Sentenze di S. 1'rospero sopra le Promissioni e Predizioni di Dio, iradotte da Giulio Folco; in Eff&tti inirabili de la Limosina e Sentenze degne di memoria apparte- nenti ad esaa , raecolte per opera di Giulio Folco. Argelati, 1. mox laudando. 1751. ln Venezia, per Carlo Pecora; i»-fc\ II poema ili S. Proapero Aquitano degl* Ingrati, o sia sopra la Grazia. Traduxione in ottava rima deiP abate Gian- francesco Giorgetti , dedicato a monsignor illustriss. argumentum, quasi in datum lextum commentatio. Dedicavit opus Carolo Yictorio Amadeo cardinali deile Lanze, archicpiscopo Nicosio et regi Sardinie a confesbionibus. 1764. In Verona, per Agostino Caraltoni; in-4\ Di san Prospero Aquitauo notaio di *-an Leone magno il poema degr Ingrati ovvero Semipelagiani recato in versi Italiani sciolii dal rtverendiss. Padre don Francesco Maria Ricci Romano abate Renedel- lino.... Casinese. E regione versionis ltalicae appositus est textus Latinus, additaeque sunt annotationes et lectionea variantes. Sed haec omnia ex Parisina ediiione de- cerpta sunt. Nuncupavit ediior versionem suam Ni- e reverendiss. Aluise Foscari, pitriarca di Yenezia C colao Antonio Justinianoepiscopo Yeronae. e primate della Dalmazia, etc, con una Disseria x one sopra la Yita, eFOpere di S. Prospero Aqui- tane, econannotazione filologxlie, istoriche,critiche. Accedit textus Latiuus. Noveile Lett. di Firenze a. 1751, 24 Sptembr., p.610; et Nov. Leu. di Vene- xia num. 44, p. 345; et qui ex iis hausit Argelati in Bibl. degli Yolgarixz. 1. 111, p. 503. 1753. In Venezia, presso Simone Occhi; in-S\ I mille Yersi Lalini di S. Prospero di Aquitania con- iro i Semipelagiani, tradotii in versi Italiani dal P. CarF Agosiino Ansaldi de' predicatori, fra gli Arcadi della Colouia di Trebbia, Clomoneo. Et hic interpres textum Latinum el notulas in in- feriori niargine apposuit. Argelati, 1. 1. 1756. In Brescia, presso Giammaria Bizzardi; in-4* D maj. Ricerca Sistematica sul testo, e suila roente di S. Prospero d'Aquitania nel suo poema contra gli Ingrati. Praeier carmen de Ingratis insunt etiam Epigram- mata doo Prosperi in obtrectatorem Aognsiint et Epitaphium Nestorians et Pelagianaj hsereseon, omnia Laline juxta textum editionis Parisinae cum Lattnis raarginalibus et in adversa pagina versione Italica, cum iisdem marginalibus conversis et notia eodem idiomate scriptis criticis, bistoricis ei theo- logicis. Qis subjecta est promissa in tilalo disqui- sitio, qus prscter introduciionem et conclusionem, 70 annotationibus seu capitibus constat, adeo ut ipsa carmina cum variis ad noetam cjusoue inge- 1764. Codices ex quibus Prosperi scripta aul pri- mum edita aut deinceps emaculata sunt. I. Codex. ms. lienedictinorum montis S. Jacobi Moguntiae, undeeditio Mogunlinensis a. l5£4prodiit. II. Quae Sotellus ex mss. exemplaribus petiit suh- sidia, pauca fuertrot et supra sunt a nobis indicata. III. Joannes Olivarius unum tantommodo codicem Cambronensem commemorat, ex quo plurima ab ipso in textu Prosperi castigata fuerint. Sed is ex genuinis Prosperi scriptis non nisi Epigrammata, de cseteris libros de Yita Contemplativa et de Yoca- tione omnium Gentium continebat. 1Y. Benedictinoruro, editorum Operum S. Augu- stini. 1. Codex Corbeiensis, ex qoo eroendarunt librom conira Collatorem. Ante annos fere nongentos ex- aratus. Pro tilulo erat : Liber sancti Prospcri pro Pradicatoribus gratia Dei , contra librum Cassiani presbyteri qui pramotatur de Protectione Dei. 2. Remigianus, de quo sub num. 4. 3. Colbertinus lil)ri Senlentiarum ex Augostino delibalarum, notatus num. 303, nec admodum vetus complectebator non plures qoam septuaginta sex sententias, nempe octodecim primas, et omissa de- cima nona, vi^esimam, vigesimam primam et aliag ex subseqnentiuw serie selectas. ln edilis trecentas el nonaginta exstant. Y. Parisiensibus autem editoribus prxslo fue- runt : 65 S. PROSrCRI AQUITANI 61 1. Codices Bibliothecae Regise Parisiensis, qoomm A nes ad Objectiones Gallorum, Vincentianas et Ex- ex uno castigata sunt epistola ad Augusiinum et cerpta Genuensiura , librum contra Collatorem, Ii- Responsiones ad Capitula Objectionum Gallorum , brum Senientiarum ev Augu>lino delibaiarum 9 li- item Sententiae ex Operibus Augustini delibatse, et brumEpigrammatum,Confessioiiem,poemaCoiijugi8 in Appendice libri de Vita Contemplaliva 9 ad duos. ad Uxorem et ex Appendice ad libros de Vita Con- 2. Codex Remigiano-Remensis, i. e., abbaliae S. templativa et Pseudocbronicon. Retsigii ordinis S. Benedicti apud Remos, unde va- 4. Codices Bibliothecae Colbertinae, quorum unns riantes lectiones ipsis transmiss» fuerant. Ex hoc profuit epistolae ad Ruftntim, tres libro Epigramina- plurlmi libri castigati snnt, videlicet epistola ad tum, quinque Chronico inlrgro et adulterino. Nempc Rufinum, Responsiones ad Objeciiones Gallorum, in duobus Clironicis Eusebii et Hieronymi subjun- Viocentianas et Excerpta Genuensium, Kber contra gebatur Cbronicum vernm Prosperi, in tribus aliis Collatorero et liber Sententiarum ex Augustini Ope- autem Pseudochronicon. Quatuor denique ejusdem rtbus delibatarum. Nec alius ab hoc fuirse videtur Bibliotliecae codices collaii fuerunt cum libris de codex ex quo variantes in librum de Promissionibus Vita Contemplaliva in appendice. et Pnedictionibos accepit , quamquaiu miruiu videri 5. Codex ms. Theodoricensis, i. e., monasterii possil quod huic soll, non item ad antecedenies li- B S.Tbeodoriciprope Reinos,cujus variantes in Chro- bros9aetatis nota addita fueiit. Traditur eoiro 800 nicntn integrum ex monasterio isto ad eos missx annos excedere et saeculo nono opera Leutberti ei erant. Prauer hos etiam : Adeloldi monachorum scriptus esse. Sed siniilia de 6. Codex Viciorinus Pseudocbronici , unde Pi- Remigiano codice, quocum omnes modo laudatas ttaoeus hauseral, iterum ad eumdem librum excussus Prosperi lucubrationes contulerunt, Benedictini edi- est. tores Augustini doceni , ante annos fere nongentos VI. Codices Vaticani, ex quibus variantes in epi- euro scriptum esse afiirmantes. Nisi forte hic com- stolam ad Augusiinuni excerpsit Salinasius. De iis putus strictissime accipi deueat et ab eo diversus propter ipsius editionis defectum miiii non constat. sit codex Remigianus, quem ad Responsiones ad VU. Codices Fogginii. Plures babuit Vaticanos Capiiula Objeciionum Vincentianarum laudant anie opiimae nolae, e quibus diserte laudat unmn ociin- annos plus minus octiogentos scriptum. gentorum circiter annorum, notatum num. 558, qni 5. Codex Joliensis, qui olim fuerat Claudii Joly olim fuerat Majoris Domus Carthusiae et praeter praecentoris el canonici ecclesiae metropolitanae et alw coniinebal S. Prosperi Responsa ad Capitnla ex legato ejus ad capitulum illius ecclesiae pervene- Gallorum, Objectiones Viuccniianas, Excerpta Ge- rat. Hunc totum a capite ad calcem ipsi excusserunt ^ nuensium, Epigrammata, nec non librum contra editores et quidem ad epistolam Ruflui, Responsio- Collalorem. SANCTI PROSPERI AQUITANI OPERUM OMNIUM PARS PRIOR , "'•«..:•.:? COItTINEKS S. PATRIS OPERA GENUINA. ADMONITIO IN EPISIOLAM S. PROSPERI AD S. AUGUSTINUM. Cum tanctut Auguttinut majorem vitm partem m revincendit diverti generit hwreticit intumpsittet : poti partam Ecctetice ab eo perfectam de Arianit , ManichaHt Donatittitque victoriam , novittime turrexit Pelagiana hmretit gratice Dei inimica , quam ipse ab anno 41$ tcriptit librit de Peccatorum Remitiione et de Baptitmo Parvulorum , et aliit , annit tubtequenHbut , ut tete obtuiit occatio , ttrenue debellare non cettavit , quoutque pluribut epUcoporum conciliit twnmorumque pontifUum decretit damnata, viret amittere , defentorumque numero ccepit aecretcere. At vero uliima tanctittimi Doclorit eelate , viri quidam , aliat catholici , ted aut ndnut eruditi , el in Scripturit , unie doctrinam tuam hauterat Auauttinut , non tatit vertati , aut forte minut demitu quam oporluerat de teiptit tentientet , lectit Auguttini libnt aut turbati , aut etiam tcandalixati tunu C5 EPISTOLA AD AUGUSTIMJM. M Turbas inter Adrumelinot tit Afrtca monachos , qui abbati Valentino parebant , exeitatat non mgre tedaruni tum tiber de Gratia et Libero Arbitriof tum otiut dt Correptione et Cratia9 qui mentibut eorum obductat du- kntattonum nubet luce tua dttsiparunt. At perniciem multo majorem Ecctetim, apud Galliat prmtertim, creavit tureulut aliut havretit Pelag;anm f aui tanto tatius diffudit tete , atque altioret radicet egit , quanto it prima fronle apparuit minut injuriotut in Chritti Salvatorit gratiam , quam haud parum quoque amplificare videbatur. Hujut initia qumdam prodierani cmm no9o doamate Vilatit , viri atiunde calhotici , qui cum etset in Carthaginensi eruditut Eccletia , prmei- fuam quamaam docirinm tancti Cypriani ejus urbit epitcopi venerationcm debebat : a qua illum tamen temere diteedere eonquerebalur Auguttinut (Epiu. £17). Et Vitalem quidem hmrelicum Petagianum et\e sanetut doctor non eredebat ; ted minime tam orthodoxum ette audierat , ut nihii tlliut ad eum transiitset vei in eo reUnqueretur errorit. Pelagiani quippe omnia , ut eidem scribit ( lbid. ) , ad fidetem piamque vtam hminum pertineniia ila tribuunt tibero voluntatit arbitrio , ut habenda ex nobis , non a Domino putent e*se poscenda : iile autem iiiiliiim fidei, ubi ett etiam initium bonm9 hoc ett , pim voluntatitf nolebat donum esse Dei, sed ex nobts nog babere eontendebat , iii credere incipiamus : cmtera autem religiotm vitm bona Deum per gratiam ' mare consentiebat. Bunc Vitalis errorem , quem iptum ijam ex fide petentibut , aumrenUbus , pulsaniibus donare consentiebat. aune Vitalis errorem , quem iptum amptexi tunt qui vocati tunt Semipelaaiani , epistota ad eumdem scripta inde potissimum refetltt Augustinus , Sod Ecelcsia precet apud Deum fundat pro infidetibut , ut convertantur9 et gratiarum actionet pro tisdem ad em eonvertit rependat ; nee non pro fidetibus adhibeat orationet , ut in eo quod este emperunt ejas munere perseverent : quce epistola ad Vitalem videri pjtest Adrumetinorum ditsei.tione ac libris ad eam componendam editispotterior, et ad annum 426 aui 427 revocanda. Diffusis autem tonge lateque posterioribus istis Augustini lucnbrationibut tfuerunt Matsilim aliitque in tocit GaUiarum , non pauci qui sibt ex imperitia pertuaderent quidquid tuit in Peiagianos libris de Vocatione ete- etorum secundum Dei beneplacitum scripserat Auguttinut% id totum a Patrum opinione atque Ecctesim sen- tentia abhorrere (Vide infra in epitt. S. Prosperi ad Aug. n. 2). Itiud \dem sanctis juxta ac peccatunbus negli- gentiam teporemque injicere : quia quoquo modo te egetint, non posset aiiud erga eos , quam Deut definivit , accidere. Ac proinde ut maxime vera etset illa doctrina , non tamen evutgandam este : qnippe qum , cum nequa- quam ettet necettaria , effectut trahcret admodum periculosos , necnon cohortantium incitamenta vana castaque redderet. Qum sua eral a cathotico illo dogmate , unde eontecutionet tam odiosas celligebant , abalienaiio , eos in celebres Semipeiauianorum ( quippe hoc nomen merito suo consecuti sunt ) errores impuht. Num itli prius metiora et magis orthodoxa sentiebant : sed certis regulis ac fundamentis destituti , modo huc , modo illuc men- tem atque opinionem trantferebant (lbid.% n. 6). Vitum Ulis initium fidei , et in finem perteveranliam tie este in nostra potettate , ut non tint dona Dei ; aut a Deo nonnisi taiem dari perseverantiam , a qua vossit homo tua votuntate deficere ( Aug. n lib. de Prmd. sanct. c. 17, n. 48 ). Nec deerant etiam qui a Pelaqtanis semitit adeo non deciinabant , ut nuttam aliam gratiam quam ralionem , tiberumque arbitrium homini nihil priut me- renti a Creatore datum% agnoteere viderentur ( Infra epitt. S. Proip. ad Aug. n. 4). Nihilominut tamen qui ampleetebantur hotce erroret viri erant inter cmteros clari , qui virtutum omnium tludio ac probitatis aua futgebant opAnione magnam tibi auctoritatem apud simpliciores quosque paravrrant. Sed nulli recipiendis Pelagianorum impiis placiiis magis ubnoati sunt% nisi a se ipsis sibi caveant, quam isti ; nee fere repertuntur qui Dei beneficiis abutantur faciliut illit intumetcendo , et sibi iptit accepta referendo, quam qui pluribut ab eo fuere cumulali. Massiltensium Christi tervorum, hoc etif monachorum% magnam partem pettit illa corripuerat : neque ullut ett qui ignoret Joannem Cassianum , a quo isthic monasterium constitulum fuerat , hune eumdem errorem propagasse uriptit suit , ac potissimum coltatione ttrtia decima , quam sub an- num 426 in lucem emisit (Infra append. part. n, p.272)9 uno videlicet anno postquam V atentinianut 111 Gal- lieanot epitcopot qui Pelagti dogmata sectabantur, abdicari expellique jusserat. Ad hmc , auctorilaiit non itit- nimum eidem errori hinc aecedebat , quod eorum a quibut defendebatur nonnulli summo saeerdotii honore , id ett , epitcopatu , nuper obtento prmeminebant. Hiiariut quoque ipse episcoyut Arelatentit , qui Honorato circa finem anni 428 tuccesserat , in cmteris doctrinm Angustini sectator et admtratorf in iis tamen qum ad prmdesti- nationem spectant , angebatur, ac nonnihii in querelam trahebat , superque hoe cogitata sua cum tancto doctore conferre cupiebat. Virorum tam Ututtriumsiamque in Eectesia et pietate et dignitate prmstanium auctoritas eorum errorem eum tibimetiptit , ium aliit magis pericutosum reddebat ; debita enim eisdem veneratio et rudet in imitalhnem per- trahebat, et simut peritiorum linguat inutili tilentio eohibebal ; ita ut vix reperhretur ullus qui vei iptot aamo- neret , vet errori quem docebant occurreret , prmter paucot perfectm aratim intrepidos amdtores ( Infra ettist. S. Prosp. ad Aug. n. 7). Horum e numero fuere S. Protper9 et Hitartut quidam , aiius ab episcopo Aretatensi ; cum itle ordinis estet laicorum , ut infra futiut demonttraturi tumut , tn admonitione epittotm ejutdem ad S. Auguttinum mox ucuturm pott ittam de qua hic aaimut. Sanclut Prosper autem , qui pottea Auguttino tn defendendm gratim munus ac taborem tuccettil , Aquitanut erat , termone tcholatticut , hoe ett , egregie litteralut , et omnino vir tum moribus , tum etoauio et studio cta- rut , nee tancti Auguttini notitia indignut : quamvit te ipte tantum ex ordine taicorum futste quodam modo indicet , ubi profitetur minime te parem auctoritali memoratorum Semipelagianorum , a quibut multum et vitm meritit et summo tacerdotii honore tuperabaiur (Gennad. Catal. c. 84). Auguttinum numquam viderat , ted tan- tummodo efficiosh tatutaverat tiuerit , quas per Leontium diaconum direxerat , per quem et taneti antistitit acceperat respontionem ; hat utriutque ad invicem litterat non tuperette amptiut merito deptoramut. Verumta- men ille, et Augustini eiucuhrationum assidua lectione, et superna Dei revetatione, edoctut pervertittimum etse , negata prmdestinatione ac prmvenienle gratia , dicere quod initium salutis ex eo qui tatvaturt non ex eo stet qui tatvat , quodque voluntat hominit divinm gratim pariat opem , non gratia humanam tibi tubjiciat volunta- tem ; tprelit atiorum adversis conatibut , non tnodo nae in fide perstitit , sed et eamdem contra impugnantet propvgnavii, tum sancti doctoris Operibut atque iilic allatit Scripturarum testimoniit utut, tum argumentit qum per te ipse a potitis per Augustinum fundamentis ducebat ; pugnans videticet validis raliociniit , el nervotit iilit attertionibut , quibut idem ipte , juxta Gennadii quoque atlestationem , pollebat. Inter prima hujut disputatioms exordia Massitienset atiquantisper mnluerunt vitium intputare tum tardilati , quam dogma a te non intellectum damnare : immo fuere inter eos nonnulli qui Augustinum consultum vettent% rogatumque ut lueidiorem atque apertiorem super hoc expotitionem duret. At vero contigit , Dei miscrentit nutu% ut Mastiliam per id temporis deferretur liber de Correptione et Gratia , quo tibro monachis Adrumetinis ad ea- dem ipsa qum Mattilientibut facettebant negetium tam plene respondebatur, tamque absolute , ut idem liber ad tomponendat qum in Gatiiit excitatm erant cententionum turbas conscriptns videretur. Verum conspecto tibro , qui apostoticam Augustini doctrinam tequebantur, ipsi quidem novum inde lumen et majora ad eam defenden* 6? S. PROSPERI AQUITANI 68 dam ptaesidia traxerunt : atii autem , quorum mentes error ante occupaverat , taligine yropria impediti , nihil aliudillic niti offentionis adhuc ei ardentioris in veritatem odii materiam invenerunt. Opinionem suam vetustatit nomine defendentet , prmdettinalionU dogma nota novitatit inurebant. Locot Pauli huc pertinenlet dicebant a nemine umquam tie intellectot : eumque rogarentur quonam ipti modo exponi eot veltent , nullum re vera qut placeret , tentum tibi occurrere fatebantur ; ted de hit taeeri jubebant quorum altitudinem nuliut attigUtet. Sen- tentiat Auguttini ex Operibut ante Pelaqianam hmresim ab eo compositis producebant , tamquam tum ipsorum Opinioni ptane congruentet. Quin etiam qum idem ex adversa parte aibi opposuit in libro de Correptione et Gra* tia , hmc omnia pro se isti magna contentione repUcabant. At plurimum iptit displicebat itutitutum ibidem dis- crimen inter gratiam qum Adamo daia fuerat , et qum nobis nunc datur. Denique prmdestinationit exempium nolebant tumi ex parvutit , de quibut nempe alia priut fuisset opinio iptiue quoque Augustini in Ubrit de Libero Arbitrio. Cum autem illorum quibus spirilut Pelagianm itnpietatit tic itludebai auetoritale premerentur veritatU defen- $oret% compulti sunl a sancto antistite poscere ut suam ipte auctoritatem iliit obiiceret. Hac de re duat ad iptum episiolat tcripsit Hilarius , quarum priore , qum excidit , fortasse referebalur odiota iUa prmdicandm prmdestina- tionis formuta, quam ex adversarns objectavit tibi Auguttinut (Lib. u de Prmd. SS. c. 22, n. 57 ). Potteriore vero Hilarius postquam de adversariorum querelit egit , Quidquid , ait , pro ea gratia , quam in te pusilli cum magnis miramur, volueris aut valueris, gracissime accipiemus, umquam a nobis ciiarissima et reverendis- sima auctoriiate decretum. Ac tignificai te Prosperum quoque impulisse ad scribendum proprias in eamdem rem Utteras , quat ei cum tuit conjunctim dirigit. Et ilim tunt quat hic exhibemut Protperi Utterm , quarum itle exordio tettatur te tancto doctori , non tolo salutandi eum , ut in priore ( non exstat ) quadam epistola fecerat , ttudio , ted etiam fidei qua EccUtia vivit affeclu tcribere. Excubaute enim , inquit , pro universis membris corporis Cbrisli vigilantissima industria tua , et adversus li&reiicarum doctritiarum insidias veritatis virtute pugnanle , nullo modo milii verendum puiavi , ne onerosus tibi aut imporiunus essem in eo quod ad roul- torum salulem , ac perinde ad pieiatem tuam , pertinet ; cum potius reum futurum esse me crederem , si ea quse valde perniciosa esse intelligo , ad spbculem patronum fidei non referrem. Et pott expotitam qum in UUt Petagianm pravitatit reliquiit inerat non mediocrem virutentiam, tubjicit : Speramus non solum tenui- Utem nostram disputaiionum tuarum praesidio roborandam v »ed etiam ipsos quos meriiis atque honoribos claros caligo isiius opinionis obscurat , defrcatissimuin lumen gratiac accepturos. Bmc porro tancti Protperi epittola tcripta (uit anno 428 aut 429 , per id temput quo Areiatenti Eccletim prmerat Hilariut, ex num. 9. Hic vero ex Lerinensi monacho creatus fuit Aretalensis episcopus pott ttonora- tum , anno 428 aut 429 ineunte denatum. Quippe Honoratut tuffeciut Patreclo , qui anno 426 , juxta Protperi Chronicum , interfectut ett 9 Cathedram Arelatensem , leste Honorato Matsiiiensi in Vita Uilarii Arelalensi$t per biennium occupavit. S. PROSPERI AQUITANI ' EPISTOLA AD AUGUSTINUM, De reliquiis Pelagianm hcercseos in Gallia subolescentibus, deque huiusmodi hominum querelit adversus prosdestinalionis et gratim doctrinam. Augustini opuscutis, prmsertim libro de Cor- reptione et Gratia, explicatam. Domino beatissimo papse, ineffabiliter mirabili, in- A Hensi urbe consistunt, in sanctilatis tuae scriptis comparabiliterhonorando, prastantissimo patrono, fl,ia5 adversus Pelagianos hareticos condidisti, con- AUGUSTINO PrOSPER. ^ ... ... trarium piilanl Patruin •pnuoni et ecclesiastico- ll.Ignotus qnidemtibi facie,sed jamaliquatenus, sensui quidquid in eis de vocalione electorum se- si reminiscaris, animo ac sermone compertus; nam cundum Dei proposiluni disputasti. Et cum aliquam- per sanctum fratrem meum Leontium diaconum diu tarditatem suam g culpare maluerint quam non misi b epistolas et recepi ; nunc quoque beatitudini imellecla repretiendere, quidamque eorum lucidio- tuae scribere audeo, non solum salutatiouis, ut tunc, rem super hoc alque apertiorem beatitudinis lu* sttidio; sed etiam fidei qua Ecclesia vivit afTeclu. expositionem voluerinl poslulare : evenit, ex dispo- Excubante enim pro universis membris corporis sitione misericordfo Dei, ut cum A quosdam intra Cbristi vigilantissima industria tua , et adversus Africam similia movissent, e librum de Correptione hxreticarum doctrinarum insidias veritaiis virtute et Gratia, plenum divinae auctoritatis, emitteres. pugnante, nullo inodo mihi verendumputavi neone- Quo in notitiam nostram insperata opportunitate rosus tibi aut importunus essero in eo quod ad mul- delato, putavimus omnes querelas resistentium so* torum salutem, ac perinde ad pietatem tuam, per- piendas , quia universis quaestionibus de qnibus tiuel : cum potius reum futurum esse me crederem, B consulenda erat sanctitas tua tam plene iilic abso- si ea quae valde perniciosa esse intelligo ad specia- luteque responsum est , quasi hoc specialiter stu* Um patronum fidei non referrem. dueris ut quac apud nos erant lurbata componeres. 2. Multi ergo servorum c Christi qui in Massi- Recensito autem hoc beatitudinis tua libro, sicul • Scripta est anno 428 aut 429. tor, ipsius Prosperi conlra Collatorem libro postea b Quattior mss., epistolam. llaec non exstat. confutaius. • Servvrum ChrUti, id est, monachorum, quorum d ld est, Adrumetinns monaclios. noiuinatissimus Joanues Cassianus Collationum edi- « Habetur infra Append. part. n, pag. 221. 69 EPISTOLA AD AUGISTINUM. 10 qui sanctam atque apostolicam doctrinae tuae au- A testimoniis divinarum Scripturarum instructa pro- ctoritatem antea sequebantur, intelligentiores multo fnstructioresque sunt facti; ita qui persuasionis suae impediebantur obscuro, aversiores quam fuerant recesseruni. Quorum tam abrupta dissensio primum propler ipsos metuenda est, tie tam claris tamque cgregiis in omnium virtutum studio viris spiritus Pelagianae impietatis illudat : • deinde ne simplicio- res qoique, apud quos horum reagua est de probi- tatis eontempUlionc 3 reverentia, hoc tuiissimum sibi aestiment, quod audiunt eos quorum auctorita- tein sioe judicio sequuntur a«serere. 3. Haec enim ipsoruin deflnitio ac professio est : Omnem quidem bominem Adam peccante peccasse ; et Bemtnem per opera sua, sed per Dei gratiam re- ferimus, ac9 secundum formam dfcputationum t«a- rum, d aliquid etiam ipsi quo conclodantur ailrni- mus; obstinationem suam vetustate defendunt, et ea quae de Epistola apostoli Pauli Romanis scriben- tis ad manifestatioiiem divinae gratiae praevenientis electorum merita profernntur, a nullo umquani ecclesias'icorum ita esse intellccla ut nunc sentiun- tur 4 affirmaut. Cuniqueui ipsi ea ciponant secun- dum qnorum velint sensa deposcimus, nibil se pro- fitentur invenis>e quod placeat, et de bis taceri exigunt quorum altitudinem nullua atitfcerit. Eo postreroo pervicacia toia descendit, al fidem no- stram acdificationi audientium contrariam esse defl- niant; ac sic etiara si vera sit, non promendam : generationesalvari;universistamen liominibuspro- Bqttis et perniciose non rccipienda tradanlor, et pitiationeni quae esi in saeramento sanguinis Chrisii sine exceplioue esse propositam ; ut quicumque ad fldem et ad baptismnm accedere voluerlnt, salvi ease possini. Qui aotem eredituri suni, quive in ea fide, qaae deineeps per Dei gratiam sit juvanda, mansuri sont, prarscisse anie roundi consiitutionem Deum, et eos prasdestinasse in regnum suum, quos gratis vocatos, dignos futorot electione, et de bac viu booo fine exeessuros esse praeviderit. Ideoque omaem bominem ad credendum et ad sperandum divinis institutionibus admoneri, ut de apprehen- denda vita aeterna nemo desperet, cum volontarias devotioni rerouneratio sit parata. Hoc autem propo- situm vocationis Dei,quo vel ante mundi inilium, nullo periculo quae intelligi nequeant conliceantur. 4. Qnidam vero borum in tantum a,Pelagianis semitis non declinant, ut cum ad confitendam eam Christi gratiam quae omnia praeveniatmerita human* cogantur, ne si meritis redditnr, frustra graiia nomi« netur; ad conditionem bnnc veliut uniuscujusque ho- minis pertinere, in qua eum riihil prius merentem, quta nec existentem, Hberi arbitrii et rationalem gratia Creatoris instituat, ut per discretionem boni ac raali, et ad cogoitionem Dei, et ad obedientiam mandatorum ejus possil suam dirigere voluntalem, aiqueadhanc gratiam qua in Christo renascimor pervenire, per naturalem scilicet facultatem, pe- te ndo, quaerendo, pulsando : ut ideo aceipiat, ideo vel in ipsa oondilione generis homani, eligendorum G inreniat , ideo introeat, qoia bono naturae bena et rejieiendorum dicitur facta discretio, ui, secun- dura quod piacuit Creatori, alit vasa honoris, alii vasa contumeliae sint ereati, et lapsis curam resur- gendi adimere, et sanctis occasionem teporis af- ferre : eo quod in utraque parte superfluus labor sit, si neque rejectus ulla industria possit intrare, neque eleetus ulla negligentia possit excidere. Quo- q«o enim modo se egerint, nbn posse aliud erga eos quam Deus definivit, accidere : et sub incerta spe cursum non posse esse eonstantem ; cum si aliud babeai praedestinantis electio, cassa sit annitentis intemio. Removeri itaque omnem industriam, tol- lique virtutes, si Dei constitutio bumanas prave- aiat ▼oionUtes : et sub hoc praedesiinationis no usus, ad istam salvantem gratiam initialis gratiae ope meruerit pervenire. Propositum autem vocan- trs gratia? in hoc omnino definiunt, quod Dcus con- stituerit nullum in regnum suum nisi per sacramen- tum regeneraiionis assumere, et ad hoc saHitie donnm omnes homines universaliter, sive per natu- ralem, sive per scriptam legem, sive per evangcli- cam praedicationem vocari : ut el qul voluerint fiant filii Dei, et inexcusabiles sint qui fideles esse noluerint : quia justitia Dei in eo sit, ut qui non crediderint pereant; bonitas in eoappareat, si ne- minem repellat a vita, sed indiflerenter universos velil salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire. Jam hic proferunt lestimonia quibus divinarum mine, fatalem quamdara induci necessitatem; aut D Scriptunrum cohortatio ad obediendum incitat ho- diversarum naturarum dici Dominum conditorem, si nemo aliud posait esse quam b factus est. c Utque brevius ac plenius quod opinantur exponam, quid- quidin libro hoc ex contradicentium sensu sancti- tas tua sibi opposuit, quidquid etiam in libris contra Jolianum ab ipso s\ib bac quaestione objectum po- lentissime debellasti , hoc lotum ab istis sanctis intentiosissime conclamalur. Et cum contra eos scripta beaiitudints tuae validissimis et innumeris * Abest vox haec deinde a mss. Reg. ducbus et Colb., sed sane ex lapsu amanuensium, ul patebtt legeuti locum. b Ms. Reg. unus, faciu$ $it. minum voluntates, qui ex libero arbitrio, aut fa- ciaut qui jubentur, aut negligant : et consequens putant ut qnia pracvaricalor ideo dicilur ion obe- disse, quia noluit, fidelis quoque non dubitetur ob hoc devolus fuisse , quia voluit; et quantum quis- qnc ad malum, tantum habeat facultatis ad bonum * parique momento animuin se vel ad vitia vel ad vir- tules movere, quem bona appetentem gratia Dei fovcat, mala sectantem damnatio justa suscipiat. c Sic mss. duo Reg. et Colb. iinus, iiem edit. bujus epi&toix tomo X Operum S. Aug. nov. edil.; ali:isv Alque ut. 4 Ms. Reg. unus, aliud etiam. 71 S. PROSPERl 5. Comque inier haec innumerabilium illis multi- A tudo objicitur parvulorum qui utique, excepto ori- ginali peccato, sub quo omnes bomines similiier in priroi bominis damnaiione nascuntur, nullas adhuc habenies vulunUtes, nullas proprias actiones, non eine Dei judicio secernuntur, ut ante discretionem boni ac 5 mali de usu vitae istius anferendi, alii per regenerationem inter coelestis regni assumantur haeredes, alii sine baplismo inter morlis perpetuae transeant debitores : Ules aiunt perdi, ulesque sal- vari, quales fuiuros illos in annis majoribus, si ad activam servarentur aetalem, scientia divina prae- viderit. Nec considerant se gratiam Dei, quam co- mitem, non praeviam bumanorum volunt esse me- ritorum, etiam illis voluntalibus subdere, quas ab aa tecundum suam phantasiam, non negant esse B prseventas. Sed in tantum quibuscumque commenti- tiis meritia electionem Dei subjiciunt, ut quia prae- teriu quae non exstant, fuiura quae non sint futura coufingant; novoque apud illos absurdiutis genere, et non agenda praescita sint, et praescita non acta aint. Hanc sane de humanis meritis praescientiam Dei, secundum quam gratia vocantis operetur, multo sibi rationabilius videniur astruere, cum ad earum nationum contemplationem venitur, quae vel In praeteritis saeculis dimissae sunt ingredi vias suas (Act. xiv, 15), vel nunc quoque adhuc in vefcris Ignorantiae impieUte depereunt, nec ulla eis aut Le- gU aut Evangelii illuminalio coruscavit, cum la- men, in quantum praedicatoribus ostium apertum •st, et via facu est, gentium populus qui sedebat G in tenebris et in umbra mortis, lucem videril ma- gnam(/ia. tx, 2; Malth. iv, 16); et qui quondam non populus,nunc aulempopulus Dei sit; etquorum aliquando non misertus est, nunc aulem misereatur (Otm ii, 24, et Rom. ix, 25) : praevisos inquiunt a Domino credituros, et ad nnamquamque gentem ita dispensau tempora ac ministeria magistrorum, ut exortura erat bonarum credulilas voluntaluro. Nec vacillare illud, quod Deus omnet hominet velit stUvos fieri, et in agnilionem veritalis venire (I Tim* n, *) : quandoquidem inexcusabiles sint, qui et ad nnius veri Dei cullum potuerint instrui intclligentia naturali, et Evangelium ideo non audierint, quia nec fuerint recepturi. 6. Pro universo autem humano genere mortuum D esse Dominum noslrum Jesum Christum, et nemi- nem prorsus a redemptione sanguinis ejus exceptum, etiamsi omnem hanc vium alienissima ab eo mente pertranseat, quia ad omnes homines perlineat divi- nae miaericordiae sacramentum : quo ideo piurimi non renovenlur, quia quod nec renovari vclle ha- beant praenoscantur. Itaque quantum ad Deum per- tinet, omnibus paratam vium .Tternam; quantum autem ad arbitrii liberutem, ab his eam apprebendi, qui Deo sponte crediderint, et auxilium gratiae me- * In mss., summi. * Mss. Reg. duo et Golb., si in istit. * Ms« Reg. unus, eorreptionem boni. AQUITANt 7* rito creduliutis acceperint. In istam vero Ulis gra- tiae praedicalionem hi quorum contradictione offeu- dimur, cum prius meliora sentirent, ideo se vel maxime contulerunt; quia si proGterentur ab e* omnia bona merita praeveniri, et ab ipsa ut possint tsse donari ; 0 necessiute concederent, Deum, se- cundum propositum et consilium volunUtis suae, occulto judicio, et opere manifesto, aliud vas con- dere in honorem, aliud in conlumeliam (Rom. ix, 21) ; quia nemo nisi per gratiam justificetur, et nemn nisi in praevaricatione nascatur. Sed refugiunt istud fateri, dtvinoque ascribere operi sanctorum meriu formidanl : nec acquiescunt praedestinatum electo- rum numerum nec augcri posse, nec minui, ne lo- cum apud infideles ac negligentes cobortantium in- citamenta non babeant, ac superflua sit industriae ac laboris indictio, cujus sludium cessante electione frustrandum sit. Iu demum enim posse unumquem- que ad correctionem aut ad profectum vocari, si ae aciat sua diligentia bonum esse posse, et iiberutem suam ob boc Dei auxilio jnvandam, si quod Deua mandat elegerit. Ac sic cum in his qui tempus acce- perunt iiberae voluntatis, duo sint quae humanam operentur salutem, Dei scilicet gratia et hominis obedientia, priorem volunt obedientiam esse quara gratiam, ut initium salutis ex eo qui salvatur, non ex eo credendum sit sUre qui salvat; et voluntas hominis divinae gratiae sibi pariat opem, non gratia sibi bumanam subjiciat volunlatem. 7. Quod cum perversissiroum esse revelante Dei misericordia, et instruente nos tua beatiludine, no- verimus, possumus quidem ad non credendum esse consuntes, sed ad auctoritatem talia sentientium non aumus pares : quia multum nos et vitae meritia antecellunt, et aliqui eorum adepto nuper • summo aacerdotii honore supereminent; nec facile quis- quam, praeter paucos perfeclae gratiae intrepidos amalores, Unto superiorum dispuutionibus ausus est contraire. Ex quo non solum his qui eos audiunt, verum etiam ipsis qui audiuntur, cum digniutibus crevit periculum, dum et roultos reverentia eorum aut inutili cohibet silentio, aut incurioso ducit as- sensu; et saluberrimum ipsis videtur, quod pene nullius contradictione reprehenditur. Unde b quia in istis Pelagianae praviutia reliquiis non mediocris virulentiae fibra nutritur, si principium saiutia maie in homine collatur ; si divinae voluntati Impie volun- tas humana praefertur, ut ideo quis adjuvetur quia voluit, non ideo quia adjuvatur velit ; si originaliter malus ' receptionem boni non a summo bono, sed a semetipso inchoare male creditur; si aliunde Deo placetur, nisi ex eo quod ipse donaverit : tribue no- bis in hac causa, papa beatissime, pater optime, quanlum juvante Domino potes, diligentiam pietatis tuae, ut quae in istis quaestiooibusobscuriora *, et ad 4 Editiones S. Prosperi. hic addunt, obtecro. Abest a mss. 71 ENSTOLA AD RUFINUM. 74 percfpiendnm difflciliora sunt, quam lucidissimis A nem uniuecujusque praviderit, et sab ipto graliae expositionibus digneris aperire. 8 *djutorio in qua futurus esset voluntate et actione 7 8. Acprimom, quia pleriqoe non putant Chri- prae&cierit. stianam fidem hac dissensione vinlari, quantum pe- 9. Quibus omnibus enodntis, et multis insuper, riculi sit in eorum persuasione patefacias ; deinde quse altiore intuita ad causam banc pertinentia magii qaomodo per istam praeoperantem et cooperantem potes videre, decussis, credimus et speramus non graiiam liberuro non impediatur arbitrium; tum solum tenuitatem nostram disputationum tuarum utrum praescitjftiia Dei ita secundum propositom praesidio roborandam, sed etiam ipsos, quos meritis maneat, ut ea "ipsa quae sunt proposita, sint acci- aique honoribus claros caligo istins opinionis ob- pienda praescita : an per genera causarum etspecies scurat, defaecatissimum lumen gratiac recpturos : personarum ista varientur; ut quia diversae sunt nam unum eorum praecipuae auctoritatia ct spirita* vocationes, in his qui nihil operaluri salvantur, lium studiorum virum, sanctum b Hilarium Arela- quasi solum Dei propositnm videatur existere; in tensem episcopum, sciat beatiludo tua admiratorem hi* autem qui aliquid boni acturi sunt, per prae- seclatoremque in aliis omnibus tuae esse doctrinae, scientiam possit stare propositum : an vero unifor- etde boc quod in querelam trahit, jam pridem apud miier, licet dividi praescientia a proposito leroporali B sanctitatem luam sensum suum per litteras wlle distinctione non possit, praescientia tamen quodam conferre. Sed quia utrum hoc facturus, aut quo fine ordine sit • siibnixa proposito: et sicut nihil sit quo- sit facturus, incertum est, et omnium nostrum fati- romcumque negoiiorum quod non scientia divina gatio, providente hoc praesenti saecuio Dei gratia, praevenerit, ita nihil sit boni, quod in nostram par- in luae chariiatis et scientiae vigore c respirat : adde ticipationem non Deo auctore defiuxerit. Postremo eruditionem humilibus, adde increpationem super- qoemadmodum per banc praedicationem propositi bis. Necessarium et ulile est etiam quae scripta sant Dei, quo fideles fiunt qui praeordinati sunt ad vitam scribere, ne leve existimetur, quod non frequenter atternam, nemo eorum qui cobortandi sunt impedia- arguitur. Sanum enim puUnl esse quod non d dolet; tur, nec occasionem nrgligentiae habeant, si se prae- nec vulnua superducta cute sentiunt ; sed intelligant destinatos esse desperent. lllud etiam qualiter di- perventurum ad aectionem, qood habuerit perseve- loatur, quaesumus patientcr insipientUm nostram rantem tumorem. Graiia Dei et pax Domini nostri ferendo demonstres, quod rctraetatis priorum de hac Jesu Chrisii coronet te in omni tempore, et ambu- re opinionibus, pene omnium par invenitur et una lantem de virtute in virtulem gloriOcet in arternum, aementia, qua propositum et praedesiinationem Dei domine papa beatissime, ineffabiliter mirabilis, in- •ecundum praescientiam receperunt; ut ob hocDeus G comparabiliter bonorande, praestanlissime patrone. alios vasa honoris, alios conlumeliae feceril, quia fi- • Ifs. Regius uniis, obnixa. nicum interrectus est, cathedram Arelatensem, teste ^ Pro Hilario putabant erudili legendum esse Ho- Uonorato Massiliensi in Vita Hilarii Arelatensis, per noraium : sed inspecti mss. Hilarium oranes ferunt. bienniom occupavit. Hibriua porro iste ex Lirineosi monacho creatua « In editis, $perat; in uno ms., spirat. fuit Arebtensis episcopus post Honoratum, anno d In mss., quod non dolent, nee vulnut ivperdn- 428 aut 429 ineunte denatum : quippe llonoratus ctum eute tentiunt. suffectus Patroclo, qoi anno 426 juxta Prosperi Chro- Sequunturinantiqua Parwenn editione duo opu$cula9 nutlojure9 ni$i forU propter simUitudinem et quati ne- eeuUudinem thematis, Protperi lueubrationibut inlerponenda9 tcilicet : epistola Hilarii Arelalentit ad Augutli- nwn, hujusque Patris liber de Dono Perseverantiae. Quce, quoniam jam antea edidimut inter opera Auguttini, lomit II etl (XXXI II et XLIV nottrce PatroL), huc adhre velUUctor benevolut. Edit. ADMONITIO IN EPISTOLAM S. PROSPERI AQUITANI AD RUFINUM De epittola ad Rufinum tria investigari pottunt : V Quit itte Rufinus, ad quem data itta epittola ; 2° quo tempore tcripta fuerit ; qua occatione et necessitate ad id S. Prosperum compellente. De Rufino quidem quis ille (uerit9 inler multos hujutce nominit circa heec iempora notot, non faeile ett decerneret nec ab ullo hactenus pro certo definitum reperimus. Erat certe hic S. Prospero nostro amicut, eC ex his quos amicitia charilati spxritali innixa, pro amicorum satule sotticiios reddit. Unae cum ille de motis contra doctrinam S. Augustini conientionibus confusos rumoret audiisset , Pretperumque tibi amicitsimum male apud pterosque andire cognovisset , veritut ne animm tibi charissimce salus periclitaretur , nec etiam inaudilum preecipiti judicio damnare ausus, tatiut duxit ipsum tkterit convenire, cum forte ab eo tongo locorum intervatlo dissitut, \d verbit prasstare non posset, quas quidem communi amico deferendas commendavit. Nisi forle matueris vroficiscenti amico in mandatis datum ut piam quam gerebat pro amico sotlicitudinem coram ipse sine scripto exponeret. Neutrum enim pro cerlo elici videtur, sed atlerutrum certe contigisse judicatur ex primit epistolee sancti Prosperi verbis : Accepi, inquit ille, per communem amicum fraternae erga me sollkitudinis tuae signa, et curam sincerissimae charitalis gratulanier agnovi. Ac ne quid maligni rumores, io quantum se auribus tois subirahere nequeunt forroidmis tibi aut anxietatis inferrent, absolvere te abomni scrupulo, quantum Patwol. LI. 3 75 S. PROSPERI AQMTANl 75 epistolari licttlt germone, curavi ; in tantum studens omnia pleuissima veritate tibi pandere, ut qnia non potuisti ih totum qo* abadversaniibua disseminanUtr audirc, per me ipsum queas, quidquid dc nobis ad inanem invidiam fertur referturque cogno«cere. De lempore vero tcriptionit hujus, hoc pro indubitato atteri fat ett eam, vivente adhuc Augutlino, ud ullimis tanii magittri annit exaratam. Quod certe indubitatum reddunt hmc epistotm ktius verba, Beatissimus quoque Augustinus, praecipua utique in h<*c tempore portio Dominisacerdoium; et in fine epktotm: Ut praxhcatia sumrai hoc tempore in Ecclesia viri, etc. Ultimos tero sancli doctoris vitm annot ctare demonstrant inshnulaii Gaili operum S. Augustini obtrectaloret infamatoretque, quot maxime offendit lectio libri de Correptione et (iratia pro monachorum Adrumetinorum inttitutione et emendatione, circa annum Chritti 426 aut 427 scripti. Hot autem ipsos depingit S. Protper, cumtubdit: Huic, id est% beatisshno Augustino% inter tot cerlawiiniun palmas, inter tot triumphorum coronas, ad ilJumin:uionem Ecclesiae et ad gloriam Christi, qua ipse ill»- stratus est praefulgenti, quidam nostrorum (quod de ipsis muliuui dolendum est) occuliis, sed non iucogniii* ausurralionibus ooloquuntur. Et proul sibi obnoxias aliquorum aures opportunasque repererint, scripta ejus, quibus error Pclagianorum impugnaturinfamant: dicentes eum fiberum arbitrium nenitus submovere, et sub graliae nomine necessitatem fatalem praedicare; adjicientes eiiam duas illum biimani geoeris massa*, et duas eredt velle naluras; ul scilicet lantae pietatis viro paganorum et Matiichsorum ascribatur impietas. Deinde vero Cattiani cotlationem decimam terliam, qum ett de protectione Dei, indigitare videtur cum ait : Volentes enim in sua justilia magis quam in Dei gratia gloriari, moleste ferunt quod his qu« adversum excelleutisMmae auctoritatis virum imer multas collationes asseruere, resistimus. Hmc autem collatio eum Honorato Mastitiensi cum aliit tex dicata legatur. ante annum 426, quo in epitcopum Massitiensem aesumpius ett tcripta esse convincitur. Hmc autem occatio (ut jam intinuatum est) nata ett S. Protpero scribendm hujut epistolm, eum Rufinus rumoribut ab inimicis doctrinm tancti Angustini contra iptius Protperi Augutlini disciputi non occutti famam disseminaiis, molum se tignificastet, seque ab hoc tcrupulo absolvi optaret. Sanctus Prosper justit amici postu- iatit obtemperare tatagensf plenius exponit, qui rumores ab inimicis doctrinm sancti Augustint spargerentur, et tub quo prmtextu tanto doctoriobloqui non vererentur. Inter prmcipuot autem Pelagianorum errores esse. Gratiam Dei secundum merila hominum dari; quo incolumi tibi principio, ccetera dogmata sua fncHe resuscitabant. Primum quidem ipsot docuisse tantam humanw naturm eese sanital$m9 ut per tolum liberum arbitrium posset bonum implere. Quod cum tanm doctrinm adversum omnino paieret , ab omnibusque explotum etset cathoticit dogma, gratiam quidem ad incipiendum, proficiendum et perseverandum in bono necessariam profetsos este; ted intellectum, hoc taniummodo eos de gratia Dei confiteri, quod hmc vetut qumdam tibero arbilrio sil magitlra9 teque per cohortationet, per legem, per doctrinam, per creaiurarum contemplationem, per miracutaf perque terrores extrinsecus judicto ejus ostendal, quo umtsquitque secundum voluntalis sum molum, si qumsierit inveniat% si peiierit recipiat, ti pulsaverit introeat. Unde sequatur graiiam secundum merita hominum dari, ci proinde gratiam jam non este gratiam. Hanc vero filiorum tenebrarum versutiam et Orientaiium episcoporum judicio, et tedit apottoticw auctoritate, et Africanorum prcesulum vigilantia fuisse manifettatam. S. Augustinumt qusm dick S. Prosper tunc fuuse prmdpuom portionem Domini saceriotmn, hanc scriptis libris polemicis dt- ttruxissey talemaue hmresim omni ex parte debeltastc; quotdam tamen inter caiholicot in Galtiit inveniri , qui doctrinam ejus librotque malignit rumoribut infamarent, dicentet eum liberum arbitrium penitut tubmovere% et tub nomine gratim necetsitalem prmdicare fatatem, duas etiam ab ipto credi vette uno in homine naturas. Qua si ita se haberent, palam obtitterent, et noxiot erroret tcriptis librit refellerent, non vero occultit susurrt* nocere tentarent viro itlif cujut doctrina Romanm Ecciesim et Africanorum, immo et omnium toto orbe caiholicorum doctrinm congrueret. Ad hosausut impeiti hujutmodi homines, quod mgre ferrent iit resisli qum in suit Colla- tionibus Auguslinianm doctrinm adversa altuUranty nec ignatum iptit, quod si tatia in quaiibet frequentia tacer- dotum moverent, centenis tibi beatistimi Augusiini voiuminibas obvimetur ; quihus abunde probatum esset, iu nulto alio gloriandum, cum boni aliquid operaliswnus, quam in gratia Cltrisii Domini, non vero in viribus iiberi arbitrii. Sperare tamen se de misericordim Dei divitiis (lbid.% n. 5), quod quos tunc tibero faili arbitrio et ab humititatis via evagari patiebatur, non usquequaque, neque in finem> esset intettigentia fraudaturut. In hoc autem errabant illi (Ibid. et num. seqq.), quod virtutum bonorumque operum principia in naturaU pottibilitate statuerent ; aut ti hmc a gratia fluere dicerent, hanc a bono at;quo opere aut ab atiqua bona volun- iale fuiste prmveniem, et tatium merita concestam. Hujusmodi errorem S. Prosper stdnlo evertit, ex Scriptu- rarum testimoniis probans, liomini post lapsum nullas ad bonum tuperetse vires^ nec ad merendum quidem , siue prmvenientis gratim auxilio : el a perdilione quam Adm peccato incurrerunt hominet solius Dei miserantis gratia gratuita erui potse. Quod efficit adducto infantium sme baptismo decedentium exempto, et earum gentium ad quas hactenus taiutit Evanaetium nondum noscitur pervenisse. Grana vero mn negari iiberum arbitrium, sed slatui et reformari. Quod sibi relictum ad matum et ad lapsum dumtaxai. hamini sufficiL, gratia vero sanandum est% qua aliter cogitare ei agere ipsi inspiratury tanitatemque tuamt non tibit sed medico suo acceptam rvferre docetur (Num. 19). Tandem tanctus Protper obductam Augustini doctrinm calumniarum nubem dissipat, qua fatum aui dupiicem naturam inducere fingebatur. Nihil tatibus erroribus proximum ab eo umquam tcriptum contendit. Auguttino aut discipulis ejus nihit quidquam fato cQtUingen, sed omuia divinm providentim ordinu - tione dirigi, docel. Nec duat ab illts slatui nalurot, unam bonam, maiam alleram, ted unam tmnino ; qum cum creata esset recia, a recliludine primi hominit peccato decidit, mortique mternm facta ett obnoxia : ted nova in Chritto creatione repajrandamt qui liberialem hominis reparando et conlinuis auxitiis prmveniendo salvaJ. f)peri finem imponit (Num. 20), Rufinum amicum exhortando ut Augustini disputalionibus cognotcendis curam tmpendat, si vere de sana circa Dei graliam doctrma inslrui desideret ticut cum desiderare cvnee- niebat. n EPISTOLA AD RUFINIM. 7« S. PROSPERI AQUITANI EPISTOLA AD'RUFINUM. BE GRATIA ET LIBERO ARBITRIO. Domino * fratri dileclissimo in Christo, et merito A rectitadine ac possibililate subsistere, atque hanc ▼enerabili Rufibo, Prosper acternain c salutem dicit. 87 Prolog.— i. Accepi per communem aroicum fraternae erga me solliciiudinis tuae signa, et curaro sincerissimx cbaritalis gratttlanter agnovi. Ac ne qutd naligni runiores, in quanlum se auribus tuis sublrabere nequcuut, formidinis tibi aut anxietati* inferrenl; absolvere te ab omni scrupulo, quantum epistolari licuit sermone, curavi : in tanlutn stu- dens otnnia plenissima veritate tibi panderc, ut quia non potuisti in totum qtue ab adversantibus disseminantur audire,per meipsum queas quidquid de nobis ad inancm invidiam fertur referturque co- giKHcere. Sed insinuanda prius sanctilati tu* est qualilas quxstionis, de qua ista nascuntur : quo tibi • definitioncm doctritia sana respue rel ; damnatum a catholicis scnsum, h et multis postea haerelicflo faradis varietatibus coloralum, hoc apud se infenio servavenmt, ut ad incipiendum, et ad proficiendom, et ad perseverandum in bono necessariam homitit Dei graiiam profiterentur. Caf H. — 3. Sed ln hac profdssione, * quo dolo vasa iras molireniur irrepere, ipsa Dei graiia vasis misericordi» revelavit. InteHeetlum est enim, salu- berrimeqjue persseetum, hoc tantum eos de grati;i confiteri, qood qucdam iibero arbitrio sit magistro, sequeper cohortationes, per legem, per doctrinam, i per creaturarum contemplationem , per miracuia, perque lerrores extrinserus judkio ejns ostentet, qoo unusquisque secundom vdutnatis sutt mottmt, magis pateat filsitas obloquenlium et videas quam B si quaesierit, inveniat; si petieril, k accipiat; si pnr- locein quibus tenebris conentur obducere. * Cap. I. — 2. Pelagiana igiiur hseresis, quo dogmate catholicam fidem destruere adorta sit, et quibus impietatum venenis viscera Ecclesiae alque ipsa vita- lia corporis ChrUti voluerit occupare, notiora suut quam ul opere narrationis indigeant. Ei his tamcn ona est blasphemia, nequissiir.um el aubfilissimum gemien aliarum , qua dicunl Graiiam Dei secundum merita kominum dari. Cum enim d primum taniam nature homanae vellent astruere sanitatem 'Alias sanctitatem], ut per solum liberum arbitrium • pos- set asseqdi Dei regnum : eo quod f lam plene ipso condilionis suae praesidio juvarelur, ul habens natu- raliter rationalem intellectum, facile bonum eligeret, saverit, introeai. Quia scilicef gratiae ipsiue vocatio, hoc primum circa nos agat, ut nosira» facultatis ar- bitrium admoneat; nec aliud sit graiia, quam ler, quam propheia, quam docior, cui circa omnes ho • roines per universum mundum commune et gene- rale sit sludium, ut qui volueriut credant, et qui crediderinl, justificalionem merito fidei et bona» ▼olunlatis accipiani : l ac sic grartia Dei secundum hominum meritum iribuatur : atque hoc modo gra- tia non sil gratia : quia si meritis redditur, et non ipsa est bonorum crealrix, frustra gratia nomiiiatur. Cap. III. — 4. Has autem versiitias, quibus sa filii 89 tenebrariim in simililudinem filiorum lucis transfigurare voluerunt, cum et Orientalium episco- malumque vitaret et ubi in ulraque parle libera es- C porum judicia, etapostolicasedisauctoriias, ei Afri- sent opcra voluntatis, non facultalem his qui mali aant ad bonum ££ deesse, sed sludium. Cum crgo, at dixi, totam justiliam hominis ex nalurali vellent * Scripta, vivente Auguslino, circiter aunum Chri- stiA29. • Editiones Lovan. Duac. el Colon. aimi 4650 le- Kint hic ad Ruffinum, et paulo infra Ruffino. Mss. emigiano-Remensis et Joliensis, capiluli Kccle>iae melropolilatife Parisiensis, cum edil. Lugdun. 1539, Venetiana 1538, et nova edilio Operum S. Auru* sliui terlia parte appendicis, ad Rufinum, et, Ru- fino. b Antiquissimum exemplar Remcnsis abbatiae sancti Kemigii, de quo supra (ad quod Irac e pistola per viros doclissimos monachos ordinis saucli Bcne- dicti Saugermanensis caenobii fuerat jnm recognita), D boc loco praeteril fratri, sed ^ub fineiu t;unen cuui cduis conseniiens habet, venerati$$ime mthi frater. c M». Jol., celernam salutem, absque voce hac di- eit. d Ms. Jol. omittit banc vocem, primum. Alii codi- ccs nou omittunt. canorum conciiiorum vigiiantia dcprebenderil : bea- tissimus quoque Augustiuus, praecipua utique in hoc tempore porlio Domini sacerdotum, m copiose el • Ms. Jol., possit assequi. 1 Edilio Yeneta., tam plane. s Ms. Jol. et edit. Yenet., diffinitionem. h Ms. Jol omiilil particulam et. 1 Sic ms. Joliensis. Codex Remig., quod dolo. Editi aulem, quomodOy et paulo post idem. Jol. ms., in vatis misericordias. i lia mss. Rt mig. cl Jol. Editi vero, per creaturamt pcr contemptationem. El post pauca uterque m . ottentetf ubi editi h.ibent, omendat. k Sic ms. Jol. cii-m edil. Yeneta. Alii codices, re- cipiat. 1 Editi Lugd., F^ovan., Dnac. et Colon., ac si. Editio Ven. confonniter mss. Remig. el Jol., ae sic. m Ila ediii omnes. At vero ms. Remig. copiosaet Sulchra in mullis voluminum disputatione destruxeriL Is. auicm Jol., copiosa et pulchra in muUorum ro/a- minum disputatione dtstruxil. n S. PROSrEall AQUITANI 83 pulchre, in multis voluminum disputationibus de- A in D*i grntia gloriari, moleste ferunt quod r lns quae struxit : utpoto inter mtilla Dei dona, quibus illtim abundantissime Spiritus vcriutis implevit, babens etiam hanc scientiae et sapieniiae ex Dei charitate virtulem, ut non solum istam adhuc in suis detrun- cationis palpiunlem, sed etiam multas prius haere*es invicto verbi gladio debellaret. Cui inter tot eertt- minum palmas, inter tot triumphoram coronas ad illuminationem Ecclesioe, et ad gloriam Ghristi, qua ipee illustratus est, perfulgenti, quidam nostrorum (quod de ipsis multum dolendutn est) occultis sed noii incognilis susu» rationibus obloquunlur; et prout 8i bi • ohnoxias aliquorum aures opportunasque re- pererint, b scripU ejus, quibus error Pelagianorum iinpugnaiur, infamant; dicentes eum liberum arbi- adversum excellentissimse aucioriiatis virum, inter multas * collationes asseruere, resistimus. Nec du- bitant, si quam binc moverint quaestionem, in qua- libet frequentia sacerdoiutn, in qualibet congrega- tione populorum, centenis sibi beatissimi Augustini voluminibus obviandum. Qnac cum h cordibus au- dientium mauifestare coeperinl potentissimam Chri- stianae fidei veritatem, et de fomihus divini eloquii praesentinm nnimos itmiidare, quis fidelium, quis piorum, recognilis et commendatis sibi salutis suae causis, ainaritudinem Liam volet fumosae recipere vaniutis? Ego quidein eliain hoc de divitiis miseri- cordiae Dei spero, quod quog nunc libero falli arbi- trio siio, el ab * bumiiitatis via patitur evagari, non Iriucn penitus submovere, et sub graliae nomine B usquequaque neque in finem sit intelligentia frauda- necessiiaiem praedicare fatalem. Adjicientes etiam, duas illura humani generis massas, et duas credi velle naturas : ut scilicel Untae pietatis viro pagano* rum et Mauichaeorum ascribatur impietas. Quae si vera sunt, cur ipsi tam negiigentes, ne dicam lam iropii, sunt, ut laro abruptam perniciem ab Ecclesia non repellant, tam insanis praedicationibus non re- sisUnt, nec saltem aliquibus scriptis eum, a quo ulis emanat doctrina, conveniant? Magna enim gloria s ua bumano generi consuluerint, si Augustinum ab errore revocaverint. Nisi forte modesti homines, novique censores, magnorum prius meritorum seni honorabiliter ac misericorditer parcunt, et securi quia libros ejus nemo usquam recipiat, conquies- turus; sed bunc ipsum in longinquiora progressum, ideo ab eo tardius revocari, ut opus gratias ejus ma- jore gloria celebretur, cum sibi etiam adversantium corda subdiderit, quibus de virtutum studio exortum est periculum, et de morum probiute discrimen. Non quia quisquam carere hL debeat, sed quia roi- serrimus eorum usus esi, cum ex naturali putantur faculute i prodisse; aut ex largiutequidem gratiae, sed aliquo vel boni operis, vel bonae volunutis me- rito praecedente venisse. Cap. V. — 6. Asserunt quidem baet quibusd^m sancurum Scripturarum testimoniis, sed non ratio- nabiliter assumplis. Ad defensionem enim alicujus definilionis ea promenda sunt, quae alteri intellectui, eont; ' atque ignoverint, immo noverinl, non solum C a quo videturdefinitio dissonare, non cedant, et eam Romanam Africanamque Ecciesiam , et per omnes mundi partes universos promissionis filios cum doc- trina hujus viri, d sicut in tota fide, ita iu gratiae confessione congruere : sed etiam in hi> ipsis locis, in quibus adversus eum querimonia conciutur, esse, propilioDeo, plurimos, qui ad perceptionem evan- gelicae apostolicaeque doctrinae saltiberrirois ejus dispuUtionibus imbuuntur, et quotidie in membris corporis 90 Chrisii, in quantum ea ipse multiplicai, dilatamur. Si recte repreliendimur, cur non consun- ter arguiinur? Si arguendi non sumus, cur occulu obtrecutione mordemur? Cap. IV. — 5. Sed • quis nescit curista privatim de stomacho garriant, et publice de consilio conti- rcgulam, cui suntaplata, non deseraut. Dictnm ergo aiunt libero arbitrio utenlibus : Venite ad me, omnet qui laboratit et onerati es/ti, et ego vosreficiam: tollite juaum meum tuper vos, et dhcite a me quoniam mitit $um et humilii corde; ei invenietit requiem animabut vestrh : jugum enim meum suave estt et onus meum leve (Matth. xi, 28). Quod ad omnes homines volunt pertinere, laboranies in incerlo istius viiae onera- tosque 91 peccatis, ut qui voluerint mansuetudinem et humilitalem Salvatoris imitari, el jugum manda- torum ejus subire, inveniant requtem k animabus suis l in spe vitae aeternae; qui autem haec facere nolnerint, sua culpa careant saluie; quam si vo- luissent , m potuerant obiinere. Sed audiaut ei cescant? Volentes euim in sua justitia roagis quam Ddictum a Domino libero arbitrio utentibus : Sine a Edit. Lov., Duac. et Golon., sibi noxias; minus bene. h Ms. Jol. solus, scripturas ejus. c Edit. Lugd., Lovan., Duac. et Colon., atque igno- terint. Immo noverunt. Mf Jol. post hanc vocem, eonquiescunt. Atqui non noverini, immo noveruntf etc. d Ms.Jol., sicuttota fide. • Ms. Jol., quisnesciat. Ms. Remig., qui nesciat. f Ms. Jol., in his qum% etc. • Coilationes Fatrum inielligit, a Joanne Cassiano presbytero editas anno 426. Earum scilicet ille clas- •em secundam, quae ab undecima collatione incipit, Honorato et Eucherio inscripsit, nondum episcopis : quandoquidem eos in praefatione fratres appellat; ipee autem Honoratus Arelatensem episcopatum diclo anno 426 obtinuit. Definitionibus porro tertiae decimae colUionis Augnstino contrariis sanctus Pro- sper voce ac sermone primum, deinde vero posi Au- gusiini obitum, scripto volumine, quod contraeolla- torem vocant, resistendum existimavit. h Ms. Jol., cordibus obvianlium. 1 Edit. Lugd. et Ven., humanitatis; alii rectius, hundtitatis. i Edit. Ven. sola, prodesse. k Ms. Jol., animis suis. 1 Edilio Augusliniana &o\z,intpem. m Sic mss. RemiK. et Jol. et edit. Operum S. Aug. At editiones Ven.r Lugd. et Lovan., potuerint. Duac et Coion., potuerunt. 81 EPISTOLA AD RUFINUM. 8* m tukil potesiU facere (Joan. xv, 5) ; ei, Netno A in primo homine uuiversarum generatiomrm dan- •duf ad me, nisi Pater qui mitit me, atlraxerit eum (Joan. vi, 44); et, Nemo potett venire ad me nU dalum ei (uerit aPaire meo (Ibid. 66); el, Sicut Pater vimficat mortuot, ita et Filiu$ quo$ vult vivificat (Joan. v, 21); et, Nemo novit Filium, nUi Pater% ne- qua Palrem quit novit ni$i Filiut, et cui voluerit Filiut revetare (Luc. x, 22). Quae oinnia cum sinl incom- uutabilia, et ne jueantulla interpretatione in sensum alium detorqueri, quis ambigal lunc liberum arbi- trium cohortationi vocantis obedire, cum iu illo gratia Dei affectum credendi obediendique • genera- verit? Alioquin sufficeret moneri bominem, non etiam in ipso novam fieri voluntaiem, sicut scriptum est : Prmparatur voluntas a Domino (Prov. viu, 35, nata successio; et cum mortui viviflcantur, cum c*cl illuminantur, cum impii justificantur, confiteaniur vitam, ei lumen, ei justitiaro suam Jesum Cbristum; et qui gloriatur, in Domino gtorielur (I Cor. i, 31), non in se : qui cum esset impius, et caecus, et mor- tuus, a liberatore suo graiis accepil et justitiam, et lumen, et vitam. Non enim f justc agebat, et aucta est juitiiia ejus; nec ad Deum gradiebatur, et con- finnatas est cursus ejus; nec diligebat Deum, et inflammata eslchariiasejus; sed cum esset sine fide, ac proinde impius, accepit Spiritum fidei, el factus est justus : Jutlut autem ex fide vivit (Rom. i, 17); et, Sine fide nemo potest ptacere Deo (Hebr. xi, 6); et, Omne quod non ett ex fidet peccalum e$t (Rom. xiv, justa LXI)\ et sicui ait Apostolus : Deu$ e$t enim B 23) : ut scilicet s intelligat jnstitiam iafidelium non qui operatur in vobi$ et vette et perficere9 pro bona vo- tuntate (Philip. n, 13). Pro qua bona voluntate, nisi qoam in ipsis operatus est Deus, ut quod donaverat velle, donaret et facere. Cap. VI. — 7. Dicunt etiam ad demonstrandam liberi arbitrii facultatem, magnum in centurione Cornelio exstare documentum : eo quod anie graliae perceptionem timent atque orant Deum, eleemosynis, etjejuniit, etorationi spontaneo studio fuerit intentut (Act. x, 2); atque ob hoc divino teslimonio laudatus, domiui regenerationis acceperit. Neque intelligunl omnem illam praeparationetn Cornelii per Dei gra- tiam fuis»e collalam (Vide ttjnodum Arauticanam infra). Siquidem cum sanclus Petrus per visionem esse justitiamquia sordet natura sine gratia. Cap. VIII. — 9. Amissa quippe nalurali innocentia, homo eisul ac perditus, ambulans sine via, profun* diores intrabat errores; sed quaesitus, et iiivemus, et reportatus est, et in via qu;e verilas et vita est introductus; h ac dilectione in Deum, qui illum uon diligeutem prior dilexit, *■ ignitus est : sicut dicit beatus apostolus Joannes, Aon quati not ditexerimut Deum, tedquoniam J ipte dilexit no$ (Uoan. iv, 10); et iterum, Not ergo diligamut Deum, quoniam Deut prior dilexit no$ (1 Joan. iv, 19); et idem dicit, Chn- rUtimi, diligamut invicem, quoniam charitat ex Deo e$t ; et omni$ qui diligit ex Deo natut est, et cognotcit Deum. Qui non ditigit, non novit Deum; quia Deut b omne genus animalium, de baptizandoCornelio, ac C charitat eti (I Joan. iv, 7 et 8). Cui beatus Paulus perinde de otnnibus gentibus doceretur, atque ille immundum et indiscretum cibum Judaica obser- vantia recusaret, trioaad eum vox ' factaest dicens, Qum Deus mundavit, tu ne commune dixerit (Act. x, 1 5). Quo satis aperte ostenditur omnia bona opera quse in Comelio prxcesserunt, d Dei gratia ad emunda- tionem ipsius inchoasse : nt cui Dominus jam iinper- tierat hoc donum, non dubitaret Apostolus conferre sacramentum, ne novs el necdum revelatae voca- tionis vacillaret exordium, nisi per ipsa indicia prac- cedentium studiorum, Deum in assuroendis constaret operalum. Nonenimomniume$t fide$ (11 The$$.m, t); nec 92 omnet credunt Evangetio (Rom. x, 16). Scd qui credunt, Dei aguntur Spiritu; qui non credunt, congruit, dicens, In Chruto Jttu, neque ctrcumcUio, neque prctpulium valet aliquid, ted fidet quce per dilec- tionem operatur (Galat.v, 6). Undehubetur hgcfides connexa charilati, nisi unde eam ipse monstrat ac- ceptam, dicens, Quia vobi$ donatum ett pro Cliristo, non tolum ut in eum credatU, $ed etiam ut pro ipto patiamini (Phitip. i, 29). Quod uli<jue fierisine tmgna cbaritate non puterat. Et iterum, Charilat Dci diffuta ett in cordibut nosirit, per Spiritum sanctum qui datut ett nobit {Rom. v, 5). Sine qua cbaritate Apnslohis quantam fidem quantamque scientiam, quas vir- tutes, quse studia, quos labores, 93 nihil prodesse testalur(ICor.xin,3)?Q»iia scilicet multa laudabilia atque miranda possuni in liomine reperiri, quae sine libero avertuntur arbitrio. Conversio ergo nostra D charitatis medullis habenl quidem pietatis similitu- ad Deum non ex nobis, sed ex Deo est : sicui Apo- dinera, sed non babent veritatem. stolos dicit, Cratia talvi facti e$ti$ per fidem, et hoc non ex vobie, ud Dei donumett; • et non ex operibut, nequit gtorietur (Ephet. 11, 8). Ca*p. VII. — 8. Agnoscat se humana debilitas, ct • Duac. et Colon., generavit. Tum Duac. et Colon., wficere. Ven., moveri hominem. Aliac cum mss., wfcerel moneri. «> Ifs. Jol., omnigenum animatium. < Ila Edit. Ven. Reliqui codices, facta sit. 4 Editio S. Augustini, Dei gratiam. • Editio S. Aug. omiltit particulam et. f In ms. Remigiano deesi iu$te. s Ms. Jol.f ut$ciiuet intetliqnt. Cap. IX.— 10. Hoc ergo tanto et Um ineffabili bono, nemo inventus est dignus, k sed quicumque electus est a Deo, factus est dignus : sicut dicit Apostolus (Colo$$. i, 3), Gratia$ agentet Patrit qui h Ediii, introductut ad ditectionem in Deum. Mss. Remig. et Jol„ introductus ; ac dilectione in Deum, eic. 1 Sic. mss. Hemig. el Jol. com uova edit. Augukt. Edili nostri oinnes, agnitus est. 1 Ms. Jol., ipte prior ditexit not; et post |>auca, prior dilcxit not Deut. k lla3C verba, ted quicumque elcaut e$t a Dco, (ac* tut ett dignvt, non ieguntur in ms. JuL 83 S. PROSPERl AQLITANJ 84 djgno$ noi fecit iu partem sortis sanctorum in lumwe, A Dei, ideo qujdam resiliunt, ne cum eam lalem con- mu* eripuil nos de poUstaie tenebrarum, ei trsmstulit w regnutn FHH diUctioms sum. £t idem ad Tnuo- tbeuui (,11 Tw- 1, 8) ; Contabora9 inquit, Evangeiio secundum virtulem Dei9 qui no$ liberavit et vocavit vocaiione sancla : non secundujn opera notlra, sed se- cundum suum proposilum, et groliaw, qum data esi nobis in Christo Jesu ante tempora scecularia. Et ad TilAun (TU. 111, 5) : Eramus9 inquli, e/ nosaiiquando insipienles el increduli, errantes et servietites desideriis et voiuptaiibus variis , in malitia et iuvidia agentes , odibiet, odientes micem : cum auiem bemgmtas et iiumanitas apparuU Saivaloris noslri, non ex operi- bus jusiitice * quce fttimus, sed seiuudum suam mite- ricordiam sakos nos fecit. Gratia igitur Oei quos- fessi fuerinl, qualis divine eloquio pr&dieatur , et qualis opere «uae potestatis agnosckur, etiam noc necesse faabeani confiteri, qood ex omni nuoiere bo- minum per saecula cuncta natorum , certus apud Deum, defimtusque sit nomerus prsedestinati in vi- tam eiernam populi, et secundum propositum Dei vocanits eJecti.Quod quidwn tam impium e«t negare, quam ipsi gratias contraire. Neque enim remotum esl ab in«4>ectione communi quot saeculis quam in- Munera bominum millia erroribus suis impietaiibtis- que dimissa, sine ulla veri Dei * cognitiene defece- rint. Sjcut eliam in Actibus Aposiolorum, Pauli et Barnabae verba deciarant, dicentium € Licaoniis (Act. xiv, U) : Viri fratres, quid haic facitis t Et nos cumque justiGcat, nou ,ex bonis roeliores, sed ex B mortales sumus, shniles vobis homines, ennuntiantes inalis bonos facil; postea per profectuio, > ex bouis factura meliores ; 11011 ademplo Ubero arbiirio, «ed liberato : quod donecsiac Deo solum fuit, mottuuin fuit juslilise, vixitque peccato : ubi aiitem ipsum rl- UKnmavil misericordia Cltristi, erutumet a regno diaboli, e| factum es* reguum Dei ; in quo ut per- manerc possif, ne ea quidem facultaie sntficil sibi, nisi inde arcipiat perseveraniiam, uode accepit in- dustriam [Forfie justhiam]. Cijp. X.— U.Quoniamdl ipsius saocli Petri ar- dentissima fides in tentalionibus defecissel, ni«i « pro eo Duminos supplicasset : sicut £vangelista ms- nifesiat, 4icens (Luc. xxu, 51, 32) : Dixit autem Jesus petro, Simon, Simon, ecce Satanas postulavit ut vos cribaret velut triticum : ego autem rogavi pro te, ne deficiat fides tua : et tu tandem eonversus9 con~ firma fratres tuos ; et roga, ne uttretis in tentatio- nem (lbid.y 40). Et ut magis pmbaretur liberum ar- hitrium nibil posse sine gratia ; cui dictum fuerat, Confirma fratres tuos, et roga, ne intretis in tcntu- tionem ; quique d responderat, utique ex libero arbitrio, Domine, tecum paratus sum et in carcerem, et in moftem ire (lbid.% 53) ; eidem praedicilur quod priusquam gallus cantei , ter Dominum negaturus sii. Quod quid cst aliud 94 quam quod in fide de- f.:ciurus sit ? Certe rogaveral pro eo Doroinus ne de- licerel fides ipsius : nec utique frustra rogaverat, cujns una erat cum eo quem rogaverat, operatio. Sed ne libcro arbitrio videretur stare qui de se vobis ut ab hi$ vanis convertamini ad Deum vivum , 471x1 fecit coslum et terramt mare et omnia qurn in eis sunt ; qui in pr&teritjs generationibus, dimisit omnes gentes ingredi vias suas. Et quidem * non sine testi- monio semetipsum relinquens, benefaciens ei$% de cmlo dans pluviam et tempora fructifera , imptens cibo et leetitia h corda vestra. Cum uiique si eis vel naiura- lis inteiligentia, vel usus beneficiorum Dei ad ca- pessendam vilant aMernam suificere poiuisset, nos- tro etiam teropore rationalis nos contemplatio, et temperies aeris, el fructum eopia, ciborumquesal- varet : quia scilicel melius natura utentes, Crea- torem nostrum propter quotidiana ipsius dona cole- reraus. Cap. XII. — 15. Sed absil ab animis pioruro ei Christi sanguine redemptorum suilia nimium et perniciosa persuasio. Naiurara humanam non l li- beral exlra unum mediaiorem Dei et hominum, ho- minem Chrhtum Jesum (I Tim. 11, 5) ; sine iilo ne- mini salus est (Act. iv, 12). Sicut ipse fecit noi, et non ipsi nos (Psal. xcix,3) ; ita ipse i reficit nos, et non ipsi nos. Ac ne sibi facultas hominis pretium reparalionis hujus, vel post restilulionem sui, per opera videretur justitiac repensare ; effuderunt 95 8e diviliaB bonitalis Dei ln ipsa quorumdam primor- dia parvulorum ; in quibus nec prxcedens etigilur, nec secutura devotio; non obedienlia, non discrciio, non volunlas. De his enim loquor qui mox ut nati sunl renascunlur, et rapti ab hac vita aelernre bca- magna promiserat, permittitur periclitari ; ut con- litudini depul^ntur ; cum tamen iiinumerabilis mtil- lurbatutn ac deficicntwn ille respiciat et reficiat, titudo, eju»dem natur», ejusdem conditionis infan- sine quo nemo consistjl, nemo persistit. tiutn, sine regeneratione decedat, de qua dubitari Ca*. XI. — 12. Ab hac autem coofessione gratia» non potest quod partem in Dei civitate non habeat. • Ms. Joi., qumfecimx.s nos. b Ms. Jol., ex bonis faclt meliores. • Edit. Ven., pro ea. *'Editi, respondit; mss. Remig. et Jol., respon- dnat. • Ms. Remigiano-Remcnsis, cogitatione. f Editi, Iconiis. Mss. duo liemig. et Jol., Licao- iifts, conlormiter sacro texlui. s Ueroig. codex, Et quidem sine ttstimen.o : omis- ge non. k Editi, corda eorum. Mss. Remig. et Jol., corda vestra. . t In ms. Jol. sic locus Iste legilur : Sed absU ab animis piorum. Stutta nimium et perniciosa persuasio naturam humanam non liberat. Extra unum mediato- rem . . . nemini est salus. Desuntque ibi h» du» vnces, sine t//e : ut el iti ms. Remig. qui sic locuin hunc exhibet, yaturam humanam natura humananon tiberat : extra unum mediatorem Vei et hommum ho- minem Christum Jesum, nemini salus est. i Ms. Remig. et edit. Ven., refecit nos. In ms. Jol. desunt bsc : Ita ipse reficU no$9 et non ipsi nos 83 EPISTOLA Cip. XIII.— 11. Ei uhi esl ilkid quod nobis qitasi eonlrariura a non intelligenlibus semper opponilur •, quod Deus omnes homines velit salvo$ fieri, et ad ag- niiionem veritalis venire(\ Tint. u, 4)? NumquRI non sunl de oninibus horainibus qui a praeteriiis genera- tionibus usque in hoc teuipus sine Dei cognitione perierunl ? Et si majoribus natu (quod non recie dicitur) mala opera quae libero arbilrio comrniseranl obfuerunt, qoasi boni, non mali gralia libereniur, imer salvatos parvulos et non salvato? parvulos, quae meritorum potuit esse discretio ? quid istos in- iroduxit iu regnum Dei ? quid islos exclusit a Dei regno? Equidem b si merilum consideres, non una pars salvarl meruit, sed ulraque damnari : quia omnihu* in Adae praevaricaiione prostraiis , nisi quosdam assumeret misericors gratia, manerel su- per uuiversos incalpata justitia. Qu* aulem sit dis- cretionis isuus iu secreto consilio Dei causa vel ra- tio, et supra frcultatem humanae cognitionis inquiri- tor, et aine Gdei diminutione nescitur : modn confi- teamor neminem immerito perdi, neminem mcrito liberari, et omnipotentlssimam Domini bonitatem omnes salvare, et omnes ad agnitionem veritatis imbuere, quos vult omnes fieri salvos, el ad agnitio- nem veritatis venire. Nisi enim ipso vocante, docente, salvaote, nemo venit, nemo eroditur, nemo salva- lur. Quia etsi indifferenter omnibus hominibus ju- beutur praedicare doctores, et semen verbi ubique di>serere ; tamen neque qui plantat, neque qui ri- gat est aliquid , $ed qui incrementum dat Deus (4 Cor. in, 7). Cap. XIV.— 15. Unde cum apostoli gentibus Evangelium pracdicare coepissent, de parte quadam eorum qui audierant, Scriptura commemorat, di - cens, Audientes autem genies gavisce sunt, et glorifi- cabant • verbum Domini, et crediderunt quotquol erant prceordinati ad vitam alernam (Act. xm, 48). Et alibi, cum multae mulieres audirenl Paulum do- ceniem : Qucedam, inquit, mulier nomine Lydia, pur- puraria civitatis * Tyatirorum, colens Deum, audivit, cujus Dominus aperuit cor ut intenderet his quce dice- bantura Paulo (Act. xvi, 14). Et rursum eo ipso tempore, quo 96 ad omnes gentes praedicatio Evan- gelii mittebatur, quaedam loca • Aposloli adire pro- uibenfur ab eo qui vult omnes homines salvos fieri et ad agnitionem veritatis venire : multis utique in ilia relardatis atque aversis [Forte retardali alque aver- si| Evangelii mora, sine agnitione veriiatis et sine n generationis consecratione morituris. Dicat ergo Scriptura quod gestum est : Transeuntes autem, in- quit, Phrygiam et Galatice regionem, vetiti sunt a sancto Spiritu loqui verbum in Asia. Cum venissent autem in Mysiam, tentabanl ire in Uilhyniam, et non permisii iUos Spiritus Jesu (Ibid.). Quid autem mi- * Ms. JoL, opponiiur de eo quod scriptum est, qui vult omnes homines, etc. b Ms. Jol., si meritorum donnm consideres. e Ediii, verbum Dei. M.s. Reing. cl JoI.f verbum Domwi. AD RUPIMJM. f9 A rum, si tnter ipsa cvangelicae prxdicationisexordia, non poterant ire apostoli nisi quo eos Spirilus Dci ire voluisset ; cum vieVamus plerasqtie gentes modo primum Christianae graliae r fieri coepisse partici- %pes, alias auteui nullum adhuc odorem boni iatio* attigUse ? Cap. XV.— 16. An dtcendnm cst, votoniali Dei humanas obsistere volnntatis, et taiii feros tamqtto intnctahiles horum hominum esse mores, ut Evao- gelimn tdeo nen audiant, quia predicationi impia corda n'»n pnteant ? s Et quis istis corda mttlavit, nisi qui finxit singillatim corda eorum (Psal. xxxn, 15) ? Quis hujus rigoris durilieoi ad obediendi m<>U livit affectum, ni i qtii potens est de iapidibus Abrahat filios excitare (Matth. m, 9) ? El quis dabit prardi- B cantibus intrepidam ilhtsamque constanliam, nisi iile qui ait Paulo, Noii timere, sed loquere, et ne ta» ceas ; propter quod ego sum tecum, et nemo appone- tur tibi ut noceat ie, quoniam populns est mihi multus in hac civitate (Act. xvm, 9) ? Puto autem qtiuri iiemo audeat dicere ullam mundi gentem, ullain tcrrai praetermiltendam esse regionem , ki qua non sinl Ecclesiae labernacula dilaianda, dicente Dco ad Fi- lium, Postula a me, et dabo tibi gentes hcereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrce (Psat. u, 8) ; et iterum, Reminiscentur et convertentur ad Do> minum universi fines terrce, et adorabunt in compectn ejus omnes patrice gentium (Psal. xxi, 28) : dicenta quoque kpso Domino, Pradieabitur hoc Evangelium in universo mundo, in festhnonium omnibus gentibus, G et tunc veniet fini$(Matth.\uv, 14). Qua?cumque ergo gentes nondum audierunc, audient Evangelium , el credent quotquol ex eis prceordinati sunt in vitam mter- nam (Acl. xni, 48). Non eniin alii venienl in consor- tium haereditatis Christi, quam qui anie conslilulio- nem mundi electi sunt, et praedestinati atque pra> sciti, secundum propositum ejus qui emnia operatur secundum consilium voluntatis suee {Ephes. i, 11). Cap. XVI.— 17. Conflteamur igitur opera Domiui, et glorificemus misertcordias ejus, nec impatienter feramus quod quae aut quanta sint eleciionis vasa non novimus. Quia et in anterioribus saeculis, quando de 97 umU9 genlis populo dicebatur, Notus m Ju* deea Deus, in Israel magnum nomen ejus (PsaL lxxv, 2) ; (utura gentium latebat electio ; et postmodum D innotuit quod revelatum ante non fuerat : sicut di- cit Apostolus, Quod aliis generationibus non est agui- lum filiis hominum, sicut nunc revelatum est sanclis apostolis ejus et prophetis in Spiritu, esse gentes co- hmredes, et concorporale$,et comparticipes promissio- nis in Christo Je*u (Ephes. i, 11). Et ia Actibus apostolorum, Obstupuerunt, inquit, ex circumcisione fideles qui venerant cum Petro, quia et in nationes gratia Spiritus $ancti effusa est (Act. x, 45). Si enira d Ms. Jol., Tyalireiomm. e Editi, Aposiolis adire prohibebalur. Mss. duo, u| in textu. f Ms. Jol., fideicoepisse. s Ms. Kemigianus, Et quid. 87 S. PROSPERl AQUITANI lioc consilium vocationis suae Dominus, quamdiu A eursum est tapientia , primum quidem pudiea es f, <fa'n- Toluil, abscondit ac distulit, et quando voluit, * re- velavit, sanclisque ejus ignorantia ista non nocuit, cur spei nostrae obesse credimus, si in quo numoro quibusve hominibus vasa misericordiae in gloriam praeparautur, occulitur ? cum tamen constet regnum coelorum omnes ingressuros bonos, boc eis donante Dei gratia, et nullos ingressuros malos, hoc ipsorum mereme nequitia. Cap. XVII. — 18. Nimium vero inepte, nimium- que inconsiderate ab adversantibus dicitur quod per hanc Dei gratiam libero nihii relinquatur arbitrio. Quamvis enim in parvulis baptismum transeuntibus, manifestissime nullum opus nuliusque appetitus eo- rum voluntatis existat, et plerosque utenies quidem de pacifiea , modesta , tuadibilis , d plena misericor- dia et fruclibus bonis, • non dijudicans$ sine simuta- tione (Jacob. 111 , 44, etc). Quicumque ergo his vir- tutibus studenl atque inhaerent, non sua, sed superna sapienlia illustrati sunt : Qnoniam Dominus dat sa- pientiam, et a facie ejus f scientia et intellecius (Prov. l, 6). Et haec eortim k verissima gloria est, si non iu se, sed in Domiuo gloriantur. Gap. XVIII. — 19. Ea autem quae de fato et de duabus massis duabusque naluris, stultissimo men- dacio, * in tanti viri injuriam jactitanlur, neque ipsum quidem onerant , in cujus libris copiosissime hujusmodi destruuntur l errores; nec nos pertur- bant, qui tales opiniones cum suis auctoribus exse- libero arbitrio, sed aversos a vero Deo, vitamque in B cramur (Vide Aug. lib. n contra duas epist. Pelag. flagitiis exigenles iiberatrix regeneratio in ipso ex- halandi spiritus Gne sanctificet , tamen si eam filio- rum Dei partem quae ad pietatis opera reservatur, pio considererous intuitu, nonne in eis non perem- ptum inveniemus liberum arbitrium , sed renatum? Quod ulique cum solum esset, sibique permissum, non nisi in suam perniciem movebatur. Ipsum enim se excaecaverat, et ipsum se illuminare non poterat. Nunc autem idem arbitrium conversum est, non eversum , el donatum est ei b aliter velle, aliter sa- pere, aliter agere, et incolumitatem suam non in se, sed c in medico collocare : quia necdum tam perfe- cta utitur sanitate ui ea, quae ei nocuerant, nequeant jam nocere, aut ab insalubribus possit jam viribus e. 6 et 7, ac lib. iv contra Julian, e. 8, infra append. parte n). Sed videant quomodo se a dedecore istius exuanl falsitatis, qui possunt tam inepta confingere, si hi quorum 1. abutuntur auribus, aliquantulum di- ligentiae ad cognoscenda ea quae praestantissimus k minister gratiae disputavit, intenderint : licet omnem istius inquisitionis moram ipsi, qui baec loquuntur, praevenire debereut, proferendo atque explicando libros, ullamve eorum particulam demonstrando, quam per dubium saltem intellectum tali interpreta- tioni obnoxium vir sanctus ediderit. Sed prorsus ni- hil tale apud nos audierunt, nihil tale legerunt: quia non fato quidquam geri, sed omnia Dei judicio novimus ordinari , nec ex duahus massis duabusve auis temperare. Proinde homo qui in libero arbi- G naturis, sed ex una massa , quae est caro primi bo- trio fuit maius, in ipso libero arbitrio factus est bouus ; sed per se malus, per Deum bouus ; qui eum ita in illum initialem honorem alio iuitio reforma- vii , ut ei non solum culpam malae voluntatis et ac- tionis 98 reniitteret, sed etiam bene vclle, bene agere, atque in bis permanere donaret. Omne enim9 inquit aposlolus Jacobus , datum optimum , et omne donum perfectum desursum est , descendens a Patre lu- minum (Jacob. i, 17). Qui quale sit liberum arbitrium quod humano spiritu agitur, et quale sit quod a Deo regitur, evidenter ostendit, dicens, Quod si xetum amarum habetis , et contentiones in cordibus vestrisf nolite gtoriari adversum veritalem , et mendaces esse; non est ista sapientia desursum descendens, sed terre- minis, unam scimusomnlum hominum creatam crea- rique naturam, et earodem per ipsius primi hon.i- nis liberum arbitrium, in quo omnes peecaverunt (Rom. v, 22), esse prosiratam; nec ullo modo ab aeternae mortis debito liberam , nisi eam ad imagi- nem Dei l secundae creationis Cbristi gratia refor- maverit, libcrumque ejus arbitrium agendo, m aspi- rando, 99 auxiiiando, et usque in finem praeeuudo servaverit. Epilogds. — 17. Unde quia perspicit sanctitas tua fsi tamen sermonis mei non obsislit obscuritas) fru- stra quosdam de nobis conqueri, et omnes illas iue- ptas ■ criminationes, ad exasperandos averlendosque animos eorum quibus aliud volunt persuadere, con- rw, animati$% diabolica. Vbi enim zelus et contentiot 0 texi : o confide ergo in virtute misericoftiiae Dei, ibi inconslantia et omne opus pravum. Qwb autem de- quoniam haec contradictio, sicut in aliis mundi par- * Ms. Jol., revelavit sanetis : qum eis ignorantia ista non noeuit. )> Ms. Jol. addit baec verba, atiter velle, cum Lugd. et Ven. editis, et ros. Reroig. veteri. « Editio Veneta, m Mediatore. d Editi, plena misericordice. * Ms. Jol., non dijudicans secundum simulationem. { Ms. Jol., scientice. * Ms. Jol., veritsime gloria est. h Editi, inlenti viri injuria jactitant. Mss. duo ut in tex:u: nisi quod unusex bis, jacilantur habet, pro, jaclitaniur. Editio Veueta, in lanti viri injuriai, forte pro, injuriam. * Ms. Jol., doctores et errores. i Ms. Jol., imbuuntur aures. k In ms. Jol. a prima manu, magister gratim ; a po- steriori correctum, minister gratim. 1 Ms. Jol., secunda creationis Chrisli gratia refor- maret. m Editi habebant, sperando. Melius correctum ex fide ms. veteris in Augu>tino, spirando ; nec minus bene forte quod substituimus ex ms. Joliensi, a$pt> rando. Anlerioribus editionibus in margine appos*- tum ex conjectur», Forte intpirando. n Ms. Jol., qumstiones vel criminationes. 9 Apud Augusiinunx, confulo ego m vtrtute. Ms. Jol g eonfide ergo in virtute. Editi, in virtuUm. 89 CARMEN OE INGRATIS. 96 tibus f iu et in his reglonibus conquiescet : ut pne- a dispuuiionibus cognoseendis iropende cunm, ut in dicatio summi hoc tempore in Ecclesia viri, etiam conGtenda Dei gratia defecatissimam ac saluberri- ab his a quibus ad prxsens • repeQitur, adjuyetur. roam evangelic«e apottolicaoque doctrinae imeliigen- Tu autem, dileciissime et venerandissime mihi fra* tiam consequaris. Gratia Dei et pai Domini nostri ter, si Yere de his quasstionibus instrui desideras, Jesu Christi custodiat te in omni teropore, et per sicut desiderare te convenit , ipsis beati Auguslini viam veritatis dirigat in vium «ternara. • Editi reveltitur. Ms. Reroig. et Jol., reptiiitur. ADMONITIO IN CARMEN S. PROSPEIU DE INGRATIS. Carmen de Ingratis mille versibus constans , ab omnibus S. Prosptro Aquitano , nemine refragantt , hacienus fuit assiqnatum. hobiie quidem opus9 ex magnis sentenliis% magnisque sensibus, magnificis deniqut verbis et locutiontbus coaiescens, ei in quo unice collineat poetaf ut deleclo Pelagianorum trrore, Massitiensibus ostendat ipsos ejusmodi hcercticorum vesligia eo usque premere% ut vix alii quam occulti Pelagiani censeri debeant. Hatc sunt ipsissima verba doctissimi Operum Leonis et Prosperi censorist in dissertatione nona, de veris Operibus SS. PP. Leonis et Prosperi, pag. 417. Qui subdit etista : c Hoc porro poema, omnium splendidius protixiusque qum Prosper edidit, semper pro ejus genuino partu cognitum cetebratumque merito fuit. Non enim ibi atia aiiisque verbis et eiocutionibus canit, quam quoe in reliquis ejus dogmaticis tractatibus exaggerantur. > Uoc autem Carmen piuribus ejus tucubrationibus anteriorem ex hoc prcejudicio cemuisu se deciarat , quod cum lusus illi poetici juvenilibus animis ionge magis cOngruant, quam aetate maturis ; Aquitani docloris nostri facultatem tum proliiius excitare atque exercere potuerint , antequam a nostratibus{Massitienses aiiosque protinciales hoc nomine designare soiet) lacessitus, cum eisdem nervose et aperio marte confiixisset. Unde aliqua poeseos ejus parte reiecta . vel in memoriam reducta , hos potissimum cap. 3 de Ingratis versus certo rem inducert posu pene persuasum habuit9 dum videUcet canit S. Prosper : An alium io flnem posset procedere sanclum Concilium, cui dux Aurelius, ingeniumqne Augustinus erat, quem Chrisli graiia cornu Uberiore rigaos, nostro lumeo dedit a?vo. Accemtum vero de lumioe : nam cibus illi, Et viia, et requies Deus est, omoisque voluptas Unus amor Curflu est, unus Chrisli est honor illi. Et dum nulla sibi tribuit bona, flt Deus illi Omnia, et in sanctoregnat sapienlia templo. Ita Prosper, in quibut magistrum optimum , tamauam superstitem continenti ceiebrat etogio : quomodo sane de alHs episcopis aut viris in hac causa pracipuis et fato jam functis ibidem non loquiturf Qmm qutdem doctissimi viri Censura facile ad epocham aliquam verisimiiem reducit hoc opus : ad id nempe temporis quo in vivis adhuc agente Augustino , sed damnalis jam Peiagianis , coeperant oriri Semipelagianprum ttauiiiensium contra doctrince ipsius partes quasdam murmura non obscura : circa annum nempe 429 aut 430. Quo autem prcejudicio se in hanc sententiam asterit inclinatum9 quasi opus tanii ponderis annos maturiores dede- cerely juveniiibus dumtaxat ignoscendum ; in hoc plane iili ne assentiamur plura impediunt. JSec enim artem poeticam pro merilo habent suot qui hanc soli ingeniorum nondum maturorum exercitationi accommodatamt scri- bendisque fabulis ei aliis iudicrts aptam Judicant. Qui enim sic affecli sunt erga hanc artem tam eximiam, non folum sanclum hunc Ecclesio? doctorem damnent necesu est ; ud ante eum et cum itio Gregorium Natianzenum, Ambrosium, Paulinum, Alcimum et innumeros alios magni nominis viros : qui iicet Spintu divino plenit et tait scribendi genus despicientibus gravitate et subiimilate potioresf castissima tamen carmina rebus sublimioribus sanctioribusque a se utiliier accommodari posse merito non dubitarunt. Hoc pacto ctiam ipse (absit verbo injuria) Spiritus sanctus verititis omnis fons argwtur , qui maxima quaque sacramenta oraculaque sanctissima in Scri- pturis sacris per prophetas suos versibus proferri voluit. Damnabitur denique sancta Christi Ecciesia , eodem Spiritu sancto animata tt directa ; quce prater Psaimorum versus sacros, quibus divini cultus a se Deo exhibiti substantiam, til cum sancto Dionysio toquamur, constare voluit , nuliam earum quas septies in die Deo consecrat precum horas, absque Hymnorum versibus cetebrari patitur. Quin immo ntc difficilt est judicare quod, cum tam sublime sit poesis scribendi gtnus , ut pottm veieres nihii in rerum natura stytt sui majestati nobtlitatique par invementes, ccclum ipsum animo petierint , mundum novum novosque deos fingentes , insolita qucedam et prodigiosa adinvenienles , qum verborum suorum magnificewia, locutionumqne audacium et figuratarum sublimitaii aliquatenus rtsponderent : hoc ipsum sola vere prastet C/irt- stiana religio poesi, quod frustra apud ethnicos quBsierat. ln hac enim quasi turmatim occurrunt eventus innu- meri f imaginationis erraticce fictionibus longe mirabiliores. Ibi in ipso veritatis fonte occurrit mundus novus , komines novi, ccelum terrce conjunctum, humana divinis permixta, Deus homo factus, homines in deos ossumpti, denique miracula innumera, tam insolita$ tamque supra communem fidem posita, ut a solo Deo gratia? sinqularis omntpotentissima virtute potuerint persuaderi : ita ut non minimum iocum inter Semipelagianorum errores teneaty qui maxime hoc in poematt impugnantur : Posse homines ad talia credenda ex se ip%is prwparari, licet eorum voiuntas antea a praveniente Satvatoris misericordia , et speciali sancli Spiritus motiont non pratveniatur. Sed forte in hoc nos feiici successn faliimur , nec erunt nisi paucissimi, quos tam tximii Patris versus tegert non delectet% pratsertim cum materiam exhibeant tam utitem tantique momenii ; aut quos non libeat in hoc carmine fidei noslra doymata sancthsima, ea elsgintia eaque magnificentia, grata illa et ingeniosa, quce poesim naturaliter comitantur, non minima animi cum admiralione, castUque deiiciis contemplari. Nec tnim est% nisi futUmurt quod susvictmur. fors cathoims intert qm cgrtgii poemaiis fidem eitvare audeatf tl S. PROSPERI AQUITANI 92 ea amnd prsmmptione et temerUate, qua huju$ temporis hmretici ; qui qumcumque ifsis objkiuutur e Patrum versibus testimonia, hoe solo viribus omnibus carere contendunt, quod projocis poeticis haberi velint : neceadem responsione eos refelli nece$se sit, quam doctissimus cardinalis Perronius %n Ecclesim hostes usurpavit (In Repl. ad Reg. Angl. lib. v, cap. 20), vanam omnino exceptionem obiis afferri ostendens quia mttUum interest profanos paganosque poelas inter, quibus soia deUciatio, qum fictionis eorum finis ereU , et qum in kocce scribendi genere prmcipue detectat, et poetas sacros Christianosqve, quibus sola in votis erat veritas et adificatio, quorum scripia tanto apud Ecclesiam in pretio fuere, ut hmc in cfficii sui precumque parlem assumere non dubitaverit. Quibus adde quod , ut recte observat iUustrxssimus emmentissimusque prmul mox citatus, cum poetarum Christianorum defensionem exsequitur , eadem illi scepe alibi oratione soluta tradiderunt , quod alibi strictm commiserant : quod ipsum sancti Paulini, de quo ibi apud ipsum sermo erat , exempto manifestum efficit. Qum ratio maxime Prosperiano huic poemaii congruit : eum in eo nihil ilie scripserit , quod in aliis suis operibus prosa exaratis, et prmsertim in epistola sua ad Rufinum non docuerit. Prwter hcec nos id addendum credimus, quod cum ex hoc carmine catholicis suppetat validissimum certissi- mumque anliquitatis conlra Helerodoxos testtmoninm, asierendm supremm sancti Peiri successorum supra omnes orbis Ecclesias auctoritati convenientissimum : non alias sanctm sedis adversariis faveri magis posset% quam ss vanm huic opinationi locus daretur , tam eximio operi minorem fidem deberi eo quod versibus exaratum tegaiur. Undefit ut eodem in opere discamus qua reverenlia quoque honore suscipienda sit sana doctrina circa aratiam Jesu Christi, quce Ecctesim cor merito dici potest; in quo docetur qua suspicienda est Romana Ecclesia, qum itii esse caput agnoscitur ; et wriusque doelrinm ita inseparabilis hoc in negotio fortuna tst% ut nihil contra alteram statui queat, qum alteri statim non noceat. Sed quo majori in pretio habendum hocce opus , et ommumpiorum amore veneraiioneque dignius, eo mquius fuit illud tam clarum et omnium intelteciui eccommodatum effici, ut nullus esset cujus fidei et mdificationi non inserviret. Hine in quatuor partes divisum exhibetur non sotum ut leetoris commodo consutatur, sed etiam quia hmeee divisio uaturaliter nasci visa est ex diverso qumsHonum genere de quibus in eo agitur. Singutis pertibus angumentum prmire voiuinms, in quo sub uno quasi conspectu, qum fusius in ea parte tractantur oculis Ugen- lium subjUianiur ; et his omnibus prmfigitur index generaiis capilum totius operis. Nec etiam inutileaut ingra- tum fare lectoribus putavimus, si ad pleniarem tam eximii operis intettigentiam procurandam% et omnimodam cum cmteris ejusdem sanctissimi aucioris nostri librisconcordiam comprobandam , noias (a) etiam viri doctissimi Martini Stfyaert, in Lovaniensi academia quondam doetoris et regii professorist singulis versibus qai his juvo- r*ntur subjiceremus. Idemque observare non piguit etimvi circa tria qum hoc earmen sequentur epigrammata9 quorum unum epitaphii uomen obtinuit. (a) Prodierunt Lovanii anno 4703 cum caeteris ejusdem Gpusculis. S. PROSPERI AQIHTANI IIEPI AXAPISTHN, Hoc est , » DE IKGRATlSh CARMEN. IS QUATUOR PARTES DISTRIBUTUM. 113 Unde voluutatis aanetae suhsislat origo, A Quos si tranquilla sludeas cognoscere cura, Uude animis pietas in^it, et unde fides : Tutusab adverso lurbine, lector, eris, Adversom « ingratos falsa et virtule superbos, Nec libertate arbitrii rapiere rebellis, Centenis decies versibus excolui. Ulla nec audebis dona ncgare Dei. » Quiilam exislimant nomine Ingratorum rntelligi Uli infra eos solos alloquitur v. 684 et seq. inimicos gratiae gencratiin, id est, tam Pelagianos .. ... .. MtunM M.i;/1„Jfc«tM.M. qiiam Seinipela?ianos, adeoque bos et illos uifa hoc ^s Si ij£« ' * ' opusculo impeli : observantque nomen illud cum ' Grace tum Latine pro inimicis gratiae hic poni, qua- Neque pe|apianorum aliter toto operc meminit, »i, sine graiia. Attameu vir doctissimus, qui hoc quam ul ex iu0rum damnatione, a SemipeUgianis Canuen a paucis annis, anno scilicet i'05, notis lllu- perinde ac ab onhodoxis admissa, concludat, quid Btratuin edi curavit Lovanii, ea in academia doctor <je restante illa inler hos quaestione seutieodum fo- ct professor regius, observat ex ip«o praRfationis ret, juxtaiilud v. 223 etseq. inilio patere auctorem usum esse vocabulo gene- rali, non in tola latitudine sua, sed pro specie Ha3cUntuminmedium,qa»jamsuntgesuvocemus iguobiliori, ct qu* , «dl. >dhuc «peciaUori nomine JJJttSiSStt Zl&SSimt. insigmta esset, s> llicet probemipelagianis, quos in- "» vuuuuawpww, UUUUUI ,u u"Wi» »w»*««ur. ter et orthodoxos proprie verlebatur illa quaestio, b Scriptum, ut videtur, ante measem Augustum De initio bonm votuntalis et fidei% paraphrastice hic anni 430 , et cum adbuc in vivis supemtes esset S. proposita disticlio primo. Cimtra bosergo solos siy- Augustinus. (uni slriugil, cum disiicho altero ait : e Ingrato* hic nominat quos posteritas communius Advcrsus iugralos, falw et virtuu superbos; Mastiiienus et Semipelagianos appellavit. §3 CARMEN DC INGRATIS. Sed bona quse dbf swvl, • operante fatebere a Nor 6**« e* t»«rtto • Chrislo, ritutu. a Operanie Chritto. Vel id refer ad sequeniia, ut sit ronstruciio : Fatebere bona quce tibi sutH, operan- :e Christo, sumpta esse adtnervum, sed nonex merito ; vel potiu*, magisque e geuie Prosperi, ad ipsum (atebire ; ut ila magnificetilius graiia commeurietur, quando et illud foteri ipsamet operaiur. Ejusriem .-icuminis est quod Sapiens aitSap. vui, 21 : ili scivi quoniatn aliter non possom esse coutiwtnt, nisi Deus M , sed ad me- det ; et hoe ipsum erai sapieniice, scire cttjus esstX hoc donum. b Sumpta. Pro accepta, ut irc passim, duriuscule sane iionoumquain ; sed tamcn, ut a}»paret, phrasi isiiusatlaiis cum et Uilariuni illum Prosperi socium e »dem usum legamus in sua ad Augustmum episto- l:i : Voluntate, inquit, quce tumitur, \4 est, ijuae a Deo accipiuir. PARS PRIMA. ARGUMENTUM. Principio declarat sanctus Prosper sibi in animo esse impendens Ecclesiae periculum ab occullis gratiae boslibus, qoorurti opera Pelagianorum iiaeresis exslincta revivisceret, hoc carmine propulsare. Mox ape.rit qualc fucrit dogma Pelagii. el qnanto cum stndio ab Ecclesiae prssulibus improbalum, conciliorum et sedis apostolicse auclorit.ite daiuna- tmn. a SS. docloribus confutalum, potissimumque a ft. Auguslioo, cujus pra^suniissiiBi viri, el uberioribtis grati» dotibus a Dee ciimulati in boc cerlamine industria et lumen prae omoibus eniluerU. Verum cum pcr Seuiipelagiaao* oooultiasimure hujusinereseos venenum rursiun emergat, posse Peiagianos ab eis jure suo postulare, ut cum ipsorum seotentiam probent, in gratiam recipiantiir : aut ab Erdesia flagitare,ut vel quod llli in Ecclesia impune docent, docere Hidem permKtaniur, veletiam illi uua secum foras pellantur. 115 * * ConcEWTJK in Christo gentis mrhi B castusaballo Insinuatns amor, proprias excedere vtres lle jubet, atque pias accendere carmine menles. Ne post confectuw celebria h victorb belluro, Securos animos incauta pace resolvat: Ceu metus eliso jam nullus ab boste supersit, Nec caput auriti virosum palojtet aoguis. Unde igitur coromenta mali sopiia resurgant, Quemve ipso de fine « dolnm nova promat origo, Da fari, Paier omoipoiens, artemque maliguam Pandere, prostratus qua rursum nilitur error. 1 * Dogma quod aniiqui saliatum felle draconis, Pestifero vomuit celuber sermone Britannus, H7 ',ac Primos bomines cretos ditioneferebat; Ut seu praescriptum mandatum trans grederentur, 5 Sive inculpati, servata lege, manerent, Mortem istam prorsus, qua earnem vita relinquit, Oppeterent; quae non peccato parta, sed ipso In$ tituente Deo, comes essei fiia creatis. Progenitos igitur nullum Iraxiste reatum 40 De patribus, neque dissimiles nunc nascierilia * Pbooeuiom. Causa scriptionis indicatur, ei dwinum imploratur auxtlium. « Congenitce in Christo gentis Id est Ecclesise, seu populi Christiani, ob eommunem regenerationem per baptismum. Notandum auiem prooemium pro- fecio Cbristiamim, perinde ut ipsum omis, ubi sacra otnnia, nibil autem earum nugarum, sine quibus in carmine omnia frigere aulumant aliqui : falso qui* dera, quando aliud hic noster pocta tam magnifice eiempio ostendit su». * VUtoria. Non do Ingratis, quibuscum etiamnum certahaiiir; sed de Pelagianis, jamtoloorbe damnatis. * Ipso de fine, seu exiiu causae Pelagianae : equo initiam Semipebgianismus ccepit. Originem autem pro iniiio posiiam etiam sopra vidimus in Prafal. v, i. * Caput I. Proponutitur dogmala Pelagii. Moritu- rum hotninem, eiiamti non peccasset. Nullum esse pec- catum originale. Peecatum Adami imitatione non pro* pagatione posteris nocuisu. Posse hominem, si ve/ti, ad tiriutum culmen ascendere. Quod voluntas salis ad hoc virium habeat ; nee ei cognilio necessaria desit% tiee per rat*onem ac legem naturalem% sive ptr legem scripum. Omnibus promiscue offerri graliam, modo baptitari velint, ut dimissis quce sponte peccaverant, re- cuperatam vrimam innocentiam sponte servent. Bapti- zaH parvulosy ut quos Deus fecit creando bonos, fa- dal adoptando meliores. Neminem donorum Dei exsorlem, quia unusquisque capiat prout quisque sua voluntate mereatur. 1. Satiatum. Saturom, quasi eo maceratum, ut Galliee translatum est, Dgtrempe* dans le fiel du dragon redoutable. Quod quidem de omni dogmate haereiico dici po- tuit; at spcciali rationc hic dictum est de superbu illo Pelaginno, oh roagnam ipsius cum antiqui draco^ nis seu daemouis peccato afOniiatem. 2. Coluber... Britannus. Pelagius hacresis princepg vulgo dicehatur Briio : ut in Prosperi nostri Chro- nico, Pelagius Brito: exea nhuiruiu Briiannia% quam nos hodie magnam, ipse auteui contra Collat. c. 21, C secretum Oceani, et Romanam insulam v<xal. Qui- dam illa insulae pai te, quae uunc Scotia dicitur, oriun- dum faciunt, alii Anglum malunt. Sic autem diceba- lur ut distingueretur ab illo ejus aequali, quem Pela- gium Tarenti appellabanl : ex Augustino epist. 186» cap. I. Eodem modo designatur etiain ab Orosio el Mercatoie niultis in locis: el ab riieronymo quoque designari videtur, dum dicitur, Scotorum pullibus prcvgmvalus ; el alio in loco, Habet progeniem Sco- ticce gentit de Britannorum vicinia. Quibus verhis s\- gniticare videtur illutn gente Scotum seu llibernum fideri; quando el innata ipsi essent ScoiicT, id est, Hibernicx reginnis vitia, et orlnm e finiiima Britan- niaduxisset. Vocaturqiie a sancto Prospero, coluber% quia mirus erat dissimulandi artifex ; et errores suos catbolicis verbis involvere gnarus. Discipulos stios, qui aperlius loquerentur submitlebat, ut quemad- modum eorum dicta exciperentur explorans, illa deinde vel approbaret, vel improbaret, prout sibi D magis conducere videretur. 3. Cretos ditione, id est, creatos necessitate, seu conditione. 6. Qua camem vita relinquit. Periphrasie mortif corporalis, ad distinctionem a spiriiali quae fit pef peccalum, de qua cum Pelagio circa primos parentei quaRhtio imlla fuii, tesie Augustino, lib. i de IVccat. Merit. c 2, etsi aliud pulasse videatur Gregor. lib. v Regist. epist. 14, ad Narsen cotnitem, et alibi. 10. De Patribus, scu prirois parentibus : nisi quia M S. PROSPERI Ortu primorum, qui liberUte male usi a Peccarunt, forma nocui, non seruine proli. Po&se aotem inaontes omnes virtutis in arce Viiani agere,etmenti inge nitum servaredecorem: 15 Arbilrio quoniam sobsisUt recta voleniis. Naturalis honos, Lexque insiia cordibus inius Hoc nioneal, quod scripta foris : cui graiia Christi Addiia perfugium lapsis generaliier in se Condiderit, sacro si vellenl fonle novari : 30 Ut sponte aitracium venia solvente reaium, Sponte sua in vires proprias natura rediret ; Quoque per errores esset spoliata vigore, Hunc servare semel posset purgaia receptum. Tam dives vero boc donum baptismatis enef 25 Et tam multa homini conferri fosdere in isto, AQUITANI 9* Ut parvis eliam, vitioque carenlibus omni Congruat, ut qui sunt geniti bene, sint meliores, Natnraeque bonum adjecto illuslretur honore. 119 Nullumautemexcunctisexsortem muneris bujus, 50 Judicio genitum esse Dei ; sed quemque mereri Libertate sua, ut capiat promissa vocantis, Quae sint aversis indebita, debita rectis. * Talia cum demens late diffunderet error, Commentisque rudes traheret lethalibus aures, 55 Affuit; exhortanle Deo, provisa per orbem Sanctorum pia cura Pairuin, non dispare motu ConOciens diros jaculis ccelestibus hostes. lisdem namque simul decretis Spiritus unus lutonuit. Pestem subeunlem prima recidit malit Prosperum, ut solet, suo Augustino adhxren- lem dubitasse, an non a caeteris etiam parentibns mediisculpam posleritraherenl. Hujus imeriiu dubi- tationis in Ecclesia bodie nullum vestigium. 12. Forma nocni, non semine, id est, Non propa- gine, ud exemplo, ut iidem docentapud August. lib. ue Nat. et Grat. «ap. 9, id «l, non quvd ex illo (Adaino) traxerint aliquod viiium qui ex illo propagati $nnt; ud quod eum primnm peccanlem itnitati sinl omnet qui postea peceaverunt. 15. insontes tirtutis in arce, id est, sine ullo pec- e»lo atque in summa adeo perfectione. Quod argu- meiitnm craciat Augusiinus toto libro de Perlect. Justil. hom., item toto lib. n de Peccat. Merit. et alibi. Ilieronymus etiam ab eodeni incipit Dialogos suos contra Pelagianos. 16. Naiuralis honos, l\ est, ingenitus, ut infra di- citur v. 880 et aequenti , In quo insons natnra faiL Yigorille, Sensos est, eum qui modo velii, eumdem nunc babere arbitrii vigorem ad bonum, ac olim habue- mnt |irimi parentes ante lapsum. Ex quo tensu pa- tet, istud recta rolcntis qaod pnecedit, regi non a uaturalit honos, sed ab arbitriot qnod ante pracessil. Porro infra v. 250 ef tequ. idem error sic exprimitur : Etqnoniam lales naseantar nunc qaoque, quatis 111« Ibit nostri generis Pater aute realum ; Poase hominem sine peccato ducere viUm, Si reliL 19. Fonte norari, id est, baptismo renovari. Nam de lapsis ante baptismum agitur. 20. Sponte aHractum, id est, actualem et perso- nalem ; cum originatem negarent Pelagiani. 24. Esse. Sic legendum, et non esset (ut editiones Lugd., Lov., Duac. etColon.), notarunt viri eruditi, paietque ex verbis quas sequuntur, conftrri, genitum atse. mereri. 28. Saturerque bonnm% elc, id est, ut oono eorum uaturaltbonum sanctificationisaccedat, ut sint infanus tmtcti Dei /Siit. Ita apud Augustinum Juliauus Pela- gianus. 51. Promitta tocantit. Non praemia aeterna, de qutbus hic nullus serm», scd donum baptismatit, cum renia solrente reatum; id est* reiui»$ione peccaio- nim, uti stipra expriinumur. Eodem modo mtellige lafra v. 168, donumque tocantis. Hunc auiem errorem iu expresaum legcs, v. 210, et sequeni., Quod meritfcs bomimim trihuaUir gralia Cbmii, QaanUim qoisque Dei donis ae fecerit apium. * Camtt. II. Quam fortittr Ecclesia Pelagii doetri- sia rejoterii. SedetapoUoHca, conciUum Paimtuum B anno 415 conqregatum, in quo Pelagius ficto pectora erroret abnegavit. Sub idem temput Hieronymus in Pelagianos Diatogot scripsit. Pelagiani ab Attico ar- chiep. Constantinop. repulsam pussi. Ejecti Epheto. Pulsi e Sicilia. 59. Prima recidit Roma, scilicet per Innocenlium I, anno 417, quando (ut ait S. Prosper lib. conira Collalorem, cap. 21) beauz memorias Innocentius ite- fandi erroris capxta, Pelagium et Coelestiuui, aposto* lico mucrone percuuit. Prastilit boc Innocentins duabus dalis epistoiis ad synodos Africanas, Cartha- ginensem et Mileviunam/quae epislolae sunt inier Augustinianas. nunc 181 et 182. et postmodiim Zo- ximusanno418, in epistola ad Africani concilii pra> sules data xu kil. Aprilis, ab eisque ui kal. Maii aecepta. Haec vero vox prima etsi quibusdarn locum dedit asserendi Peiagianam hapresim a sede aposto- lica, ante ullam aliurum episcoporum sententiam9 fuisse proscripum, quia tamen ba?c opinio ab eru- p ditis non agnosciiur satis convenire cum historia ^ hasreseos Pelagianae, hunc nodum aliis placuit diver* simode solvere ; quidam enim pervocem banc prmta, prioritalem dignitaiis, studii, sollicitiidinis etauclo- ritatis imelligi debere contendunt; alii autem, ultro faiemes Africanornm et Orientalium judicia prarlu- sisse sentemi« Innoeentii in Pelagianos, cum ab anno412, Coelestius datnnatus legatur in synodo Car* ihagineusi, cui praesidebat Aurelius, et iieruni anno 416 ibidem ; immo et anno 415, Diospoli Pelagio absoluto, hxresis quam abjurare finienl con>ossa legatnr; cum lamen non an:e annum 417 Innoceo- tius I pluribus Africanorum litteris solliciiatiif, re- scripserit, Pelagium cum Coelestio anaihematizaits, quod primum omnino foit Roruae prolatom in ejus- modi errorem jndicium : illi igiiur, bisconsideraiis, dicimt Pelagiauuin quidem errorem in Pelagio et Coelestio ab Africanis primo daronainm, at eumdem in Joviniano, cujus disripuli erant Pelagiani, a Siri- cio papa dndmn pmscripttim, et hoc pacto diversa I) um carminis istius quam aliorum librorum loca, qui primo intuttn pu^nare videliamur, ad sensum unani- mum reducer<* conanlur. Alii ii«*rum prioritatem tem- poris sic iutelliguni, nt uon dividant decrcla conci- liorum Africanorum, Cartbaginensis et Mileviiani, ab Innoceiitii epuiolis, sedex iis unam Pelagii dam- nationem conflent. Deni juc nnn defuerunt qui rein breviter expediri atiiumeiit, dicenies voculis isiit prJata, el qnas post pauca sei|iiiiur indet non alium ordinem quam narrationis denouri; uti fere solent qui plura qu^piatu Harrant. coniusionis viianda* gra. tia has ordinis noinUs inierjicere, nulla interini ha- biU prioriutis aut posterioriutis ratione. Quin bo- rum nullam hic a se ratiooem habiUm, salis ipse Au« ctor declarai, dum potius omnia videri vult atnu/ ac di? ersis quidem locis, sed mio vclut tempore gesta •aae. iitdm smu. dacrnkt etc» 97 CARMKN DE 40 Sedes Roma Petri ; quae pastoralis honoris \ Faclacaput mondo,quidquidnon possidetarmis, Relligione tenet. Non segnior inde Orjentis Rectorum eura emicuit : captumque nefandi Dogmatts auctorem constrinxit lege benigna 45 Cominenlum damnare suum ; nisi corpore Cbristi Abjungi et sanclo mallel grege dUsociari. Lene quidcm hoc, nimiumque malot tolerasse Tidetur Judicium : sed sancta fides examine in illo Yicit oborturam diro de seinine prolem. 50 Prospectum namque est divino et munere cautum, 121 Ul licet insUntem declinans bestia poe- [nam, Perfidia secum sensus tenuisset eosdem ; INGRATIS. n Ipsa tamen proprmm germen damnandonecaret, Ore malaui exstiuguens sobolem, quam protu- More. 55 Tunc eiiam Bethlei praeclari nemini» ho- spes, flebraeo simul et Graio, Lalioqqe venusins Eloquio, morum exemplum, mundiqne magister Hiironthus, libris valde excellentibus hostem Dissecuit, noscique dedit quo turbine veram 60 Vellent exortae lucem obscurare tcnebrae. Quid loquar, et curam magna quam geasil in urbe Conslantinopoli, docto boims ore sacerdos Atticus, antiqua legatos hxreticorum Confutandofide? De qua tunc impia corda, 65 Quamvis se obducta tegerent velamine forma 41. Quidquid non possidet, etc. lta Hb. n de Vo- B erat episcopis nomen, qnod nunc e contra usu Ec- cat. Geut. c. 16: Per apottolici sacerdotii principa* tum amplior facta est arce retigionis, quam solio po- testatis, scilicet iinperatoriae. Similia vide apud Leo- nem PP.9 si non et haec ipsa illius sunt, ut docti quidam suspicantur. 42. Orientis rectorum. De PMaestina synodo Dio- spoli habita loquiiur Auctor uoster. Huc perdoctus fuerat Pelagius, intentata in ijtsum accusatione ab Herote et Lazaro epi»copis Gallis, hoc Aquensi, illo vero Arelatensi, licet utroquesede sua pulso, quod coniigisse videtur anno 415. In bac Pelagius, absen- tibus ob necessarias causas accusatoribus, auditus, singulis oblati ab ipsis libelli articulis artificiose respondens, inulta simulatione judices ita delusil, m tamen abjuratis et damnatis erroribus, ipse inuo- cens et rectae fidei pronumiareiur. 43. Caplumque, etc. Pelagium ad proferendam in u suosque untentiam Pakettinorum episcoporum *y- nodus coarctavity lib. contra Collat. c. 24. 51. BesHa. Pelagius scilicet. Patrihus non infre- 3aens in haereticos contumaces appcllationibus uli urioribus. 52. Sensus tenuisut eosdem. Quia, inquit Augusli- nus, iib. i cont. Julian. c. 5, id quod negavit ore9 corde Hervavit. 55. Bsthlei. Vocem Hebraicam Bethleem ad Lati- nam lerminationem inflexit, fecitque Bethleam, unde geifit. Bethlci. Ibid. Prcedari nominis. Ob celebritatem famae, forte etiam ob etymon nominis Hieronymi, quasi Sacri nominis. 57. Mundique magister. Sic de illo Breviar. Rom. ultima Septemb. : Tamquam ad oraeulum ex omni- bus orbis terrm partibus ad ipsum divince Scriptura qumstiones expiicandce refcrebantur. Illum Damasus pontifex, illum S. Augutttnus de locis Scriplurce dif- ficillimis sawe consuluit, propter ejus singularsm do- clrinam% et linguce non solum Lalince et Grcecce, sed Hebraicce etiam et Chaldaccc inteUigentiam. 5& LibrUy praesertiin Dialogorum, et Epistola ad Ctcsipbontcm. 59. Dissecuit : Non adeo ob acrimoniam styli, de qaa ibidem Brev. : Hcereticos acerrimis scriptis exa- gitavit; quaro quia libris istis subtilem quamdam callidissims hxreseos anatomen fecit, noscique dedit (otin versusequilur) ipsavelutiniima illius viscera : utpote cum essctex iisqui ejus sensus diliaentius jii- daaare potuerunt ; lesle synodo Milevit. ad Innocent. PP. epistola inter Augustinianas. 176, al. 92. 62. Docto bonus oref »d est, erudite facundus. Vir- giliane scilicet, uti J&neid. ix : Hic Jaculo boouB, hic longe fallente sagilU. Ihid. Saeerdos dicitur Atticus, quiaproprium tum clesiaslico relictum presbyterii. 64. De qua, seu a qua ; nempe urbe, non autem fide9 qt putari posset. Coropletur vero constructio per sequentia. racitas tulerant tormenta repulsa. Id est, inauditi repulsi seu expulsi sunt. Cum enim Pelagiani, post Zosimi sententiam, imperialibus quo- que decretis sede sua exturbati esaent, quosdam suorum Constanlinopolim miserunt, ubi erroris sul impietatem dissimulauies, se causamque suam falsa specie obduxerunt. Verum in ea civitate beato Joan- ni Chrysostomo Atticus successerat, illius fidei di- gnus a*mulator, qni hoc in casu scientia sua simul et episcopali viriute adhibita, eorum legationem re- jccit, antiquam illis Ecclesiae fidem opponens, eos- demque lam acriter insectalus est, ut ne consistendi quidem in urbe liccntiam daret. Quiuam airtem fne- rint haereticorum legaii non liquet ; nisi quod Marins Mercator ducem illorum ponat Coelestium, de quo p paulo post initium Commonitorii ita scribit : Post ^ aliquantos, inquit, annos (nimirum a conderonatione sua Carthaginensi, Paulinn diacono accusanie) sub s. mem. Attico episcopo% urbem CP. petiit ; ubi tn si- milibus detectus9 magno studio saneti iUius viri a prat* dicta alma urbe detrusus ett. 65. Lugdun. editio sola : Quamvis se obducto tegerent velamine forma, Judicil et tacitas tuleriot tormdota repuUae. Editiones Lovan.,Duac. et Colon. et alias poste- riores : Qnamvis sa obducla tegerent velamlne forma, Judicii el tacitae tulerant lormenta repulsae. Pro quibits novissimns bujus carminis editor Lo- vaniensis doctor et professor regius legi vult : Quamvis se obducUe tegerent velamine forma) Judicii, tacitae tulerunt tormenu repulsae. Ita jam ex conjectura emendans locum hactenus corruptissimum, cum opportune incidisse se namt in scriptorem modcrnum sic quoque legentem; qui quasi non satis fisus hac lectione, supradictam alibi insinnabat cum voce tulerunt. Subjungit quoque dis- plicere prorsus sibi istud et9 quod irrepsisse putat supplendae sententiao alioqui mutilae, cum pro Vir- giliano, tulerunt, imperita emendatione legt coeptum est, tulerint, aut tulerant. Ibid. Forma judicii. Speciem judicii diceretTaci- tus : sed noster metro servire debuil. Hanc autem judicii speciem forle idem Mercator insinuat, cjim significat Coelestium in synodo Carlhaginensi ad sedem anostolicam provocasse, sed mutata deinde sententia,Constantinopolim specie appellationis coa- fugisse. Ilaec supra ciutus doctor Lovao. n S. PROSPERt Jodteii, tt tatita toieranl tormenu rrpulsse. A Praetereo quanto fuerit bene mota uimuitu Clara Ephesos, non passa suis consfetere tectis 123Vasa ir«, et morbiflatus, et semina tuortia : 70 Quaque hde tellus ctiam Tmnacria fervens, Agmeii vipereum propriis exegeril oris* AQUJTANl 40O * Tu causam ftdet flagranlkiB, AntiCA, nostrae Exseqoeris; tecomqne1 suom jongente vigorein Joris apostolici solio, fera viscera betli 75 Conficis, et lato prosternis ltmito vfeto». Convenere tui de cunctis urbibus almr Pontifices, geminoque senura celeberrima cirIu 68. Tumultu Clara Ephesot. Turaullum verisimili- ter popularem intelligil, ut erat populus ille pro avila fide ferventissimus, teste eorum gaudio in pro- trita Nestorii haeresi; de quo historiae concilii oecu- menici Ephestni : nec tatiten locus prssens intelli- gendus de damnatione Pelagianorum in isto concilio, ut quod nondum cum scriberctur hoc carmen, sed mortuo demum Augustino co »ctum nosciuir. Veruin hoc contigis<e placet eruditis- circa annr 421 finem, quo damnati Pelagiani bauc Ecclesiam, in qua Cce- lestius ad sacerdotium fuernt imprudenler evecius, et ubi ob diulinam ea in urbe commorationeni va- riis necessilatibus forte gaudebat, in suas partes aitrabere perteniaruol, t%d- iueassum ; quippe Epbe- sii legationem ha?reticoruu» respoeront, ei iasorum legates o*be soo cito exire compuleruni. 70. Trin+crk* (ervens^ ogmen vipereum, etc. Notum Trioftcriani voeari Siciliam ob tria promonioria. Oriente pulsi haretici in Ooridenlem redeunles, etiam ad SieUiam af)puleru4if,ubi virussuae praviu- tis affiare Siculis bominibus tentaiites, episeAporum liujus insulae diligenlia et virtote rejeeic, et terris iilis espoJsi* oltra mare irajicere coacli sunt, hoe ferme lempore. ldipsum etiatn referri polest ad an- iKsm 4W, quo episcopl plores Sicoli damnationi Po- lagianorum subscribere recusaates , sedibus suis pulsi foere. * Caput 111. Pelagionmn havresim Africanorum prw- tuktm ope pwwimum fuisse debellatam* Augusdni laus. Qui omnium Augttstino vicioriam de Pelagumh twmeipue deberi. Prastanlia kbrerum Augustini pro Bei graiin. .46 humilibus soiis saiubriter Uguntur. Ti. In ediiis Lugd., Lw. et Duac, nostrm. A»iis vlacoit dici Africa nostra% etiam ab homine Gallo, ult roox Africai episcopi nvttri, id est, partiom nos- trarom, imroo pattium deeus. Africani aulem epi- seopi priores enoretn isium damnamnt. ut jam di- ximus, ab anno 412, el pluribus hancin rena babitis conventibus cousequeniibus annis, prius latum judi- ciuiu luili siiiii. 1 1 i quotpie plures epistdas ad I.»no- centium Zozimumque scripsernnt, quibus sedis Apostolic* seuieniiam in perduelles san» fidei pro- eorarant. 77. Geminoque senum celeberrima ceetu. De hoc gemino conciko diverse sentiout eroditi. Visum erat quibusdam per hanc duplicem synodom, Carthagi- netisem el Milevitanam, sub Innocentio habitas anno 416, intelligi, per quas primum jugulati sunt Pela- giani, et qiiarum decreta in primario lolius Africae concilio sub Zosimo renovata sunt, anno 418. Alii inter cxtera qoae in causa Pelagianorum collecta legnnlur Afrorum praesulum concilia duo nolant ce- lebriora : unum quttlem, quod videtur assignandnm ineimti Novembri anui 417, post acceptas quas Zo- ximns miscrat in favorein Coeleslii epistolas; in quo Zoximom obtestantur eo usque res quo in statu erant fetmqueret, dnm plenius de Coeleslii causa, qui primom apud ip>os accusatus fuerat, ednceretur : qaod conctliiiin successive ad 214 episcoporum nu- nterom pervenit; et boc amequam Coelestius a Zoiimo damnarelur habitum fui^se tradit Prosper in Chronico ad annum 418. Alterum concUitim tnui h.ibitom videtur, cum concilii Airicani litteris, xti kal. Aprilis anni seqnentis, post acceptas alteras eorom posteriores liiteras, unica satis brevi rescri- psit : qox epistola ni kal. Haii pervetiit in Afrtcnn, iroo tctnpore prasules Cartbaginem novnm contra Pclwunos concilium celobraturi convenkbaut : quod qoidem in basilica Fausti anno 418, die 1 llaii babilum ad 220 episcopos, praeter I>»na4ianum et Aurelium prinntes, pervenisse vult Pholius. Quin hoc ipsnm plenarium lotius Africae fuerit, in quo Augusiiniis>se atque alios amisiites qoidpiam adver- sus Pelagianam haeresim coiisiiliiissetestator, nullus esl ambigendi locus. ltt hoc canones conditi octo, aut novetn, qui alias Milevit.no tribui solebant, qoosqne Baronius in ea urbe anno 4lftsancitos exi- siiinavit. Ad hanc opinionem ac« edere videtur car- minis bujus editor et illustrator Lovanietisls, dum R sic loquitur. Primum quidem colligimus ex hisquae u nobis praesens carmen ac fere hoc ipsum caput sup- pedinm, synodos illas Africanas (de quibus kiquifur S. Prosper) fuisse plenarias, iu teSUntibos verbis1 v. 76, de cunctis urbibns; deinde mimerosat, ut in quibus •enteutiinn dixerint tot anlistites, m congrtns potuerint ab Auctore, v. 86, dici tercenteni; preierea ambas quodammodo unamet eamdem fuisse, puia in eadem civiiate, Ksdem e Patribus, una in caosa, minimoque temporis iutervatlo coactas ; ut idctrco, v. 91, item i«4, singulari numero conctGnni, et non cencilia nominentur. Denique utrhrue pr;etui8te Garthaginensem Aurelium, et inferfaisse Aognsti- num, ut v. 91 et 92 indicatur. Ex qntbns coneludi- roos minime hic agi de synodis Gartbaginensi ef Blileviiatia sub Innocentio PP., ot quas, neqoepfe- narMS fuisse, neque eom habuisse anti>titum nurae- rum, neotrr etiam simtil Aurelium illom et Aogtisir- nom afluisse probanf (qoidquid alinui senscrint) sub>criptiones litterarom urriosqoe ad htnooenthrm. C Hls aotem exclnsis, quid nisi supersunt duaeCntlia- gincnses, sub Zozimo pontiflce, quas omnes admit- tunt? lis nainque vix dici potest quam apteconve- niant omnia sunra recensita. Plenarias fuisse ipse Augustinus indicat epist. 215, ad Valentinom ; nn- merus eliam antistitum consUt : nais 214 seu217, noo uno in loco Prosper numerat, qoos h<c in verso lercentenos dtxil iibertate poetica. Sed qoid pluribus immoror, dom uno rem conflcio? Poto sane, gemi- nutn illud conciltum qood btc Auctor meraorat, lum v. 77 : geminoque senum celeberrima catm% tum v. 90 et 91 : An aliam in flnem possel procedere sanctom Coocilium, cui dux Aurelius, etc. ; poto, inquam, illod idem esse com eo quainfra v. 184 et seq. remittil Pelagianos, jnbetque Petri solium Romam et Carthaginis attas. Concilium repetant : ry nempe ubi prius ipsos dfxerat condemnatos. Qni«l ergo adhuc qussito optis ubi gentium habrtuni stf illttd concilium, dnm illud Virgilinnttm Carthaginis alios plus quam digtto rem indicat. Uiin »m modo de illius decretis seu canonibus eadem lux et certitudo affilgerei! Atconditos quidem in eo aliq ios suadet illud v. 84 : Condita sunt et scripta manent. Persoa- dent eliam verha infra ex libro conira Gollat. ciiato ad v. 78, ot laceara insnper de Augost. epist. 217 jam laudaU, sed vel intemdertint, uti et epistola itla Zotitni qua conlirm.iliatttiir» vel, quod inapis reor, snntilli ipsi octo canones de gratia, qttos oliin concilium Turoneitse u antiquos Mileviiauos appel- lavit, et ideoa nonnullis in syttodo quapiatn Milevi- tana primnm conditi, et denium C«rthagioe renovati existimanUir;sed Aug. cpistola illa att V;«lem. re- novationis non memitiit, ac potius ila loqr.itur, ul illic conditos signiflcct. 101 CARMEN DE 123 tecernls quod Roma probet, quod regna A sequanlur. Necsota est itlic synodornm exerta potestas; 80 Ceu quos non possent ratione evinccre nostri , Vi premerent: discussae artes, virusque rete* ctum est Haeretici sensus; nullumque omnino relictum , Docta Odes quod non dissolveret argumentum. Gondila sunt, et scripta manent, qux de cata- ractis 85 jEterni fontis fluiere undante meatu , Et tercentenis procerum sunt edila iinguis : Sic moderante suam legem bonitate severa. Ut qui damnato vellent de errore reverti , INCRATIS. f« Acciperenl pacem, puUis qui prava tenereirt. 90 An alinm in finem posset procedere sanctum ConciKum, cui doi Auremus, ingeniumque Augustinus eral ? quem Cbristi gratia cornu 127 Uberiore rigans , nostro lumendedil avo Accensum vero de lumine : narn cibus illl , 95 Et vita , et requies Deus est ; oronisque volu* ptat Unus amor Christi est, unusChristi est honor illi. Et dum nulla sibi tribuit bona, fit Deus illi tfmnia, et m sancto regnat Sapientia tempfo. fstius ergo inter cunctos, qui de grege saneta * corporc Chrrsti Abjuagi, et tancto vfcllent grege disaoeiari: lit an vero phrasi Virgiliana pro vouia, ut iflneid ( cui simiiia sunt alia locar eomplora ) : Sed votis precibusque jubenl exposcere rtcuuu Verum pro communione Ecclesiae posUum este *ui- det quod per antilhesin additur : ....Pulsis (de Ecclesia) qui prava tenerent. 90. Analium. Suspicaiur hic erratum amanuensis Lov. ediior et illustrator ; nec potuisse i(a srribiab eo qui infra v. 484 nen in-cius legis metricfe diiit : Anne ab aquisdtvina bmrus, etc Vel ergo (subdil idem) siimliter lege Anne alium , etc, vel, certe mco periculo, En alinm. Auclor i\\\ erit qui passim nosiroauclori Virgilius; cujus modo observa inlerrogationes sequentes Eclog. i : En umquam palrios longo post tempore fines. 78. Quod Roma probet. Nam Africanorum conci- B liorum decretis beatce recordationtt papa Zoximis stn- tentias suce robur adnexuit, et ad mpiorum detrunea- lionem, gladio Petri dexteras ommum armavitantisti- fvm. S. Prosper lib. contra Collat. c. alias 41 1 nunc21. . _ Ibid. Regna sequantur. Imperator stquniem Uono- riui ( ail anctor Gallieae translalionis earminis hu- jus ), conrt/iomm istorum auctorilalem tecutus, legem tutiiin Pdagianos anno 418. Verum sc ipse eiponit Auctor, libro contra Collat. eap. 41, ali.is 41, dum ait: Sancta memorice papa Bonifacius piissimorum imperatorvm calholka devotione gaudebal , et contra inimicos araiice Dei non solum apostolicis, ud etiam regiis uielatur edictis. 81. Diseussce ar:es. Quod auctor versioms, de qua mox, intelligit de litteris ad Innocentium et Zozi- mum, et de octo canonibus qui videntur a Milevita- na synodo primum conditi, et a Carthaginensi sub . Zoximo renovati. Unde concilium Turoncnse n, an- c .... . pnarmaceu. . no 579, anliquo* canones Milevitanos appeilai, qoi u ^1™* In ™armuceut. . ki codice cannritim Ecclesix Africanac, coucilio Car- thagiueusi sub Zozimo aitribuuniur, inter quos * III ocio canones de gralia primas tenent. Lovaniensis vero illustrator : Decanonibusquidem, ait, necnon de epistola ad Zozimum eliam ipse consenlio, si hic paragraphus a v. 79 usque ad 84 intelligendus ve- mat de rebus synodicis, de quibus priora et sequen* tia : verum quia is potius iiilerjectus videtur , pa- renthesis in modum, in eoque Aiictor, ut apparet, digreditur ad alia in eadem Ecclesia, ul ka loquar, extrasynodaliier gesU , puia per Auguslinum et si- miles dispuulores, crediderim ad privatam ejnsmo- di Afroruin operam baec referenda esse. Saliem de lilteris ad Innocentium adduci non po>suin ut cre- dam Auctorcm agere : quippe qui syuodoruiii a quibus haescripta» sunt, nullam usquam habuit ra- tionem , seu quod illae non dediu opera pro causa Pelagiaua coactse essent, «ed ex occasione lantum Ejus ubertatcm pra3 lenticulac istius inopia , quu ac obiter de illa cognoveriul ; seu quod polius eam- D Saul et similes mali oininis priucipes innncii |<> dem integram delulerint ad primam sedem , cui guntur, expendentem vide Gregorium in I Reg. x. proinde ascribendum veniat quidquid bac in parle 97. Nulla sibi tribuit bona. Doct. Lo\au. : Dicliini ' peractum fuit. _ .,.„-. .*.,. pu«averaiu ad Iiigralorum iuvidiam, qui conlra inul- llle dies, elc. .En erit uiiKjuain Fincm vero accipi pro exitu aut successu, ncn pro causa finali subjungit idem doctor. 91 et t?2. Dux Aurelius ingeniumque Augustinus erat. Aurelium Carlhaginensem et Augustimnii Ilipponensem episcopos intelligi, nemo est qui du- bilet. Non vero ut olim aliqnh ulroque nomine unum episcopum liipponcnsem iutellexit , cui prasuomen Aurelio, et cognomen Auguslino ; quique istius con- cilii simul et dux et ingenium fueril. 9i. Cornu uberiore. Fabulosi illius cornu copia seu Amaitheae forlassisin mentem venerit, preserliro cum nec ipsum divinae litlerae spreverint ( ait idem doct. Lovan. ), scd tamen fruslra. Respexit potius Auctor ad comu quo sacras olim regum el facerdo- lum inunctiones lieri solitas Scriplur» memorant. 86. Et tercentenis. Poelice, ut infra v. 187 : Mille tenum, etc. ; nam in prosa constanter vocat ducentos qvatuordecim ( alias 217) sacerdotes. Sed quidni bis cenienos polius dixit in versu , aeque iiimirum poetice, et numero qui a vero propius abesset ? Pu- tem numeruin rotuiiduni 500 vel ideo imprimis pla- cuisse, quod jam pridein in Patribus primae synodi Nicsnae consecratusesset. lu Doct.Lov. Aiiis placet, lieet unieuique horum concilioruin non inlerfuerint episcopi 220 , facile tamen fieri potuisse, utrique epUcopos affuisse trecentos diversos. 89. Pacem. Dubitari possit an positum phrasi Pa- trum. Cypriani prssertim , pro commonioue eccle- sUtttca, cui supra v. 45 et seq. oppouiiur. U lx>4ia sibi suoque arbitrio tribuebant. Sed penitius contextum iuspicieuli , occurrit hunc poiius scnsuni esse : Dum nulluin qu.erii honum suiim ( Non auw> rii quce sua sunt, ail Scripiura ), non suum cibum$ non viiam, requiem, voluptatem, honorem% uti ver&i- bus superioribus bona iila enunieranlur ; fit Devs itli omnia rsU, cibut,vitay elc, atque in ipso, lani- quam templo sibi unire dedicato, regnat Sapientia increaia illa , quse in malevotam animam non in- troibil , nec habitabit in corpore subdito peccatis. Sap. i, 4. 98. Regnat. Ex quo aliisqne toto paragrapho ver- bis prxscntis temporis, colligitur scripta c&seli.ie S. doctore superslite. 105 S. PROSPERI AQIITANI 1!U 400 loaanas pepulcre feras, industria major, A Fronte placent, quae fine laieni; sic faud.s Majus opus, loium praesiantius imbuit orbem. Nam quocumque gradum convertit cailidus hostis , Quaque per ambages anceps iter egit opertas y Hujus ab occursu est pravenlus, mille viarum 105 Insidiis aditum non repperientibusfullum. Cumque foris rabies avidorum exclusa lupo- rum Frenderet, inque omnes mendacia verteret ar- tes: Ne mentes ullarum ovium corrumpere posset , Neu dubia obliquis turbaret corda querelis ; 110 Istius ore viri fecit Deus; istius ore Flumina librorum mundum effluxere per om- nera, B Quae mites htimilesque bibunt, campisque ani- morum Certant vitalis doctrinae immittere rivos. * Jamqob procellosae disjeclo turbine noctis, 115 Heu! nova bella, novi parlus oriuntur in ipso Securae matrts gremio : quae crescere nalis Vi>a sibi, discors horret consurgere germen , Degeneres paviuns inimico ex semine fostus , In quibus ante diu, specie fallente, benignus 120 Errarat genitricis amor, cum obducta decoris Moribus, externse stirpis tegeretur origo. Sic veris subeunt falsa, et discrimine caeco , 112. Qucemites humiUsque bibunt. Doct. Lov. : C Oblique taxat adversarios suos, econtra feroces et snperbot, quibus eadem flumina Augustiuiana non sapiant. Nam, ait aher, mitem atquc humilem esse oportet qui Augustini doctriua de gratia deleclari ac salubriter pasci voluerit ; adeoque mens elatior, nec suae sibi imbecillitalis satis conscia, ab ea resiliat atque offendalur necesse est. * Caput IV. Exstinclam in Pelagianis ab Eccletia hmresim, in Semipelagianis reviviscere eoepisse. Error Semipelagiancrum. A/feclum bene votendi homini na- turalem esse% ut male volendi. 116. Matris. Eccleshe, quse inducitur ut mulier, cui stirpis alienae, nempe Pelagianae , foetus ita sint suppositi , ui cos diu ob morum specicm pro suis habuerit. Doct. Lovan. 120. Decoris moribus. Describil Auctor Scmipela- gianos initio tibri contra Collat. ut habenies speciem virtutis in studio, et iu Epist. ad Ang. dicit horiun amore Virtulum studium corrumpitur , atque ab ho- nesto 125 Principio in vitium exilur plerumque tumoris : Quo quidam influntur nunc turpiter, atqtie pe- rempti 129 Dogmatis exstinctas tentant animare fa villas ; Dom libertatem arbitrii, affecturoque volendi In nnturalis motus virtute locantes, 130 Tam bona quemque doceni sectari posse suopte lngenio, quam posse subest cuique iu mala ferri. * Quod qui conflrmas, quinain distabis abillis, Qui dicunt, nullo peccati vulnere laesum Naturale bonum, cumque illo lumine nasci 135 Nunc omnes homines,quod primis ingeueratum est? An vero excerpis quardam, quse parte recisa Suscipias, cordisque sinu purgata recondas? Dic igitur quidnam inde probes, quid vero re- futes, Et de damnatis quid sit qnod crimine sdvas. 140 An dextram pacis palam dare te pudet hosti? Nec tiilum est ulla pulsos ex parte tueri Simpliciter ? Quos non dubitas excludere templo, Pelle animo. Nova te discordia dividit abs te : qua notioneProsper plerumque hic titatur hoc voca- bulo -.raroquidem vulgari illa, proviintelligendi ; sed nec ea qua idem passim exslat apud bonos auctores, nimirum pro rei cujusque indole. Suspicams snm pro facultate volendt positum, neque male ita acce- peris saltemhoc loco: sed sunt alialocaquibus nehoe quidem quadret. Pntem igjtur tam late sumi, ut totam meutem, qua intelligit el qua appetit, sua significatio- ne compleclatur. Atqne ha»c semel monuisse snfficiat. * Caput V. lllos a Pelagianis non diserepare9 adeo» que publice eum illis pacem inire debere. 132. Lugd. editio, qui non distabis ; et in marg., tu non dislabis. 133. Nullo peccati. Id dicunt Pelagiani supra v. 10 et seq. Neqoe dissimiles nunc nascier illo, etc. 136. Parte recisa suscipias. Docl. Lovan. : Ilinc Semipelagianorum nomen; a dimidiato nimirum Pe- iagianismo. Sic anle iptos quidam Semi-Ariani dicti apud simpliciores quosque magnam esse de probitatis n snnt, quod Arii insaniam nonnisi pro parte suscipe- rnntfinmtiitimtA rp«pr*ntinm mim 9. t*i cnli finom " rpnt rnli crilinpf tam lit nnom illi nntm nmiH*ntio~ contemplatione reverentiam, nuro. 2, et sub finem ejusdero epistol» ait hos meritis ntque honoribus cla- ros caligiue opinionis suae obscurari, eodemque allu- dit, infra v. 774 et seqq. 126. Perempti dogmatis, etc. Sic contra Collat. c. 6 : Quid cineres exstincti dogmatis ( Pelagiani ) re- fovendo, deficientis fumi nidorem in redivivam fLam- mam conaris accendere? 149. Naturalis motus virtute. Doct. Lovan. : lnfra T. 925 disertius, naturalemmobilitatem vocat : Ut naturali mens vivida mobilitate. Vide igitur, num et hic legendum sit Xaturali, meo eerte suflragio. 130. Tam bona quemque, eic. Simiiiter epist. ad Angust. num. 6 : Quantum quisque ad malum% tantum babeat facuttatis ad bonum ; parique momento animum se vel ad vitia vel ad virtutes convertere. 131. Ingenio. Doct. Lovaii. : Non facile dixeris rent, rati scilicet tam hi quam illi, quam pmdentis- sime fecisse, si inter partes altercaules mediam quamdatn iniissent viam : forsitan adducti decanta- tis islis : In medio virtus; Medio tutisshnus ibis; Inter utrumque vola; Medium tenuere Beati, etc. : quasi media inter veriiatem et errorem via non sit ipsa quoque erronea. 140. Pacis palam. Doct. Lovan. : Si ita scripsit S. uo>ter, boni consule diastolen in palam, eo prae- sertim aevo quo primarum syllabarum quantitas jam Romanas, netlnm Gallicas aures fugere coeperat. Alioqui iege pacemque palam. 141. Ulla pulsos ex parte. Doct. L^van. : Complano tibi rurstis hanc salebram, lector. Refer istud, ulla ex parte, non ad pulsos9 sed ad tueri, sicque senten- tiam accipe : Nec tutum est pulsos islos vel in ullo saltem dogmaiis sui capite simpliciter tueri? 142. Excludere templo : uti tunc solebant non suae communionis huinines, pr&sertim si ob haemim ab ea pracisi essent. Doct« Lovan. 105 CARMEN DE 1NGIUT1S. PARS PIUMA. !0G Corde foves, qaod in ore premis : conjungere A Siique salus dignis salvari ex fonie volendi. amicis 145 llentibus, et tecum copidis componere fcedos Lege toa ; jam paroe minis , el congrue pactis. * Eccs pererratis terrarum finibus adsunt, Iropleutesque tuas lacrymosis questubus aures Incipiunt : Pubi mundo, nullaque recepti 150 Sedovagi, tandem famaexhortanteredimus, Quaeque placent Tobis amplectimur : edita nobis Doctrinae vestra est pietas ; nibil inficiando Discotlmus : liceat vobiscum jungere sensum. linmortalem hominem factum si creditis, et nos 155 Credimus, inciderit mortem peccando, suamque Progeniem culpa et letho devinxerit omnem : Nullus non egeat sacro baplismate Christi, 131 Infantesqueetiampurgenturfontelavacri: Jj Dum nostri decus arbitrii, lumenque creatum 160 Principio , quod sponte potest insistere rectis, Manseril illaesum, nec viribus absit ab illis, Qnas, condente Deo, generaliter omnis in Adam Suscepit nalura hominis, nec suppetat ulli De non accepta arbitrii virtute querela : 165 Cum sine delectu seu Lei, seu Gratia Christi Omnem hominem salvare velit : donumque vo» cantis Sic sit propositum, ut nullus non possit ad illud Libertate soa, proprioque vigore venire : 170 Haec si vestra fides, vestra est doctrina, remo'is Quae vestro exeroplo rejecimus, addite sancti* Nos gregibus, tandemque boni deflendite vestros. * Talia submissus si defleat hostis apud ic , Quid refercs?quo te affcctu comperta movebunt? 175 Consultas, trepidas, nutas, cunctaris et haeres, Quove anceps se praecipitet sententia volvis. Injustum est animis cognatis non dare pacem : Et quos una fides, eadem sapientia nectit, His communem aditum sanciorum ad sancta negare. 180 Jungere sed foedus cum talibus, et violare Sanctorum decreta Patrum, regumque piorum Scriptas lege Dei leges contemnere, multum Hostile est, nimiumque audax et perniciosum. * Ergo Petri solium Romam, et Canbagini* aliae 185 Concilium repetant humiles, eademque perorent, Quae frustra hic trepido sunl deplorata favori. Sed cum mille seaum prudentia pervigil (olira Perspectum notumque tenens , quod toia ne- fandae 133 Haereseos summa exigua sub parte tegatur, 190 Dequa plena mali labcs renovetur el omne Commenti corpus per singula membra resurgat) ; Antiquas adhibentem artes rejecerit hostem. 144. Conjungere. Imperativos, sed ironicos. Com- ptnere Umen v. seq. esl infinitivus regilurque a «*- mdit. Doct. Lovan. 146. Legetua. Docl. Lovan.: Hoc est.iis conditio- nibus qoas ipse praescripseris ; ut ipsimet Pelagiani cap. seq. exponunt. Vulgati conjungebant has vocu- Us cum sequen tibu-i jam parce, etc, sed sine sensu. C #Cafut V\. Inducit Pelagianot verbit querulosit Se- mipelagianos interpellantes, ut in gratiam recipianiur . ab «&, cum iptorum probent tententiam. 158. Purgentur fonte tavacri. Non idem valet ac simpliciter, Baptitentur; quod Pelagiani numqoam rejecerunt : sed fit vis in purgari seu a peccatit mundari. Doct. Lovan. 159. Dum nostri. Doct. Lovan. : Egregius poeu noster totusin eo est, ot frusira videatur condemna- tus Pelagius, si vel nnum ejus dogma , quod etiam Vassiliensium erat, integmm maneret. 179. Boits ; non bonit , aut bonot9 ut alii, et Lugd., Lov. Duac. et Colon. E»t enim locuiio bonis aucto- ribus familiaris, ut Horatio, lib. Serm. sat. 4 : Da veniam, Bonus% oro. Doct. Lov. * Cafct VII. Non poue qui hmc tentiant Pelagiano- tum tocUtatem recu$are9 nisi sententiam mutent; neque amplecti, nisi palam ab Ecclesia dittentiant. 179. Sanctorum ad tancta. Doct. Lovan. : Id est, rj ad lempla, sacramenU,eic.;allusio ad tancta sancto- rum templi veteris. 181. Decreta Patrum. Docl. Lovan. ; Id est, Pontifi- cum et Synodorum contra Pelagianos. ibid. Regumaue piorum. Doci.Lovan. : Imperato- rum llonorii, Theodosii, ConsUiitii, etc. qui contra eosdem edicia ptiblicarunt. Hinc de Bonifacio PP. Auctor contra Collat. c. 6 : Piittimorum imperatorum catholica devotione gaudebat, et contra inimtcos gratim Dei, non totum apottoticit, ted etiam regnt utebatur edicttt. * Camjt VIII. Eadem posse queri Pelagianot apud Eecietite prmtulet. Pelaqianorum oratio, qua postulant sic de te judtcari, ut t< / in Ecciesiam recipiantnr, Patrol. Ll. quodque docent Semipelagiani docere permittantur, vel tiiam illi una tecum forat pellantur. 185. Concilium. Videtur S. Prosper ex duobus conciliis, aitero Novemb. 417, aitero Maii 418, unum facere. 486. Trepido favori, nerope Massiliensium erga Pelagianos, quibus favebant, sed trepide ob leges. 187. Alille senum. Positum pro nuniero magno epi- scop<>ruin, aquibus Pelagiani in hacsua propositione repulsam passuri erant, uti antea tulerant damnatio- nis senteniiam. 188. Tota nefandm hmreuos tummay etc. Id pro- priuiu haeresis Pelagiansr, ac magnopereanimadver- tendum : quod varii illius errores naiurali quadam colligaiione ita invicem inter se contexti, aiqne alii ex aliis neii sunt, utsi unicum admiseris, in caeteros omnes vel invitus devolvare. Id observatum jam alias a S. Prospero libro coutra Collai. cap. ult. : Quia notum ett, ita te faltitatit istiut hubere rersutias, ut ti ei iiceat prmteritm correctionit magine , aliquod (tibi faventium) radicit tum germen excipere, totam te pot- tit in exigua tui parte reparare. Ubi noiat Doct. Lo- van. vulgatum istius loci mendum, reduudantibos vo- cibus, tibi favenlrum, aut certe aliis quibusdam de- sideratis. Ad rem ipsam quod atlinei, notat quoque idem bujus haeresis ingenium Leo. PP. enist. 86, ad Micel. Aquileien., breviteraue etiam alioi notatum a saucto nostro, gratiam Dei, si non tota juxU fiOem catholicam reciueretur, totam rejici, nullo proiude relicto dimidiandi loco. 192. Antiquat artet. Quibus Pelacius et Ccelestius quasi certatun, ille episcopis Orientis , '»iic etiam Ro- manis obrepere tentaverant. Doct. Lovan. lbld. Rejecerlt.et v. seq., Steterit., fut. temp. ver- ba; neque enim antistites jam propositiooem reje- cerant, sed prsedicuntur rejecturi. Verum satis id monet sententia ipsa , saltem ex quo versus illos praccedeotes cum ipso adv. o/im, quod hucusque tur- baverat, parenthesi demum inclusiniu3. Doct. Lova». 107 S. PUOSPERl Limilibusque suis sleteril censura salubris: A Numquid non justus poierit dolor abdita cordis 195 Rumpere, et in tales miseros excire querelas , (Jl dicant : Quxnam isia, Patres, in cordibus almis Jusiiiia e^t ? quo fiue graves, quo fioe severi v Claudere lerrarum nobis persistilis orbem ? Nosne sumus loto miindo, q>iorum undique vohis 200 Sit suspecta fides, quos non tolerare queatis , Si noslra a vesiro vel syllaba dissonet ore? Non verbis jam nos argumentisve tiiemnr; Judicium exemplo petiraus.Quod pace maneute, Libera muhorum vox astruii, hoc sine bello 205 Gcdatur nobis. Nou nostra inventa fovemus , Nec primis studiis insistimus: ecce recisum est Unde olim cerUmen erat , vestrisque reversi B Cedimus, etquxcuinque iliis placuere, proba- mus* Quid superest culpre? Quo nos decet usque re- pelli ? / AQUITANI *08 210 Si vero hacc etiam.qu» nospia ducimus, absuni A veris, et vestra illis bene cura repugnat ; Cur eitra invidiam poenamque erroris habentui Qui damnala docent, et per clara oppida tuli, 135 His magnos implent popuios , quaj nos perhibentes 215 Plectimur, et nuila sinimur consisiere terra ? Haec in pontificum sancto deproropta senatn, Quam curam exigerent, et quac decreta roove- rent, Perspicis. An quoniam culpa securus operta Non premeris synodo, nec te poense metus urget, 220 Spernis propositi speciem terroris , et isthrcc , Plena velut vanis siinulacris somuia rides? Ergo gerendorum eveniu, el fine remoto, llitc lantum in medium quae jam sunt gestavo- cemus: Ut facile ei illis quale hoc sil discutiatur, 225 Quod disceptantes dudum in diversa movemur. 195. Limitibusque suis steterit censura, idest, fixa manserit liomana et Africana sententia. Doct. Lov. 497. Quo /!«*, pro, quoutque? Non autem pro eo quod dici solet, qua intentione. Doct. Lov. 199. Toto mundo, q. d., soli ex cunctis bomint- bus. Do«*.t. Lov. 20!. Si nostra a vestro, etc. Extenuare conantur suum ab orthodoxis dissidium (ex baereticoruin om- nium in«enio ) , quasi in verbis solum et vocibus situm. Porro hunc versum vulgati codices cum proximis hunc in modum conjungunt , ....Quos non tolerare queatis? Sl nostra a vestro vel sytlaba dlssonel ore, Non verbis]amnos... Nos Gallum (id est virum doctissimum qui versi- bus el prosa linguae Gallicana* reddidit hoc poema) secmi surnus. Doct. Lovan. 203. Judieium exemplo petimut : conlra qaam dici solet, nonexemplis, sed teqxbus judicari. Petunt itaque rie se statui Semipelagianorum exetnplo, ut si illi absolvantur, ipsi quoquehabeanturabsoluli. Editio- nes Lugd. Lovan. et Duac. babebant, extemplo, sed iucongrue. Doct. Lov. Ibid. Pace mancnte. Id est, saiva communione Ecclesiastica, nt supra non semel. Conformiter hv tellige v. seq., sine betlo. Doct. Lot. 204. Multorum. Magno enim numero jam inde ab iniiio fuiase Semipelagianos Auctor quoque testatur opist. ad Aug., adeo 4il sub finem ejusdem paucos dicat (eorum comparatione) perfectm gratim intrepi- dos defensores; maxime cum factio ingenti poientia et gratia niteretur, ut idem ostendit. Docl. Lov. 205. Inventa sua, et v. seq. Prima studia, vocant prima dogmata supra, eap. !, expressa; quasi di- cant : Non eadem jam est nostra doctrlna qtiae pri- mutn cum nos damnastis ; ecce inde recidimus ea de quibus quafstio, ista nimirum supra meinorata, cap. -8, toto paragrapho 2. Doct. Lov. 208. Qucecumque iUis: nempe Semipelagianis , qnos adhuc pro vestris , seu veslrae communionis habetis. Jam enim cap. 8 paratos se geruuj toti ho- rum doctrinae subscribere : Qu&que plaeent vobis , aiunt, amplectimur. 209. Quid superestf etc. Vulgati (Lugd., Lovan. Duac. et Colon ) ferebant : Quid superest culpce, quo r nos decell etc. , <- Sic, ut qno esset sexti casus relativum, afflceret- que quid cutpce. N»s autem ita restituimus, uti puta- mus ab Auctore scriptum ex j£neid. v : Qai fiuis staodi? quo me decet usque teneri? ubi perspicua est tmesis in quousque. Doei. Lot. Hunc sensum secutus estquoque translator Gallicus. 210. Quce nos, uimirum una cum vestris% seu 8*- mipelagianis ; agitur namque de dogmatis utrique sectae communibus. Doct. Lov. 213. Per eiara oppida, et v. seq. Magnospopulos. Videlicet Massiliojy vel aliis etiam locis in Galtiay nt ail Itilarius epistola ad Angtistinum. Hinc etiam toia factio Massiliensium nomen accepit, et Auctor quod- dam opnsculum contra Capitula Gallorum scriptit. Kespondit quidem hic etiam ad excerpta Genuen* sium; sed hi Semipelagiani non erant, ut escerpu illa indicant : quapropter luliam ab hac labe imiuu- D nem fuisse credidero. Doct. Lovan. 225. Movemur. Galltis (iranslator) voeamur ; nec fortassis incongrue, nisi tertius retro versua codem iierum verbo clauderetur. Doct. Lovau. PrfRS SECUNDd. ABGUMENTUM. rneeipuaPelagii dogmaU, vel ipsis fatentibus Semipelagianis, ab Ecclesla damnata, percurrit. Tum proponit illorum doctrinam. euHis duaBpartessunt. Una est, universis prorsus botnioibas offerri graiiam a Deo, qui vult orones homiues salvos fieri. Altera linerum arbitrium in cauu esse cur unus gratiam amplecUtnr, alter respuat; tinns persevoret, alter non perseveret, eo quod gratue opem slbi comparare negleserit, quod omaes possum, cum ex primigeni® iDtegrttatit reliquiis salis virium in naiura residuum fuerit ad opem Dei desideraodam et postuhniriam. Primam parleni de gr;itia omntbusoblaU per quain salvi esse possiat, refellit tum eiemplo eorum infldeliiim qui de Odei mysteriis nihil uoMiuam audleranu qaosque adeo eertum est oon potuisse nec gratise necsalutis esse participes; tum hac ratione, quod si ueus omoes penitns bomines, nemine excepto, salvos fieri vellet, omnes salvarentur, cuin haud dubie impleatur quidqukl vult Oiuoipoteos. Ut autem akeram partem coufutet, duo facit. Primum quidem, qua ratioue in animis nostns graiia M GARMEN t)fc INCrttTlfe. I>ABS SECUNDA. 110 operewr eqsfeiiat, nempe non consiKo tantnm benignoque fcortalu docens, suadensqoe, sed mutans inlas mentem9 bciensqae insuperabiliter ut velit. Deinde vero demonstrat anie gratiam illam qu» velle et operari in nobis operatur, nemiuem posse seipsum praparare ad gratiam ; quoniam fldes, qu» prima datur per quam caelera impetrenlur, gratui- ttm Dei tftsmmi est, neque onte iliam ouidquam agere bomo potest, qno ipsam ettfcreitor, eum cftnnii etiam probitatia opsra nisi ex semioe ver» fidei oriantur9 peocata siat. • brria sfliiUa auisqo» trtdklit fceresiarches a *50 Oitenftum es*, quam stnt fidea sit vestra pate- (Quod cognoscis), ait, naturam qus bona factt e«l, Nullis cum viliis in quoquaro orhhoo cretri , 137 N** ^uiqutfli primi culpam noeuiase pi- rentis, 230 El quonitm tties naseantur nunequoque» qutlis Ille fuit nostri generis ptter tnte reatum : Poast bominem siiie peccato deeurrere vitam, Si Telit9 it petuit ntUo delinquere pi intus Liberiateeua. Nempe b*c dtmnttt fateris 235 Genciiiia, muodique manu. Gennectit et illud Idem tuctor, quod tot iia aanctos miaeritolim Coslorum in regnofn» sicot nunc gratia roittit. Hoc quoque judtcio stocto scia esae peremptum. Objectum est aliud ipsum dixisse magistrum : 240 Quod meriiis hemkiooi iributtur grttit Christi, Quantum quisque Dei donis se fecerit aptum. Sed nimis adTeraum hoo fidei, nimitimque re- pugnana Esse vfdens, dixit te flon itt credere, et illoa Damnari dignos quorum mena Uta teneret. i45 Qno cernie, cum judicibus daronantibus islt Coosensisse reum , nec queroquam hoc posse tueri, Qoae tamen ipte auis ruraum eiroluiese libellia Deiegitnr.reprobomiosensnm folleftdoreversus. • Nonc igiwr, quooiam quid nostris diRpli- cuisset * Ctptrr IX. Hareseos Pttaqienm cdpita trfcfe, ipsis fatentibuM Semipelagianit, ab Ecxtesia demnata sunt. Hominem ob omni peccati labe purum natci. Posse unumquemque, ti veiit, sihe peccato dnctte vitum. Per ie&tm Moyti saluttm obtineri potuisse. Gratiam secundum metitm dori. «27. Qmod cegnostis. Turbabtnt et h& voces; ideoque ptrr-ntbe«i inclusimns. v «55. V. soprs. v. 42 et 77. " Ibid. Mundique manm. De saBculsri impertionim pnieetate fnterpreiatur Gailns (de l^ge scilicet Ho* norit imferatoris). NounetnO alios ititelligit de ge- aerali sobscripifnoe, qu» cirjosvia ordinis homines promiscue Pelagiaooe damnare cogeretitnr. Simpli* ciu« erat arcipere de con*ensu,quo conciliorum AfrictB constitutionem contra mimicos gruticc Dei totus mundus amplexus est, ut supra dicentem aodivimus Auctorem ipsum td ▼. 7$. Si limen de subscriptiotie mtelligenduaaittocus, tom audire malim Peiagianos, qui apud Augtiftt. 1. iv ad Bonif. c. 8 : Episcopis sini congregatione synodi in locis suis tedenlibus subscri- ptionem querunttir eixtortam, de cssteris vero ordini- \m* altum tocenl. Doct. Lov. i.%*. In concilio Diospolitano. 1S9. Iptum dhcitse maghtrum. Tn eadem synodo quidem tam soquens quam pnecedens articulus , itmqiiam a Gctiestio asscrtus objiciiur : sed quod discipulus aa^eruerat, merito Pelagio ut magistro at- inbmtlin eai. Cjeternm ad hnnc posteriorem respon- dit Pehgiur: Mcec utrum Cottestii sint, ipsi tidcrint qui dicunt ea Ceeitttii ttse ; ego tero numquam tic le~ itM, sed anoAkemaiixo qui sic lenent. Vide Aug. lib. de Gest. Pelag. cap. 14. Qno libro reliqua etiam, qux acat. Cratia qua Christi populus sumus, hoc cohi- betur Limiio vobiscum, et formam banc ascribkia illi, Ut cunctos vocet illa quidem, inritetque ; nec ullum Prseieriens, siudeat communem aflerre stlntem V.H5 Omnibus, et totum pecctto tbsolvere mundtim. Sed proprio quemqoe trbitrio parere voctnti, iudicioqtte suo, mott ie exteudere mente Ad lucem oblatam, quas se non SHbtrahat ulli, Sed cupidoa recti juvet, illustittque voientes. 260 Hi««c adjulorie Domini boniiate nmgistra, Crescere virtutum studia, ut quod quisque pe« B tendum 139 Maadatis didicit, jugi sectetnr amore. Esse autem edoctis istam communiter xqtiam Libertatem animis, ut eufeum explere bcaium 165 Persisteodo queant ; finem effectumque peiitmn D.mte Deo , ingeniis qui numquam desit hone- Btis. Sed quia non idem est cunctia vigor, et variarum lllecebris rerum trohitor dispersa voluntas; Sponte iliquos vitiis succuinbere, qui potuissent 270 A lapsu revocare pedem, stabilesque manere. 4 Ja> quia sumroatim, ut potuit, senteoiia vesira Decursa en : Dtc unde probes quod gratia Cbristi £ hic de synodo ista dicunlur, videri possunt. Doct. Lov. 947. Excotuiue tibeWs. Hoc illi Aiigusiinus mul- tis locis improperat, ac in primis lib. de Grat. Christi. Item de Peccat. «riein. Porro, excoluiste li- beltis, dictum est ut supra, Vereibus excolui. Doct. Lov. * Ciruf X. Semipelagianorum doctrina. Gratia omnts invitat, nec ullus est cui salutem afferre non stu- deat; sed proprio quisque arbitrh paret voctmti; eos- que jumt gratia qui juvari tolunt% et in quibut, adju- vante Domhio, crescunt pattmodum virtutct. iia nt nullis non adsH perseeerandi facuttas ; verum ex libero arbitrio evenit, ut aHer perssvertL elter non perseveret. 254. Grtirra. Sapientiae in SCripturis , iiinx:itui Prov., Sap. , Eccl. , etc., prrsona attnbuitur; qux- que de illa dicuntur promiscue de increata et crenta, Jiro locorum diversitale accipiuntnr ab ittterpretibns. dem hic tantum de gratia mooitum velim ; caetera relinquens vario lectorum palato. D 25z. Vobiscum. Rdit. Lugd., nobitcum; et v. scq. nec illum, uhi ca?leri, vobiscum et nec uttum. 257. Judicioque suo. Puto judicium voluntatis in- tefligi, nt vocal JUlianuu lib. iv conlra Julian. c. 4 . seu libernm eleciion^m. Doct. Lov. itO. Bonitate magistra, id est, docente ; unde mox, Mandatis didicit . . . . et, Este autem edoctis, e>c. A<l dictionerh quod atiinet, prxiverat illi ifineid. xu : .... Non nrte magittra. Dort. Lov. •Caput XI. Confutat iltam [Pelagianem) doctrinam, Dici non potse quod nemo &i ( ctit non detnr Ch\ h \ gratia, et quem tattare non vetit. Quod eorum exewptj probat qui de fidti mytteriis nihit acceperunt. «75 1M S. PROSPERl AQUITANl 11 1 Nullum omnino hominem de cunctis qui gene- A Demonstrare Deus; sua quemque adversa vo- lonias , Arguat, et culpa obstringat, quia lumine primo 295 Per vitia oppresso, sit facta indigna secundof 141 Qu°d sl Armalur , nequidquam plectimus illos, Qui nullum innatum vitium nascentibus aiunt, Incolumique omnes cum liberUte creari : Gratia quos Christi meritorom examine jnsto 500 Eligat, el dignos viU vocet, accipiaique. Namque utromque simul sapitis, qui dicitis, Omues Omnibus oblatum potuisse apprendere munus, Naturae quoniam non sit detracta facultas, Nec sine justitia pereant qui mentis bonorem * An bonitas divina quidem non destitil omnes B 505 Sordibus obruerirvt vitiorum, ut lumen ab allo Vellevocarehomines, sednon simulaptafueruni Emissum indigna nollet requiescere sede. Corda, quibus possent conferri dona salutis; Sic, quod nascendo est unura, distare volendo; 290 Dummorumobsistitferitastruculentamagistris Ut meritum ad paucos , naturaque spectet ad DifGcilesque aditu transcurrit gratia gentes : omnes. Ut quoniam lucem offerri voluisset, et ipsis * Su> tamen ha?c aliqua si vis ratione tueri f rantur Prsetereat, cui non regnum vitamque beatam Impertire velitt Nec enim vcl tempore nosiro Omnibus in terris jam certum esl insinuatum Gbristi evangelium : ne dicam exordia doni Non potuisse simul toto decurrere mundo. llla quidem ad cunctos ferri sunt jussa : sed tino 2S0 Tempore non agitur, quod tempore dicitur uuo. Dumque suis aditus Domino pandente ministris, Crescunt primitiae, fueriut omnino necesse est Quaedam terrarum partes, ubi gratia nondum Gorda hominum lenebris absoiverat impietatis, 285 Et dira innumeri demersi nocte peribant, Com muliaeaccepto fulgerenl lumiue mentes. 275. Nec enim9 etc. Videsis idem argumentum , re<pons. adcapit. Gall. c. 4. Doct Lov. 2;7. Doni> Evangelii : sicut infra v. 289, Dona mlutis. Doct. Lnv. 2Si. Absolverat. Fateor, in edilis antiquioribus esse Absorpserat : sed repugnat sententia; et creden- diim est hic scriptum fuisse tenebris absolverat, sicut iufra v. 881, Pcenaque absotvere. Doct. Lovan. Idem jam ante ex conjectura certa indicatum a traductore. ttriusqoe judicio fulti, et iusuper doctoris exemplo, hanc voceiu textui restiluere non dubitavimus. Ibid. lmpietatis : pro iufidelitate , ut non solum libri sacri, sed ctiam prophana judicia olim loque b nnur. Hinc Ghrisliam impietatis seu atheotetos dam- nati ( a paganis errantibus ). Doct. Lov. * Cahut XU. Hespond. Semipelag. Quibu* fides non ett annuniiata, eo$, lumine naturae per vitia oppretto9 aptos non fuisse quibus dona salutis conferrentur. — Confutat. Qui hoc dicunt in duas Pelagii hmeses in- cidere : 1° naturam humanam non esse lcctam9 utpote quw gratiam appetere, seque ad eam prmparare possit ; 2* Gratiam secundum merita dari. 288. Sed non simul. Sic episl. ad Rufin. cap. 15. An dicendum ett% inquil, voluntati Dei humanas obti- s>eie volunlateSy et lam (cros tamque intractabiles ho- rum hominum more* , ut Evangelium ideo non audiant ( hoc est, ipsis non pr;i dicetur), quia prcedicationi impia corda non pateant ? Quod enugium ibidem egre- gie quoque praecludiiur. Doct. Lovan. 290. Magistris. id est, predicaloribus. Doct. Lov. 291 . Transcurrit : non pro percurrit, ut infra, 584 ; sed pro prcetercurrit9 seu praUerit ; agitur enim de geutibus, quas, ut dicitur infra 650 : Gratia neglezil degentes mortis io umbra. (Doct. Lov.) 293. Dcmonstrare, etc. Phrasis dura , nec sapiens Prosperi faciliutem. Putem omnino legendum, Se monstrare ; ut periodi sensus sit, Deum omnibus lu- cem oblatam voluisse, ac re ipsa obtulisse, qua unum saltem Deum verum agnoscerent*; atque illis suffi- cienter se ipsum monstrasse : at etiam oblaturum fuisse lucem Evangelii, qua castera ad ejuS cultum I ertinenlia noscerent, nisi prima ista luce per viiia opprcssa, se altera illa indignos reddidissent. Esi- quc plane conformis locus auctoris epist. ad Aug. post inedium : Quandoquidem9 aiunt t inexcusabiles sint, qui et ad unius veri Dei cultum potuerint instrui intelligentia naturali, et Evangetium ideo non audierint, quia necfuerinl recepturi. Doct. Lov. 294. Lumine primo : nerope intelligcntia naiuraii , isia de qua loco citato; v. seq. vero tecundo, id est, Evanqelio9 ut ibidem. Doct. Lovan. 297. lnnatum9 potios quam iUatum, ut alii ; tum quod infra, v. 820, similiter legatur, nune taUm ir- nasci , etc. ; tum quod illa hic innatum nascentibut sibi concinnitate quadam congruani. Doct. Lovan. Hoc in margine notarant edit. anieriores el emen- daverat jam translator eruditissimus. 301. Otrumque simul sapitis , cum Pelagianis : vi- <- delicet et quod bominescum incolumi, etprimigenia ista libertate nascantur , et quod gratia vocet eos quos meritorum ezamine justo invenit vocatione di- gnos. Primum nempe sapiunt asseruntque duobus versibus proximis, alterum vero c«terissequenlibus. Quod utclarius videatur,jjUvabiteosdem versus per sesatisobscuros, brevi parapbrasielucidare. IUque. ' Ibid. Omnes omnibus oblatum. Id est, omnes na- liones et bominessuiarbitrii meriio potuisse efficere ut sibi Evangelium amiuntiaretur : nimirum non ad- mittendo obstantem cordis duritiem, morumque fe- riialem (quando quidem integram ad id liberutem non amisissent). Adeo ut qui auditione Evangelii frusiraii »unt, eam praecise ob causam illa sint tru- strati, quia dignum Evangelio locum in se suis pro- priis meritis non pnepararunt. Atque ita fieri ut qui nativa arbitrii liberute sunt aequales, dispari ejus- dem usu insequales efficiantur : siique meritum pau- corum, licet naturaiis merendi facultas sit omnium* Doct. Lovan. D 302. Apprendere* pro asteaui (ut etiam v. 845) , est inclinantisLatiniutisvocabuIum, taudem eiiam vernacule usurpan coeptum pro addisctre. Obiler aotem notai i potest quomodo hunc infiniiivum Au- ctor phrasi sibi familiari conlinuo mutet in subjecti- vum , cum post versum interpositum pergit : Nec sine justitia pereant. elc , pro, perire. Doct. Lov. * Capdt Xlll. Ostendit non taiem esse in Deo salvandi omncs voluntatem quatem illi volebant. Eo quod non omnes reipsa salventur, autad fidem veniani9 et si quidquid vult Deus haud dubie imnlealur. — Lle- spona. Semipelag. Deus omnes vult salvare$ neque to* men omnes salvantur, quia hoc libero arbUrio aiii vo- lunty alii nolunt. — Confulat. Indignistimum est vo- luntatem hominis impedire ne fiat quod vult Omnipo- tens. 115 CARMEN DE INGRATIS 510 El credi tam stulta cupis, jam pande quid hoc sit, A Qood bonus omnipotensque Deus9 non omnia snbdit Corda sibi, pariterque omnes jubet esse fideles ? Nam si nemo nsquam est quem non velit esse redemptnm : Hand dubie impletur quidquid vult summa po- 515 Non omnes autem salvantur, magnaque pars est Qua sedet in tenebris mortis, nec vivificator. An varii motus animornm talia gignunt, Libertasque facit causam non omnihns unam ? Ergo hominis valida arbitrio divina voluntas, 320 Aut etiam invalida est, operis cui finis in illo est. Quem frustra juvisse velit, nisi praeferat ille Affectum cujus comitetur gratia cunsnm. • At si, dimota certandi nube, serenis Qua sunt vera oculis mecum intueare modeste, 325 Et vetera exemplis manifestis plena videbis Sa&cula, et in nostro cognosces tempore multa Qua doceant virtnte Dei conversa malorura Corda, quibus recti nihil umquam insederat, et quae Nullum justitiae signum sensumve gerebant. 530 143 Namque ut nunc saevas gentes et barbara regna, Ignoti prius aut spreti nova gratia Ghristi B PARS SECUNDA. 1M Attrahit, et terra templum sibi 'condit in omni : Sic prius immites populos urbesque rebelles, Vincente obstantes anhnos pietate, subegit. 555 Non hoc consiHo tsmtum hortatuque benigno Suadens atque docens, quasi normam Legis ha> beret Gratia ; sed mutans intus mentem, atque re- formans, Vasque novum ex fractoflngens, virtutecreandL Non istud monitus Legis, non verba propheta?» 540 Non praestata sibi praestat natura ; sed unus Quod feck, reficH. Percurrat Apostolus orbem; Praedicet, hortetur, plantei, riget, increpct, in- stet, Qoaqne viam verbo reseratam invenerit, intret: Ut tamen his studifs audilor promoveatur, 545 Non doctor, neque discipulus , sed gratia sola Efflcit, inque graves adolet plantaria fructus. Ilxcsemen fldei radicem afflgere menti, Eque sinu cordis vatidum jubet edere germen. H aec roaturandam segetem servatque fovetquc ; 550 Ne lolium ettribufi, et vanae dominentur avenac : Neventusfrangat, torrens trahat, aestus adurat : Neu cum se nimium laeta et praefortis in altum Exlulerit, turpi procumbat strata ruina. * Et nosista, inquis, sentimus de bonitale 555 Ac vnrtute Dei : quae ni foveatque regatque 5i0. Operis finis. Id est, snccessus. Doct. Lovan. Ibid. In illo estf nempe arbitrio, ut prima fronte apparet. Sed quae sequuntur v. sequenti, quem et ilti, indicant omnia simul esse reiativa homiuis v. praeced. Doct. Lovan. 521 et seq. Prmferat affectum cujus, eic; eo sen- so qno quis facem aut signum prmferre dicitur. Quod notatum oportuit ob vocis et phrasis ambiguitatem. DocU Lovan. * Cifut XIV. Ostendit gratia et virtute Dei omm tempore conversa e$$e peuima corda, quibus nihil rectm totuntatU umquam insederat. Gratiam non operari do- eendo sotum, hortando, tuadendp ; ted efficaciter men- tem immutando, et volentes es notentibut faciendo vir- tute omnipotenti. Quod prmstare non potest nec far, nec verbi divini prmconcs, nec natura tibi ipti dimitsa. Gratiam eficere %t fides radicem agat in cordibus ho- mnunt9 acl germinet, ut crescat, ut maturescat, utcon- servetwt ae perseveret usque in finem. 558. Virtute creandi. Id est, eadem virtute et po- tentia nunc reformans, qoa olim formavit : hinc enim mox illud : Quodfecit, reficit. Doct. Lov. 540. Prmstata. Doct. Lov. legi mavult, Prostrata9 etsi ediliones omnes legant Prmstata sibi ; id est, sibidimissa, inquiunt; nec eiiam careret elegantia a conjugatis, ut vocant, Non prmstata tibi prmttat natura. Tamen legendum prottratn putat, turo nuod prbstrau nattura etiam infra repetatur v. 889 : Sed prostrata semel quanto nstnra profundo, etc. ; lom quod v. 598 et seq. in eamdem senteutiam le- g*tur : Nemo afii dat, nemo sibi; non littera legis Nec natnratts sapienila, (en quod dicit natura; sicautem prosequilur : ) qua semel acta. In prmceps, etc., quod idem est sane ac prostrata. 416. Adolet. Sic etiam ad Capil. Gall. scnt. 6 : Arbitrium hominis (libertatem) gratia Dci non abolct, sed adotet. P. ttamus in illud Pharnuceut. : Verbenasque adote pinguet. Adotet inquit, proprie est Auge , elhic caC euphemiasmon, pro Incende dicitur. Noster igi- tur inueitatius quidem foriassis , sed tamen proprie C hanc vocem posuit. Doct. Lov. 547. Radicem affigere menti. Dixerat Virgilius Georg. 2 : Radicem aMgere terrm. Quin lotus hic pene paragraphus e ueorgicia expressus est. Doct. Lovan. 550. Ne lolium, etc. Ramus ln similem Virglii versum Eclog. 5, Infelii lolium, et steriles dominantor aven». Lotium , ait, Grmcis est tizanion , Fraucis yvrma : Versus idem repetitur Georg. 1 : Lappteque, tribulique, interque nitentia culia, Iofelix lotium, etc. O/ficit oculis, quod Ovidius9 \ Fast. testatur : Et careant toliis ceulos vitiantibus agri. Tum ita pergil de avenis eodem versu : Avena primim frumenti vitium ett, ait Ptiniut t. xvm, c. 17. Steriht porro dicitur ad differentiam tativm : vana pro eodein D dicitur, Georg. i : Exspectata seges vanis illusit avems. Doct. Lovan. * Caput XV. Semipetagianorum ficta Ecctesux do- gmatum approbatio. Fatentur hominem per se ncc ;»- stitiam nec salutem consequi posse aut perseverare ; sed contendunt vocami et hortanti Deo atsentiri propria arbitrii libertatet cujus ille conatum sequatur et pet- ficiat. 55 \. Inquis, potius quam inquil, ut vulgati, cum aliquot his capiiibus perpetua sit hominis Semipela- giani ailoculio. Doct. Lovan. 555. Qum ni, etc. Idem faietur Collator iib. con- tra Collatorcin cap. 5 et 4, quod qoidem tuit inier* dum molibut homo ad virtutum apvctitu* uou&i tstov» 415 S. PROSPMl Quos voca^ * tulo* peccato prae#tet ab omni ; ^ Non su* semhil queiuquain prudeutia , nec s« Ferlgitft solu natuff* viribus uilus. Sc4 quia jam, ift nflbi* 01 veile ei noUe creaHHB 360 Arbitriique sui quo vull intendere motus |45 UtacUs accita potesi . patuiiqu* per aurem luiiicit cor^U. quo mundunv proposuisset Coesili*s,eryate Deus : men* exeita longum Ejcutiat aomoum ; scque uTi snbdaj et aptei, 3G5 (Jiu eupidaw ei fidain promjw in g audia ducat. * Iluc est nobiscuin quod te sentire forebas ? Haec sincera fides 7 NsecChristi gratia tecum est? Cujus opus, fixo distincmm limiie, loiuin E*tra/ ^oxuinem statui» clausa penitua fore 9 lneajtis : 570 Yi\que Deum sensui carni* perntittis adtre, Per quo&aumpia forisaniumdijudicet intus, Seque terat quoquo librata examjioa pondus Preaserit ar.biL.rii :. veiuti cum. yojce loqueniis, Autrerum actaruua specie, qqas. vidimus, aut quas di9 umper vero a Domino indigeat adjuvari : et bo- narum voluntatum prtncipia, nist a Deo dirigantur9 ad contummationem viftHtum vervenirc nin poisint : quod postceinum quidem bic uaeffertur. ....Necse Pecficiet sotys natux» viribua ulhis. DocL Losaa. ~ 361. AccUa. Id est, provocata, improprie procut duhio. Gallus satis apposite in prosa : Lorsquon lui a proposi queique chote. Docr. Lovan. 363. Contitio. Gallus de magno consilio miraque rcconoinfo redemptimiis nostr» iutelHgere videtur, llinc sa.l.is qnidem inaguifce : Lorsqu'Qn lui a fait ouir ces moy.eus tneffajries, Dont un Dieu daigue user pour sauver les.coupables. Dubitom tamen, an non senstis germanus sit : Quo mundum propotuisset, eic; id est, quldad saUileiu Deus a nobis velit. Porro propotuittet phrasi Aucto- ris positum e*l pro propQsu^rU^ uj, SMpra* v. 349, dispticuisset ; el v. 292, votuittet. Doct. Lov. 365. Cupidam et fidam. Respicr videHtr ad duo illa quae Massilienses prtevie ad gratiam requirebant; nempe desiderituii sajictUatia et tulem. : yei a^ dosi- derium tantum, sed cunstans illud et cQatinwAum , cui iideni et gratiam et perseverantiam acceptam n referebant. Doct. Lovau. ** lbid. InGaudia. Gallua, prmmia: sed vul^alam nosiramque lectionem probat, primo quod si pramia legendum foret, tum aptius ad prwmta dictuin fuis- set ; deinde, et pnvcipue, qnod respici videatur ad locum Evangelii , Intra in gaudium Domhn tui : unde etiamqund in texlu praecedit, ubi servus fidelis ap- pcllalur, puto bic expressuni per iliud Fidam. Doct. Lav. * Caput XVI. Confutantur. Dogmate itto everti veram Chrlsti gratiam% quiaforis extra animum. Ao- tittnif contliiualur, quati cqrdit januam puttet tantum9 non aperiat. liaque hoc pacto gratiam proprie non agere9 ted liberum arbitrium : vetuti cum quit auditit vel tutitquas ptacent aut ditplicent^ varie commovetur animi affectut, non hit qua audit vet tegit atcribi de- bet, ted libere ejut arbitrio quod teiptum pro tuo nutu huc ittuc torquet et (tectit. Contra vero gratia fUctit votuntatem quo vutt omnipotentutima virtute; nec ullum eam remoratur obstoxulum. Non minittrum qui AQUITANI ili 37$ Lagimua, exorUur secreta cordts in aula , Nunc amor, auj odium , nunc spes, metug, Ira9 dolorque : Nec tapvcu ho* wqMu) scripto?, narratqr, et auctpr Insevere animo ( quamvja fort$ bqc quoque velieiM); ,Sed de perceptis mens judex spontA movetur, 380 Et W mx$swt qu.antum ae.ew<?uit inti*9 Tfansit in affectum quem con.Qimver.it «ix se, Illa volendo s.e^uens^ istU apUsnda resistens. At vero OmftiDQi.ens bomjuem cum fratia salvat, Ipsa suum consummat opua; cui t^mpua agendi 385 Semper acjest qua? ^esta vejit : uon moribus illi Fit mpra, uon causii ancens su^peudUur ullis. Nec quod s.oU poAest^ cura offtcioquQ. mioistri E^sequitqrv> Caiuq)isye xicem commUUt agendi. 147 Q^t quftmyi* uu^l^ admove^at mMdaU vocautis; 390 PuJU»nt, noawUanta.riimas, DeuA^rgosepuItos SuscU^I» eisolvit DQCca^i. cora^de viqc vos. Ule obscuralis dat cordibus intellecUim ; pradicando extrintecut ptantat avl rigatt qliquid este% ied Deum qui dat intot mcrementum. Admtabitet gratice effcclus in mentibut humanit. Bamt votendi a/'- fectun\ quo ad Deusn cor, Qficedit, nec howinem, homini9 nec ultum tibi , neqne per naturatem tapientiam dare potte* Optimt moratorum inter eos qui natural\ demum tapientia pottent virtutet falsce. 368. Ftxo distmctum limite. Sie sopratv.25l et seq. . . . hoc cohibeUir. Limite vobiscum.. 369. Clauta fore, seu janua ; non qlausa% ul alii. Doct. Lov. 370. Sentut carnit. Propter illud v. ZQl....Patuit- que per aurem. 374. Specie, alias tpeciet ; nt ille sit rectus verbi exoritur :, sed cum sequaiur mox ajjus, gempe, amojr, odium, etc., necesse est ut hic sit obliquus, perinde ut voce loquentit. Doct Lovan. 377. Auctor. Jam e* cotijectura , Gnllo meo con- sentiente, substitueram actor9 ut sic tria hsc, scri* ptor9 narratory et actor9 cnnvenirent ctim tribus iltig supertoribus, voce loquentit9 rcrum actarum tpecie quap vidimut9 et quat tegimut; cum luccm atlulit SaNustii- rocus , ostendens auclorem eliam pro actore poni posse, adeoque nihit bic in vulgaiis immutan- dum esse; sic eniin ilfe paulo post iniiixim Caiilin. distinguit rerum tcriotorem et auctorem , ul auctorem dicat qut eas agit. Duci. Lovan. 379. PercepSt Boct Lovan. restituisse »e dtni ex edftis antiquioribus, Pmcepiit, cum recentiores ba- |>«rent, percepHt, sio autem intelligi voluit, ut jKneid. vt : Omaia praeceplatque aoimo m^ouaiante pecegt. Nos autem eonsuHt» aniiiftMOfibus editis*, Ltigd. Lovan. et Duac.t Legimus uniforuiiter perceptiA.Sol* editione Coloniensi et posteriori Lugduuensi habente pracepti». Itteo non muuwrimus. 380. Pro more tuo. Id est, pro quihus est moribiw ac ingenio. Ua Sallnskiu^ in iugurtb^ : $ibit quitqne Cro moribut contulunt9 atii [uger*9 afa arma capere. )oc\. Lov. 385. Non moribut contra rtlud v. £96 : bum Hoaim obtittit [eritoA. Doct. Lot. 589. Admoveant , quasi ad pulsandum ac ttirran* dum9 ut sequitur. Noaigitux admoneanl9 ut aliqui. Doct. Lov. t!7 CARMEN DE INGRATIS. PARS SECUNDA. 418 B llle ei injustis justos facit, indit amorem A Quo redametur amans, et amor queni conserit ipse est. 595 Hunc itaque affectum , qoo somont mortua vitam , Quo tenebrae fiunt lumen , quo immunda nite- sennt, Qno stulti sapere incipiont, aegrique Talescunt , Nemo alii dat, nemosibi, non littera Legis, Nec naturalis sapientia, qus sereel acta 400 In praeceps, iabi novit, consurgere nesoit. El licel eximias studeal poltere per srtes. lngeniomque bonum generosis moribus ornet ; Caeca Umen fiuem ad mortis per dev ia currit , Nec Titae aeternse Teros acquirere fructus 405 De falsa Tirtute potest, Tanamque decoris Occidui speciem, mortali perdit in aevo. Omne etenim probitatis opus, nisi semine Terae fixoritur fidei , peccatum est, inque realum Tertitur, el sterilis cumulal sibi gloria poenam. 410 * Usqotk adeo donum est quod credimus , et dala gratis Gratia, non merita dilai mercede Tocatns : Nec justorum operum discernit facta ; sed omnes Sola ex immundis mundos facit, utque legentem Lectus amet, non hoc studio, sed munere sumit. 415 Nam si spectatrix meritorum est gratia, et illis Se tribuit, quorum est animus ptirgaiior, el quos Per libertatem arbitrii sibi repperil aptos, lusontes tajitum , justosque assomere solos Debuit, et Teri cupidos, ae recu Tolenles. 420 Perrersos autem, et scelerum assuetudioe turpes Deturbare procul , luceroque negare tenebris. Atqui Salvator mundi non praeraia justii Solvere, nec sanis venit conferre medelam : Sed quod dispersuro eiciderat, fractum atquo jacebat, 425 148 Quxrere, et invenium reparare, ac red- dere curae. * Cehique ue quisquam ex morum spieudore putetur Censeri, aut fidei merito ad bona summa vo- cari, Ceu non divino sit munere mentibus ipsa Inspirata fide» ; recole innumerabile vulgus 430 Relro senum et juvenum, qui caeca turpiter Libertate aniroi, per coltus daemoniorom, Per magicas artes, per amorem rapta tenendi, Per slupra, per cxdes vitam duxere oefaadam : Et lamen incumbente obiiu , jam limite in ipso 455 Exlremi flatos, miserantem nocte remou Cognovere Denm ; purgatorisque lavacri Munere, nulla mali linquentfe signa prioris, Exeinpti mundo niutarunt tartara coelo. Quae merita hic nuraeras? Si praecedenlia cer- i»as, 44u linpia ; si quaeris post addita, nulla fuerunt. * Si vero merilo ascribis, voluisse renasci : Nempe utero fidei parta est tam recta Tolunta*. Porro fldem quis dat, nisi gratia? sic bene velle Cratia dat tribuendo fidem quae credita poscat, C 445 Qnaeque voluniatis meritum creet, ipsaque solo Nascatur spirante Deo, mentemque reformans, De cinere algenti sopitum suscitet ignem. 401. El Ucet eaimia$, etc. Sic contra Collat. c. 10: Etiamsi exceUentitsimit artibut , et cunctit mortaUum polleal diuiptinit , juttificari ex te non poteet : quia bouis tuit mate utitur, in quibut tine cultu veri Dd imputatxs immunditiceqve convincitur, et unde te de- fendi existimet, accuuttur. Doet. Lov. 405. Decorit occidui : eadem pbratti qua epist. ad Demelriadem c. 4, dicitur honoret occiduot; id est, aui eito transeunt occiduntque. In plnribus edili* (Lngd., Lot.., Duac. et Colou.) pro vanamque decorit, legitur unamque, sed vitio fortasse typographi (quod anle emendaverat Gallicus transiator). Saltem leclio nostra dobia esse non potest , ita prorsus posceute sententia. Doct. LoTan. 40S. Peceatum e$t. Locutio est apostolica , Rom. xit, 25 : Omnt autem quod non eti ex /ide, peecatum e$t. De qua consule interpretes. Eam interim emol- lire Tidetur bic noster, cum addit : Ibid. Inque reatum vertkur, ei sterilU, etc. Per quod forlassis insinuat, non ipsum per se opus qood non ex fkle fil, peccatum esse oportere, ut quod saepe sil moraliter (sic scboias Joquunlur) seu ex officio bonom ; sed reatom demum accedere, ubi de illo liomo aliter quam in Domino gloriatur: uti faciie Infideles de booia gloriantur siis. Saltem non sen- sit Prosper, neque sentire potuit, omnia opera in- fideiium , in rigore quo bodie theologta loquitur, ene peccau. Doct, Lov. Legi potest S. Aug. lib. iv, contraiolian.cap.3,append. part. n,pag.257,etalibi. * Caput IVII. Ftdet donum est prortut gratuitum. Neque est ex merito, cum ex ilta sit omne meritum. 415. Legentem tectut : pro, cligeatem eiectus ; id est, Deum bomo. Docl. Lov. 414. Non hoc studio. ld est, non labore et merito, sed dono gratuito aecipit. Doct. Lot. 418. Soht. Gallus, sotum (Editi omnes, totot); Terum m medio versus, tantum, et in fiue tolum displicet. Doct. Lov. 4i4. Fractum atque jacebat. Qoldni, inquies, scripstt Fractumque? Sed liboil fonassis iwiiari Horatium iib. i episl. ad QuincL : Renuitf negat atque SabeUut. Doct. Lovan. * Capot XVIII. Idem e% eo confirmat quod muitot antea flagitiosissimes* eUam intiante obitu tuteeptut bapHtmut ad ccelum miterU. 454. LimUe in ipso. Conjiciunt aliqui legendum Limine m ipto; seu quod sie legatur lnfr», v. 8ti, seu quod tom Virgilios, in Pbarmae. et iEneid. x , Uim Lucretius, lib. vi, sic babeant. Censeo tamon» retinendam hanc lectionem, cui correspondet illml in epist. ad Rufin. cap. 17. In ip$o exhalandi tpbrUut |v fine. Doct. Lot. u 455 el seq. Miterantem eognoure; q. d. : Ideo cognnvere, quia miserantem. DocL Lot. 439. Cernat. Ita edili omnes. Al Docl. Lot. sub* stitiiit cernti, dicens roagis rbytbmiee iegi cematt sed ideo male. * Caput XII. Vnum hoe in ejusmodi hommibut merito ateribi posse9 quod baptismum desiderarini ; ted hoc detiekrium ex flde, fidem vero nonniti ex gra- tia ortum ducere. Fidem, qum radix ett omnium meri* lorum% ex merito e$se non poste : quod ab Ula non fU non bene fit. Gratiem funditus evertk qui exUUmat , vel meritum ullum ante fidem e$*e poste in faltis vir- tutibut infidelium; vet fidem ex liberiate uokndi tr* tum ducere, non ex mero Dei douo* 119 Ergo volunlaiis gcnilrix , operumque creitrii A Non est ez merito ; qtiowam quod non flt ab illa, 480 Won bene flt : quem non recto via liraiie ducit ; Quanto plus graditur, tanto longinquius errat. Sire igitur meritura, credens exsistere posse Ante fldem, donas virtutibus impietatis; Sive illam vis esse luam, non munere dantis 455 Sumptam, sed genitam de libertate volendi ; Nullam habet in vobis salvatrix gratia sedem, lnflato exclusa arbitrio, quod fronte superba Erigitis, spalio ut gravius majore ruatis. * Diviworuw operuin quod ponitis in redi- mendis 460 Principium? Mandata Dei facere ante lavacrura, Nosse et amare Deum, promissis credere Christi, 151 Quaerere, pulsare, et petere, proprium B omnibus esse Asseritis, qui se studeant aptare vocanti. Anne ab aquis divina manus renovare receptos 465 lncipit, et vitte causa est sua cuique voluutas ; Ul merces operum sit graiia judiciumque De pretio, quo quod donum perbibetur ematur? An vero auxilium verbo Deus inchoat, et se Voce ministrorum mundo declarat in omni : 470 Ut pulsante aures sermone iilecta voluntas, Judicio praecurrat opem, nec gralia jam sit Gratia ; quae legis fungens vice, jure monentis 448. Voluntatit genilrix, operumque creairix. Tam- etsi epistola ad Ruliuum c. 2 bonorum creatrix voce- tur gratia, tamen quod bic dicitur ad fidem est re- ferenduro, de qua mox anle : Qumque voluniatit tne- ritum crett. Item lib. i de Vocat. Gent. c. 23 : Fidet, qum bonm voluntatit etjuttm actionit ett genitrix, quo ip$a fonte natcatur, etc. Doct. Lov. G 450. Recto via limite. Legerat Georg. u : Sceto via limite. Adagii formaro habet sentenlia; quam ideo suo charactere distinximus. Doct. Lov. 453. Virtuiibus impietatit. Id est, infidelitatis (ut anpra v. 484), seu paratis ante ipsam fidem. Doct. Lov. * Gaput XX. Errorum ittorum patronot nullum aliud Deo auignare principium reparationit humanm, quam quod per Legem et prmdicatoret humanm intinuet vo- luntatt, qum facere eam oporteat. Verum ex hac ten- tentia, votuntat gratiam prmcurrii% ettque gratia inttar famula, nec gratim ted Ugit vice fungitur% jubendo tuntum, non donando quod jubet. Quantum hmc doctri- na telaaianam hmretim corroboret. Docendo initium taluiit teu voluntaiem credendi etu ex naturali arbitrii iibertate. Gratiam vero nihil aliud ette% quam iegem ei doctrinam. Ex illa uqui Lberum arbitrium peccato tmtum non fuitte. 459. Divinorum, etc. Ex abmpto aliud arripit me- jj dium, quod illi non insoiens. D»ct. Lov. 461. Promittit credere Chritti : pro tperare; sicut notte Deum pro credere; nam hoc versu tres virtutes tbeoiogicai exprimuntur. Doct. Lovan. 462. Proprium omnibut ette% ita ut iila per se pos- siiit. Volebani namque Massilienses, Ad conditionem uniuscujutque hominit periinere, ut per ditcreiionem boni ei mali ad cognitionem Deit et ad obedientiam mandatorum ejut% potsit tuam dirigere voluntatem, at- que ad hanc graiiam qua in Chritto renatcimur. perve- nire, per naturalem tcilicet facuUatem pelendo, qum- rendo, puUando. Epist. Auctoris ad Aug. paulo post inedium. Doct. Lov. 464. Aqui*% Baptismi. Tunc autem demum inci- pere gratiaoi indicaot Massilienaes verbis jam cita- S. PROSPERI AQUITANI 120 Solum agat, atque agro cum plantatore iuiui- stret, Terraque semiuibus det, uon Deus, incremen- tum; 475 Ubere ceu gieba subsistat, et arte colentis Exoritora seges ; neque quidquam cordis in arvo Presulcet divina manus, quo temperet aequor Edoniilum, faciatque satis gaudere novales?. Talibus assumptis inimico ex dogmate, nomie 480 Perspicuum est quantum damnatos confovcatis? Dum cuique, ad verae capienda exordia vitae, Naturam affectum fidei conferre docetis ; Dumque aliud non est vobiscum gratia quam Lex, Quamque propheta monens, et quam doctrina ministri. 485 Scilicet ut lale arbitrium generaliter insit Semine damuato genitis in corpore morlis, Quaie habuit nondum peccati lege subactus Primus houio; et nulium in prolem de vulnere vulnus Transierit, nisi corpoream per conditionem :. 49 J Quae sic exterius respondeat, ut nihii intus linmintiat, teneatque suum substautia inentis Splendorem ; et nulla poenali nocte prematur. * Additb quod superest, turaidi, ruituraqua vaui tis : Gratiam qua in Chritto renatcimur. Doet. Lov. 467. Donum perhibetur : nenipe in Scripturis, praeseriim in Epistoiis apostolicis Rom. v et Ephes. iii, etc. Doct. Lov. 471. Judicio. Eu manifesto Judicium voluntalit. Doct. Lov. Ibid. Nec gratia jam tit gratia. Non ea ratione, quia iion sil gratuita, ut Rom. xi, itein epist. Auci. ad Rufin. c. 2; sed quia (ut sequitur) : Jure monentit tolum agat; quod non est gratix, sed Legis. 475. Vbere glebm. Est Virgilii, versu illo itcrum repetito jfiiieid. i et ni : Terra antiqua, potens armis, atque ubere pflebao. Ul mirer etiam Gallum ctim vttlgatfs legisse gleba. Coltimella tamen etiam ubert gleba dixit. Doct. Luv. — Edit. Lugd. habet ubere teu glebm. Colou., ubere teu gleba. Lovan. et Duac, ubere ceu gleba. 477. Prmtulcei. Notum est tulcare pro arare a poetis poni : tunc collige quid prmulcare. Doct. Lov. Ibid. Temperet mquor. Sumptum ex Mned. iv tratislatuinque a re marina ad rusticam, ipso prw- eunte Virgilio, cui et cainpi planities iiqikIiiiii aratro aubacti aquor dicitur, recens autem subacti, novalit% aut novale. Doct. Lov. 478. Satit. Ut Virg. eclog. 3 : Dulce tatit humor. Doct. Lov. 4*6. Corpore mortit. Phrasisapostolica,Rom. vn, 24, pro corpore morti obnoxio, nec taui morti cor- porali quaro morti concupisceniiae et iegis inembro- ram. Doct. Lov. 490. Retpondeai. Id est, appareat seu conspirua sit, ut infra, v. 622 : Nulla tibi arbitrii retpondeni tigna. Virgilius etiam retpondert pro provenire posuit Georg. 2 : Sed truncls ole» melius propagine vites Respondent. Quod an huic loco luccm affcrre possit lector dispi- ciat. Doct Lov. 12! GARMEN DE INGRATIS 153 Congerke , et causia causas aptate se- A quenlet. 495 Et quia nil primae periit virtutis apud vot, Dicite ib illaesis animis procedere Teram Justitiam, regno dignam, coeloque locandam : Ut frustra Christus sit mortuus. Edite multos Arte et sponte sua sanctos ab origiue mundi, 500 Absque Deo placuisse Deo : decretaque Legis Tunc data, cum pejor roos et corruptior atas Terrore instanti et formidine mortis egeret. Dicite plecientes apices, roortisque mini*tros Hoc explesse operis quod gratia vivificatrii. 505 Nunc agite, et quoniam fuerit sine iege Toluntas Libera, quam scripti munibat pagina cordis; Sic Titam xternam acquiri potuisse, Tacante B Hac ope qu» legem superemineivut sine lego Ei naturali potuit virtute capessi : 510 Nunc autem studiis Tergentibus in mala multa, CreTisse auiilium ; non quo cessante, saiiitem Non caperet per difflciles natura labores; Sed quo conatus operum affectuaque juvante, Propoaitam citius ferret mens libera palmam. 515 Dicite.cuminfantesrenovantur , non renovari Insonles animas, et sola carne renasci PARS SECfJNBA. 122 Eiterius lotos, non exsistentibus illis Interius maeulis : quoniam licet edere rect» Signa Toluntatis nequeant, umen boc magis omni 520 Sorde vacent 9 super aucloris quod conditio* nem De proprio nihil addiderint qnod fons aboleret. • Hac si non Testris spirant de cordibua, et TOS Non cnm damnatis eadem ratis estulit alto Mergeodos pelago, submittite vela tumoris , 525 Nobiscumque humiles placido consistite portu. Edite coustanier naturae Tulnera victae, Eiutam Tirtute animam, cscataque cordis 155 Lumina, et in pmnaro propriam jaculis superatis Armatum arbilrium, numquam consurgere posse, 530 Inque novos lapsus semper nitendo revolvi : Gui sua sit laqueus sapientia , morsque aub- actum Detineat, nisi vera salus ex munere Christi Adsit, et oppressam dignetur gratia mentem. * An Testrum sublimem animuro pudct isU fateri, 4 Cawjt XII. FA quidquid praterea docebat Pela- gtus, eujutmodi ett. Hominem propria juttitia salutem contequielccelummtreriposte. Muhotpropriavirtute ab origine mundi DeoplacuistetineDeigralia. Datamfuitte legem cum corruptiore§ ettent hominum moret% ut eot eoto terrore propotito converteret. Et per eam prcetli- fnm, quod prccttatur p r aratiam. Invalescenlibus vi- liii Legi gretiam9 tuperaddilam% non auati tine ea sa- lutem natura eontequi non potut ; ted ut (aciliut pot- set. Infantet insontet ette, el corpore, non animo, per baptitmum ablui. 494. Cautit eautat aptate, e?c. Si ita scripsit No- sier, et non potiur, ac antit antat (<|tiod obiter in- dicasse tufflciat), tum satis appo&ile reddidttGallus : Joigoes a eet erreurt Terreur qui let produit, La ctuse a ses effeto, et le tronc a soa fruii . Doct. Lo? . 498. Ut frutira. Concinnior lectio quam quae habet et frutira; de qua Docu Lovan. Sic malo cum vulga* Us quam cum Gallo, ut fruttra. Nec eum eiiam se- quor in vertione soluta haec conjungentem cum se- quentibus, quasi iegisset : ut frutlra Chrittut tit mortuut% edile% etc. Doct. Lot. Attamen ei interpunctione patet ipsum nd ante- riora retulissein versibus tam Latinis quam Gallicis ; escepto quod pro particula et posuerit ut in Latinis. 503. Plectentet apicet mortitque% etc. Sic Tocat litteram Legi* ei II Gor. iii, 6, obi eadem occidere dictnr, et minittratio mortit appellatur. Doct. Lov. 5o7. Kepetendum hic fuerat dicite, aut edite , sed ellipsit conveniebat impelui quo haec eipostuiatio ferebatur. Doct. Lov. Ibid. VacanUhaeope qum% etc. Id ett, tioe auiiiio gratiae. Ett doctrtna Pelagianorum apud Aug. iib. ti cont. iuiian. c. 24, et aliit locis. 517. Illit. Doct. Lov. scribit ullit. Gallut (ait) iltit; ted Titiot puto, operariorum, cum in versione nobiset vulgatis contonet. Doct. Lot. De versione ulraque concedimus. Vulgati vero codicet quot aute ocoiot babuimot, Lugd., Lov., Duac. et Colon. ha- bent ittit ; nec antiquiores bis legi credirout. 520. Auclorit conditionem. Id cst, Dei creationem Doct.Lov. * Caput XXII. Si hafc dogmata Petagiana tueri non audeant Semipelag.%tuos etiam errores abjicere debere% et fateri, naturam ita vulneratam, ut numquam per liberum arbitrium conturgere pottit ad faciendam juttitiam9 ted nitendo etiam bene agere, in novos ta- ptut temper revolvatur. C 524. Pelago. Simul alluditur ad Pelagii noroen Jquo lusu nec Augnstinum qutdem indclectatutn vi- lemns) ac insisiiiur eleganti inetapbor» anaviganli- bus sumpta?. 526. Conttanter; q. d. : In fatendis naturx vul- neribus vobis ipsis conttate ; nec cum peccatum ori- ginale admitlitis, inficiari veliiis vulnera difficuttatU et ignorantia, ut A«ig. vocat, quaj istud necessario consequuntiir. Doct. Lovan. 528. Jaculit tuperatit. Qui Tersibus et prosa»car~ roen hoc reddidit scripserat jaculit tuperantitt ex conjectora ad marginem edit. Ludg., Lov., Duac. et Golon. apposita. Doct. Lov. probe lcgi defendit tupe- ratit : neque opus fuisse quxrere superantit, nimt- rum diaboli, utquidam e vulgatis, ipseque adeo Gal- lus. Mali ominis olim habehatur armis jam semel devictis pugnare : hincapudTacitum llistor. lib. iu : Caecina ille temeritatem victa arma tractantium in- eutant. Quid ergo si Noster ei hoc loco jacuta tupe- n rata petierit? Ccrte ei eodem historicorum principe Jl plura alia petiit, atque illud imprimis , quod supra ad initium operis citavimus, ubi Britanmam stcre- tum Oceani appellavit. Quod autem in pasnam pro- priam arbitrium jaculis istis superatis annaiiiin di- catur, fortastit lumen accipiet e Raroi apophtegmate ad illud Virg. Ecloga 9 : Nunc vkti trittet... Sic, ait, Bremiut Sulphio aurum appendenti% ei roganti eur entem una cum baltheo exutum tancibut appone- ret; Quidenim aliud (inquit) niti dolor victit? ln pot- nam igitur : id ett, dolorero proprium% duin arma tua victit nonniti doiori tunt, ubi contpectui offeruu- tur. Doct. Lov. 'Caput XXIII. Eott tihcec cenfiteri recutent, Pe- (agianit pacem negare non potte% quibutcum re vera contentiant. Verbit enim tolit ditcrepare, dum cogun- turdicere% peccato Adm corput nottrum morti ob- noxium (aeium ctu% non autem animam utctoto ife\*- 123 8. PROSPEM 535 Ne sub lam roultis morbis sit vilior aeger? A Cum nihil ex omoi majorum dole supersit Quo raedici mereaiur opem , et mercede vale- scat. Ergo in castra gradum revocte hoslilia , el illis Addite vos, quorum ingenio el fallacibus armis fUO Ludilis, ejusdein vibranles spictita linguae. Exsuliate bonis natura, el meiilis bonorem Omnibus a saeculis ilkcsum stare docete. Neu vos in toturo retegatU dogmate nudo, Corporeo tantum dccurrere tramite poenam 545 Peccali perhibete, animi nihil imminuentem. Vulnere transQxos absolvite crimine, el ipsam Juslitiam accusale Dei, transire sinenlis Supplicium, quo non vultis trausire reatnm. * Sed non injustus Deus est : manifestaque B Pauli 550 Vox docet, uno omnes bomines cecidisse ruente; iam. Quod est injustitiam Deo ascribere, et homines prorsus absolvere. 537. Mercede valeseat. Id e«t, pretio curetur ; non gratis, ut solent qui quod solvant non babent. Doct. Lov. 542. IlUtsum. Ita saepius lego boc ipso in opere : at illapsum, ot alii (Ludg., Lov., Duac. et Colon.), quasi non lapsumt nescio ubi iegatur uspiam Doct. Lov. Illcesum jam notarunt in margiue veteres edi- tiones, textui inseruit translator Gallicus et Docl. Lov. 544. Poenam peecati : puta corporalem, ut sunt morbi, ipsaque adeo mors. Agitur de poenaa/aa? ani- mis nihil imminuat; adeoque de vulneribus animae, quae juxta auctorem necessario consequuntur pec- catum originale, non est sermo. Hanc sententiain a nemine revera traditam fuisse, sed Massiliensibus solum proponi ut insulsum quoddam paradoxuin, ad quod iis deveniendum sil, uisi aut inlegre eum ortho- r doxis, aut aperte cuin Pelagianis consentiant, oslen- ^ dil Auetor cont. Collat. c. 9 : Nisi forte dicatur, in- quit, in Adce poiteros pcenam transisset non eulpam : quod omni modo falso diciturf et ob hocforte Non di- citdr. Nimis enim impium est hoc de Dei sentire /u- ttitia. quod a prmaricatione liberos cum reis voluerit esse damnatos : quibus verbis Qnh bujus capitis abunde illustratur. Doct. Lov. #Caput XXIV. Injustum vero non esse Deumt quo- AQUITANI *** In quo lou simul series prostrau nepotttm Deperiil, nec babcl quisquam quo surgere possit Ad viuro, sacro iriai rursum nascitur ortu. Quotquot enim suuimo jusios numeratis ab aevo, 555 Hac ope noo dubium est salvatos, quam moJo toto Latius Orooiiotena eiercet gratia roundo. 157 * M*c» 8*cut dictum e*t, nou judex cst nieriiorum, Quac nisi plena malfo non inveiut : et tisi donet Qua boiva soot, tiUtt tificiei bene cacca volun- tas. 560 Haec ut cujusquam studio affectuque petatur, Kpsa agit, et cunctis dux eei vewenUbus atf se : Perque ipatuj nisi currtUir, aon itur ad ipsam. Lrgo ad iter per iier foruuur : sine Itimiae lu- men Nemo videt : viiana sine vita inquireremofs esh niam ex Apottoio onmet tn uno cectderunL Nee pottea ullus ad vitam resurgere ptiutJ, nisi ChriUi gralia ; nequidem justi qui (uerunt ante Christum. 554. Numeratis9 al. numeravit, nempe Psnlus. Utrutnque bono sensu. Nam et Apostokia, llob. il veierum justnrura luculenum seriem toxii; et mns- silienses in iisdein enumerandis loti erant , ut quos praneiiderem sine gratta juste vlxisse. Sic auctor carminis de Pruvid. Doi inter Opera Prosperi, sic Fatisttis Regiensis el afir; quoetiam alludtre vide- tur Noster supra, v. 49d et seq. ; ....Edttemultos Arte et spotte sua sanclos ab origine mnndf. Doct. Lov. • Caput XXV. Ne quidem jusii qui fuemnt tmU Chrwuin. Gralia omuino gratuUa esl , eum mmo beue agat9 nisi cui donal bene agere. Et ne quidam stetitU- rari potsti, nisi cum se ipsa deMiderari fucit. 557. Sicuidictum est. Yidelicet supra eap. 21, H, et alibi. Doct. Lov. 563» Ergo ad iter per iter, attas editi ptmt*t% scd inepte (quod jam ab eruditissuno traoslatore fuem observatum). Tria autem haec ad qn* nist per ipsa- met baud perveniri bic dicitur, eadem illa esse vi- dentur, quae de se Salvator praedicat , com se ait esse, viam , veritatem et vitam. Caeterum Ergo% novo nescio au aniique, oerle atiter aic ei deinceps pJe* rumque ponitur, quam ex usu eommuni. Doci. Lov. PdRS TERTIA. ARGUMENTUM. Argumenu Semiueligianorum et querelsa propulsantur. Duo pr»sertim opponebant. Prtmum qufdem. tolti NberiHn arbitrium, nec vitiis pcenam deberi aut pnemia virtuti. si vel natura peccato corrapu Beoaiti ■mIimh velit, vei graliat opus sit in homine quidquid bene sgatf et quidem ejus grati» quas veile det et currere, Respondtt saaetts Prttptr, objectione illa peccati originalis fidem everti, per quodliberlas nobisin Adam concessa deleu est, nosque ctocuf- piacentia) dominantis jugosubditi, s qua semper in malnm rapimur, licet idem voieotes faciaraus. Voluotatem nostram ab illa servilute liberarfnon posse, nisi qusntum Christi salvatrice gratia liberatur, ner quara libertas pristioa noo totli- tur, sed reparatur. Christum bsnc gratiam nemini debere, ted grath quibus vult largiri : ut apparet in parvutls a ba- ptismo mox binc migrantibus, cum tot alii non percepto baptismaie pereant, neque hujus discriminis ulla ratio afferri possit, prt3ter inscrutabile Dei judicium. Objiciebant pneterea Pelagianorum reliquiae : Nisi gratia omnibus detur, pec- cali reos non fore quos gratia neclexerit, utpote quibus recu gereodi nou dau fuerit virtus. Respoodet, Eorum ette sic srgumenUri, qui peccatum orfgiuale non agnoscunt. Cum enim, suctore Aposlolo, per unius uelictum In coodemw. nstionem jostissimam universa houiioum massa deflnxerlt, neminem queri posse se Dei gratia noo llberari ; quando quidem omnet s Peo deseri meruerint, neque ipsius justilia reprehendi posset, si nemiuem ab illa perdiuooe liberat- set. Non este perseruUmium, curde toto hominum ffenere part una eligatur, altera rejecta, cum eadem causa omnet impltcet : eo quod Deusarcanum iHud nottra cogniuoni subduxerit, ut tot alia multo leviora; satisque sit eum concto- rum botorum auctorem cognoscere, judicioromqut ipsius alUtudinem snbmisse venerari, quss ita ignoU sunt boniinibus et inscraubilia, ut iniqua esse non possinU 5(3 * Hic vanam insano profertis corde querelam : D Omne opos arbitrii stiblatum vociferaotcs , * Caiut HVi. Objectio I Semip. Uae prttdkedione gratiaj liberum auferri arburium , nequt ptenat m CARMEN DE 1NGRAT1S. PARS TERTIA. fil Cerrere eurrentnm si non, et velle voleninm esi : A Peceatt ebrietas, eorrupti et cordis in alva 159 Nec viliis joenam aeberi, aut pr&mia landi, St vcl uatnrem obstricUro mal* velle necesse e*tt 570 Vel nestro aeeribi nequeunt bene gtst* labori. * NoitQpin non eadem sapient , eademque . perorent Veaftri illi» qnorom voeutia oerba, magistri ? Sed quia consimili cognata superbi* questu ProaiUt^ et vobis nunc respondetur et Htts. 575 ImiolaU Dei quondam et sublkuis imnge In priaao caneti fniiees patre, dum neieoreamio Degit, ©4 edieto parens cavet arbore ab una. At posttnisni ruptn mandaii lege, snperbom ConaiBum mix.tum ittvidia de *mte receptt, 580 Coc reiV» ei cuncti simel in genitore cadeoie Corruimoa : tranacnrrit enim virosa per omnes eutpremia ulU diheri\ si^matura sibi dtmisae, nou nisi malaveUt; bona aulem operanon nobis%s$d gralxa ascribi debeant. 567. Currewecurrentum, etc. Ergone ausi sunt illi obstrepere sacerrime Pauii dkto, Non est volentis, ueque currentis ? Au.l forte et in boc magistros suos secuii sunt, ut divinissimam aflirmationem cum im- pia iaftevrogatiene eommnUrentT De Pefrgfanis qui- dem testatnr id Augestinu* : vertam de Massiliensi- Inib nondum legisse memini. Erit igitur aoeise nosiri art.ficium , suam orthodoxam<iue sententiam his ver- bia enoseelfcis mvkHose exprimeniis, qtte ea lanto magis oebrie sn&Uart ab advetsoriw videatur. Doct. Lov. 568. k\ausH9 pro virtute ; ex iEneid- i : ....Sunt bic etiam sua praemia laudi. 570. Nostro labori. Id est, nobis proprio, et quo fratfem prmvetiiamus. Boct. Lov, Persistit, cruda fervet carbuncalus esea. Hinc animi vigor obiustw, catigine tetra 585 Induitur, nec fert dlvina; felgiira lucia Lumen iners : binc arbitrium per devia lapsum ClauoVat, et c*cis conatibua inque ligatis Moius iuest, non error abest. Manet ergo vo- Hmias Srmperamansaliqutd qoo se ferat, etlabyrtniho 590 Fallitnr, ambages dubiarum ingressa viarum : Vana eeptt, vanis loinet et timet ; ommmodaque 161 Mobilitate rueea in vulnera vulneresurgit. * Hoc ilaqee arbitriumcum sanat gratia, tolti Dicitis, et perimi viie aspirante poutis, 595 Quid roirum rabide si cerde phreneticus *ger g Morbum amat, et pellit medicunt? Cognoscite tandem Antlqui commenta doli, et desueacite captas qtioai edendo carnem Fiim smrnnis, ei bibemde* sangui- nem ejus, lethalem digerat crudkatem ; Labilur memo- ria9 errat judicio. nutat ineessu, elc: nerope utsolent teeMilentt. Doct. L«»v. 583. Carbunculus. Aliudi ad carbonculum pestifr- rorum bene noial Gallus in utraque versione : sed qnid sibi velit ibidem cruda esca% non vidit ; quia ad supra citata verba e lib. cont. Collal. non reflexit. Doct. Lov. 587. Inque Ugatis. Tmesis, pro el in ligaiis, seu iUigatis ; id est, impeditis. Est enim imitatio istius Virgiliani iEueid. x, de Mezentio vulnerato, el pu- gns se subduetHiie : Ule padem referena, et inntili», inqae bgatue Cedebat. 5ftf. Omumodaque mobilitate ruens. Ita poiius cgo cum Callo (addimus Lugd., Lovan.,Duac. et Colon.), quam cum plerisque aliis vigens. Nisi enim ruince * Capot XX VII. Responsio. Eos sie ratiodnari eum C seo casua menliafcat in boc bemisticbio^, quis locus -# :- — -w :«— — .^. ://« .^t;..- ^-....- . .- n u^ i_ ^i •■?*_.• it_.-. •__•. Pelagio, eo quod pariter cum illo tolius naturce in primo homine easum revera non agnoscont. Egregia sMsuu esmus ekseripth. Peccali originatis trajeciio. Menna cmcitas. Libeeum arbitrium non ex toto dele- tum, sed lapsmm $t atHgahm ad malum. Manet ergo ttoluntas liberat sed non bona. Quocumque fertur, ruii et Ubitm. 576. Hemors. Ramnf \* Rfud Virg. Eclog. 6 : Te nemua omne canet; noUt t nemus propxie dici silvaro voluptaiis cau a comparaiam- Quapcopkr apte boc nomine S. noaier paradi^umvolupiaib appeHavU* AkimusAviiuaeiiaiu Imcum djxit, credo ob. ikuorum. aiuc^nUaiem, quam in illo sacrae littene celebrant. Doct. Lov. Ibid. Hcmote alm. Galius ediderat aitv : quod nt vidi, aane pb«cuit, nimiruin cogitanti , quam ao*- leat Noater aflectare phcasjm. Virgitii^ apud quein oUa non aemel legaa. Sed. mox offendi idem surgendi verbo in aliero? Et quia distinctionis notam cum quibusdam pooendo post ruens^ vix sensuin ul- lum sanum patitur iltud sequens,, in vulaera vuinere; binc eos potitis sequor qui iu ut nos distinxerunt. Porro quid signiGcelur illa omninwda mobiUtaie% jam intelli(i potest ex dictis supra ad v. 129. Quod enim ibi dicitur, naturali motus virtule, id alibi naturali mob\l\tate% et hic omnimoda mobilitate eignilicari putandum est : ipsum, iuquam, quod rursua v. 459 et seq. disertius Ingrati exponunt : In nobls [hupmnt) et vetle et nolle crestum estf Acbilriique sui, quo vult, intendere aootas Libertas acciu poVest. Deniqoe Polyptoto illo, in vulnera vulnere, etiam alibi delectaium videmus Prosperuro, nerope supra v. 488 , de rulntre vulnus. Obsctire autem memini, idem aut simile legere apud Virgiliuro, aut certe awr< iwa non ssme legas.aea nwt onunui laen alium ^^^ ejusdem classis poeUm. Duci «(tormter encores abipao eduore relatum, reposi-DLoT n Y * ' tnmqne. olmo, quod aatis, nroburo est, Doc Lov. 581.. TircsA, ut.supra in procem., virosum caput. Tirgiliane ex Georg. t : Vbrosaque PonJus Castorea; nbi miBime audio mterpreies vocem ^iam in benam Mrtem aecipientea,. quasi de Caeioreis, et non de ronto ipaa dicU sit, recUmante Pbarmaceuuia. ....Ibea Pento nibi lecta veoena, Ipoe dadHMceda : naacuntur plujrima Pouto. Pocro qom bin ponontnr de viroat ebrietate et ent- diute, diaertiua repetuntnc consro CoHat. c. 9 : Bt- nti (nimirom arbitrium in prinia traoagreasloiie) om- fttirm ailfomm venenum, et totam naturam homink i+lemmma*tim maf ebriemte madefecit : inde prius * Camjt XXVI H. Absurde facere qui opinantur /i- berum arbitrium toUi , cum per gmtiam. sanat.ur et fa beratur. Ba+c coqitatio ex eadem superbia nascitur quce Adamum perdidit. Non liberi arbilrii facultate posse sanari Uberum arbitrium. Sed gratia Cnristi , qua esi arbor vi/ar, languidam mentem sola reficere ac renovare idonea , et propriis viribus bene utendi facultatem ei largiri. £97. Antiqui commenta doli : nempe quem serpens in paradiso struxil : binc illud mox, vipereo susurro. Estque continua hic allusio ad gesta, in deceptione primorum parentum, cui comparatur deceptio Pela* giana; comparatione quidcm saiis apposiu ^ c\jw, *\ 1*7 S. PROSPERI Aures vipereo rursom praebere susurro. A Pardle de fraciis prsecerpere noxia pomi C00 Arbitrii ramis : non haee vos esca reformat, Nec speciem angelici nutrit cibus ille decoris. Sed vetitoram avidos, et tetra bile tumentes , De fastiditae proeul abripit arbore vilae. H ujus ope et fr uctu vescendum est, ut revalesceiis 605 Languida mens, etiam propriis bene viribus uti Possit, et in Gbristo inveniat quod perdidil in se. * Nok igitur, quisquis terreni veste parentis Eiueris , priscum naturae perdis bonorem , Sed recipis : sic acquirens quibus ante carebas9 610 Ut tua sint, si collaiis uure modeste, Et quod babes, hoc te acceptum fatearis habere. Fons igitur meriti esi lucis Pater ; inde quod in nos B Fluxerit, hoc nobis majorum est causa bo- norum, Dum largitori sua reddimus, aeque relatis 615 Augemur, nosirumque bonum fit gloria dantis. * Sed qui judicium arbitrii, meritumque tueris, Quique hominum studiis ascribis dona vocantis : lnfantum discerne animos, et dissere qoales Affectns, qualesque habeant baec pectora motus. 620 Da teneris mores, et libertate volendi Instrue, vix aurae tcnnis lactisque capaces. Nulla tibi arbitrii respondent signa , nec ullis Dissociare pares meritis potes : omnibus una est Natura, et pariter nequeunt bona vel mala velle. 625 Et tamen ex istis miseratrix gratia quosdam Eligit , et rursuni genitos baptismate transfert C In regnum aeternum, multis in morte reliciis, Quornm causa ftiit similis de vulnere eodem. * Nic meritis istud poteris aptare parentum : AQLITANI <*S G30 163 Geu pia profuerit redimendis cura bo- norum , Abstuleritque aliis aliena ignavia vUam; Cum videas multos sanctis genitoribus oitot , Nullo salvari studio potuisse suorum : Expositisque aliis ob turpia crimina matrom, G55 Missam externorun» coram, qus stercore raptos Per fontem vitae coelesti traderet aulae. Quid, si diversum bune finem , quo gratit Christi Unuoi alio pereuntq legit, donatirae salute, In geminis etiam videasf quod dividis nno 640 Tempore conceptos atque uno tempore natos, Non ullos potes arbitrii pnetendere moins. Cessat opus, cessat meritum, nibileditur impar. Sed Deus et talesdiscernit, qoo roage Chrisii Excellat bonitas, quae sola est causa vocaiis 645 Et fldei et meriii : quoniam Sapientia dives lloc etiam tribuit multis, ut sancu operatis, In finem vitae, fieret de munere merces» * Non autem recte, nec vere diciiur, illoS* Qui sunt exsortes divini muneris, et quos C50 Gratia neglexit degentes mortis in umbra , Peccati non esse reos, quia recta gerendi Non data sit virtus. Naturae compede vinetos Procubuisse negant, nec ab uno germine cre- dunt Omnigenam prolem cum poena et crimine nasci. 655 Quod qui non renuii, videt hitjus pondera culpa» Tam valida pariter miserls incumbere mole, Ut si nulla etiam cumulent mala, sit Umen unuin hoc Sufficiens scelus, ad mortem naseendo luen- dam. laesnm arbitrium arbori vetitae, et graiia arbori vits conlertur; ac proinde opera gratiae et arbitrii , uiriusque istius arboris fructibus; denique reforma- tio interior, quam Pebgianus ex vinbus arbitrii promitiebat, transformationi in deos seu aogelos, quam ex arbore vetita promittebat serpens. Doct. Lov. Ibid. Deiuescite captat, etc. NoUsis sibilum litterje s*rpentinae , cum tuturrut vipereut exprimendus ve- nii. Doct. Lov. 599. Pracerpere. Non temere iudixit, potius quam decerpere. Sic enim melius indicatur Pelagianorum ac Semipelagianorum error, primo requirentium fructum arbitrii , quem deiude fructus gratiae exci- peret. Doct. Lov. 605. De fattidUcs.... vites. Forte et hic praepostera rbythmi affecutioiie turbatum est, scripseritqoe |Au- ctor, de fattidita. Saitem illius aevo versus.ut vocant, Leoninus adhuc in vitio erat, m<Hliaeque demum aeuti debebatur baec barbara et Gotbica eieganlia. Doct. Lov. ' * Capct XXIX. Gratia Chritti non perdimut, ud rt- cipimutprittinumnatura? konorem, eagratia nmitorum in nabit ett principium, qum eo magit creteuntquo iUam kumitiut aceipimut el accipiendo augemut. 614. JEque relatit augemur. Deo banc relaiionem novis donis munerame, ut recte Callus eiponit. Hinc collige quid sit. 615. rfottrumque bonum fit gloria dantit : seu po- lius e contra (sic enim invertenda est sententia) aloria dantit, Dei sciiicet, /U bonum nottrum, Doct. * Cafut XXX. Ex parvulit ttatim pott baptitmum morientibut clarittime ptrtpki gratiam non dari te- cundum humana volunlatit ttudia , ted teeundum Dei beneplacitum. 616. Judicium arbitrii. temsnprz Judicium volun» taiitt vocavimus et exposuimus. Docl. Lov. 4 CaputXXXI. Eorumdemtalutemnonetteparentum meritit* nec damnationem demeritit atcribendam. Quod maxime patei in geminit, quorum alter baptitaiur in- terdum, alter tine baptitmo moritur. tola Qhrisli mite* ricordia eot ditcernente. Eadem mitericordia aliit tri- «T bui fidem , qua bene operentur, ae meritit augeantur u utque in finem. 638. Legit , ut alibi saepissime , pro eligit. DocL Lov. 645. Sapientia divet, etc. Editi plerique in margine indicant respici ad locum Sap. iv, de Justo , qui raptut ett ne matitia muiaret inteilectum ejut. Ut ul sit, Sapientia bic iuieliighur increata, ipsa videlicet Providenti-j Dei , vel (ut Gallo placoisse videtor) Christus. Doct. Lov. * Caput XXXII. Objeetio U Semipelag. Si gratim ad bene agendum omnino necettaria eii% eaque non om- nibut detur, peccali reot non foref quibut bene gerendi non data fuerit. Retpontio. Boc argumenio rurtut negari peeeatum originale. Nam eo tolo peccato reot natci omnet hominet ac dignot morte etiamti nutta propria tcelera ei adiecerint. 655. Negant : qui nempe iu ratiocinentur. Doct. Lov. 658. Nateendo tuendam. Doct. Lov. : TurbaU <99 CARMEN DE INGRATIS. PARS TERTIA. 150 • Hwc teitur legemqnam per «enemo retolvii, A T»li« cur», qnibu» necdam est stn nara dolori. 660 Si merito et juste posium, impositan^ue late- mur: Cur querimur quod non omnessalvantur ab illa, Com si progeniem superomnem irrupta maneret, Oe cuoctis juste damnatis non quereremur? An quod de toto ferrelur, non toleratur 665 De parie, et melius foret omnia debiu eogi, Quam summa ex solida clementer mulu remitti? Qnis vero exemptus squallenti carcere , pulset Invidia miserantis opem, quia non simul omues 1n lucem veram tenebris eduxerit iisdem? $70 205 Cum poenam qua mersus erat, non expo- riitnr, Quam roisere ferat addictus , nisi liber ab illa? Deniqoe tunc illum socialem mente benigna B Concipit affectum, quo submissa prece Christum Conciliet miseris, sueU qui ndcte gravati 675 Nulla gerunt vou effugii. Tamtuii nocet error , Ut juTet errare; et Teteris conUgia morbi Tam blande obrepunt, ut quo languetur ametur. Unde ergo haec oritur querimonia? Non mo- Tet illos senlentia, quam sic ordin* : Sii tom#» «mrni hoc $ce- i»t nascendo contractum tufficient ad morlenu, nemne sternam, iuendam. Gallus breTiter seque ac pulcbre : II suffit d^lreoe pour meriter la murt. • Capijt XXXM. Injutta ergo adversus Deum que- rhnonia , quod non omnes per gratiam tiberet a perdt- €80 Et qui se nulla credunt a luce refictos. Qtii vero tenebris exempli in lumine vivunt, Gaudent, et quantum sibi sit boniute vocantis Dimissum, ex illis discunt qui debiu solvunt. * Vo8 igitur soli querali, solique superbi : 685 Vos soli moBATi, quos urit gratia, cujus Omne opus arbilrio vuhis subsistere vestro : Et qood non cuncti mortales atria Titae Ingrediuntur, ita ex ipsis pendere putatis, Ut Uro ex judicio constet cujusque quod intrat, 690 Quaro quod non intrat , ceu par in utrumque facultas SnppeUt ; et um sit proprium bona quam mala velle. 1 procul, insana impietas, artesque malignas Aufer, et auctorem eomiure exclusa BriUnnum : Nos humiles tenuesque sumus grex parrus , et altis 695 Inniti metuens, quia sufttcientia nostra Ex Christo est; si quid recti sapimus, toIu- musque, llli debcmus qui vincula nostra resolvit, satis Virgiliana. Alii tamen legunt cum summa ; sed huic nibil simile alibi apud Auctorem legiiur ; nescio an vel apud alium quempiam. Unde ne vel dignmn quidem credidi quod in margiuem rejicerctur. 675. Tantum nocet, eic. Dalur ratio cur hi nulla gerant vota effugii : ideroque repetiiur ad 6 capit. , ,.. . Gall.: Amat ergo arbitrium languore$ $uo$; et pro $ani, tkme iia omnibus debita , «I jure Pf1*****^ nemtnem Q tate naoet ^^ agrotare $e ne$cit9 donec prima hme —'—'- ~ ~* """ *""* medela conferatur mgroto, etc. Doct. Lov. 678. Vnde ergo, etc. Ilic adeo nihil sani distinctio Vn'gaia habebat, ut etiaro haec inlerrog4tio abesset : quaui prirnum quulein duce sensu restitui, sed deindo etiam Gallo probaUm inveni. Doct. Lnv. * Caput XXXIV. Sed ab ii$ $oli$ qui gratiam quan- tum licet tubruunt, primam di$crimini$ causam inier bono$ et maiot Ubero arbitrio atcribeniet» Vni Chritto not debere, ti quid recti tapimut et volumut. 6a5. Ingraii. Nomen hoc iuxu ac ejus ratio ex Aug. desumpta videntur lib. de Dono Persev. c. 8 : Et gra:it% inquit, a Deo datur graiia, et jutio ejut in aliit judicio demonttratur quid Ht quibut datur confe- rat gralia. Non itaque timut mcbati, quod, tecundum beneplacitum voluntatit tum% in taudem gloriee gratim itur, tam multot (iberat mi$ericor$ Deut de tam debita perditione, ut ti inde neminem liberaret , non e$$et tn- juttut. Doct. Lov. 686. Snbtittere. Doct. Lov. margini apposuitcontfile- Hberare. Abhorret a ratione ut qui $ola Dei benignttate tiberati «inl, eum accu$ent quod non omnibu$ partter mi eamdem benigniiatem prctetiterit. Conttderattone \u$tm intUelium et peccatorum derelicdenis , pio$ ac jutetes Dei servos excitori ad impetrandam eis humtlt vrece liberationem et mi$ericordiam9 eum eamipsi pee- cetores non quceran', et mi$eria $ua etiam delectentur. Dei mitericordiam necab H$ quibut negata ett, nec ab iit qtubus concesta* reprehendu 660. Positam impotitamque : puujuste poit/om, el merito impositam : quippe imposUam magis poenam sonat, et meritum sen culpam respicit. Doct. Lov. 661. Sahanlur ab iiia. Vix dubito quin legendum sit, solvantur : tum oh majorem sermonis proprieta- i*m, lum quia prascedit , quam per ee nemo resolvit. Tutn denique quia soquitur : progeniem super omnem imtpia maneret : nimirum , ut ceu vinculum quod- dMn« nintpi censeatur in iis , qui e coutra tolvantur tb Ula. Doct. Lov. tj 669. Eduserit nsdern. Vulgatis (non Umen Lugd., " Lovan., Doac. et Colon ) est eduxit, ut ita iisdem sit trisyllabum. Verum nuniquam bac voce ut trisyllaba nsus estNoster, aot Virgilius ejus. Doct. Lov. 670. Cum pmnam% etc. Hos duos versus cum supe- rioribos conjonxerunt hactenus omnes quos viderim; etiam Galras, qui idcirco miro hic sudat ut idoneum aliiiuem sensum exsculpat. An nobis contigerit rem scn totigisse lector judicet. lu Doct. Lovan. qui lo- emn sensui meliori a se restitutum puut muuu in- terpunctione, hunc in morem : Com pomam qua mersos erat, non experittur, Qoan mtoere ferat addictus, nisi liber ab llla? 673. Submitta. Edit. Lug., Lov., Duac. etColon., eum receotioribus lecebant , quo cum tumma preee. At vero mnUverat qui versibus et soluu oratione hoc poema est interpreutus , eo modo quo legitur hie in texto. Cui asiipulatur Doct. Lot. hoc modo. Sic supra v. 173 : Talia $ubmi$$u$t etc, estque dictio re,qnod iu vulgatis (foriereceiitioribus,nam nonha- betur in antiquioribus quosprae luanibus babemus) iegerat. 689. Judicio , pro electione , ut supra. Dort. Lov. 690. Ceu par, etc. Vide ad linem cap. 6, id est, v. 130 et 131. 693. Briiannum. Id est, Pelagium (ut supra v. 2), qui tunc cum haec Auctor scriberet, exclusus; id est, ab Ecclesia ejectus (ut rursus v. i06), nescioubi vagus et extorriserrabat. Hinc iilud etiam v. 149 : Puisi mun- do, nuilaquerecepUtede vagi;el alibi siinilia. Doct. Lov. 694. Grex varvut. Lnc. 2: Pusitlus grex: parvus, inqnam, ac ideo limidus, sibiquedifQdens. Doci. Lov. 696. Recti. Gallus recte% quod non probo ; non enim solct Noster sic loqni, recte veiie; sed polius, recta, ut supra aliq»oties, recta volendi, recta loquendi, etc. Recta sapere autem etiam Ecclesia dicil in coilecta de Spiritu Sancto. Maneat igitur ut est : Si quid recti $apimu$9 volumu$que, Doct. Lovan. Consentiunt ob- 131 S. PROSPERI AOUYTANI 131 167 Proqoc malis bona restituit , non inve- A Notitiae noslrae aen est daU ; nee tamen hujus BMadO Qiiod merito legeret, sed dona«« quo legeretur, 700 Ut de perceptis prodiret causa raerendi ; Deuue daiis in dauda, gradus indusiria crescens Scauderet, atuue bonum Qeret Deus einnibus unura. * Cua vero humani generis de germine toto Pars quasdam in Christo rursum generanda le- gatur, 705 Pars pereat, cura causa eadem siraul implicet omnes, Nec discernantur meriio, qui monere distant; Non satis audemus scrutari, nec per opertas Irc vias, callesque gradu pulsare remotos. Mulueteiiimbenetecuiatent, nesciUqu* prosunt,B 710 Dum mansueta Gdes quaedam dilaU randesie Susiinct, et nullo ignorat non ediu damno. Sic quando electum ex cunctis populum Deus unum Leges, sacris, Umplo, angoento, signisqae fo- vebat ; Quod fuit occultum f mundique in fine reie- ctura est, 715 Non oberal nescire emnes qoando joe tocandas ln regnum aUernum gentes, totutnque per orbem Donandum quod spes parva lunc plebis habebiL Sic postrema dies qua mundt claudiiur setas 720 Secreli iropaliens sanctorum turba laborat. Ipsa quoque humani generis carnalis origo, Qoam mulus vario circumtegit ordine ceusas ! Cumqu* omnes de fermento producat eodem Una manus, nec diversis elemenu parentom 725 Principiis coeant : Jimo procedit ab uno IKspar opus, muut nnmeres per vascula fictor9 Ifateriamque un*** Jisoernit jure creantis. Ergo eadem nalura aniaaa, naiuraque caruis Diversk «miikUmi sub coadittonifeas iairat» 750 His regnare daturo est, Ulos servire neoesse esi : llos decor, et vires valida , viridisque Bencctus 169 Suscipit, bos species inheAora» et debile . corpos: His vigei ihgenium predaris artibus aptum, Horumtarda premU gelidus pmcordia eangus: 735 Quosdam nec iicitus calor iaciut ad geoeran- dum. Ast alii insanum neqneunt frenare fnrorem : Huac mitem et placidum tranqailla modesiu comit, ** [Supple hic Asperilas istum genii intracubilis urget.] Hts el mille modis semen variantibns oiram, Impariles subeunt distincU exordia formas. 740 Nec tamen haec inter Um compugnantia quie- quam tervattoni Logdun., Lov., Dtiac. et Colon. 699. Quo tegeretur : Nempe Deos a nobis, ut Gallus intellexit. Sed contra e»t Ulud evangelicum, Non vot me eteghtit, ted ego elegi vot: propter quod etiam Auctor, cum frequenur electionis meminerit , num- i|uam tamen nisi ejus qna a Deo ipsi eligimur. luque quo Ugeretur , id est , quo merito a se eligi posset. Nam re vera Deus in nobis meritum eligit , ac nng ad roeritum , sed quod fpsemet donat. Uno verbo (qno totum versiculum expono), Deus ra<ritum qu« nos eligat non inveuit in nobis, sed ipsemet facit, et faciendo eligit. De electione ago quae fit in tempore, non autem qua electi sumns ante constitutionem mnndi. Doct. l*nv. " Cawjt XXXV. Scrutandum non es$e cur ex toto fjenete humano pift una etigaiur, attera rejecta , ticet tadem causa omnes implicet. Cur id ignorare non obsit. Sieut nec oberai olim neseire omnes aentet fore ad fidem voeandas. Nee nunc quando munaus finietur. Vei quas sit tanlce in genere humano varietatis eausa , ut tieet eadem sit omninm natura , unus tamen regnet% atter terviat , etc. Cum tot varietatum manifestarum cantce tatemt , nemo tamen argnit earum auctorem Deum. Merito Deum voluisse ut nos lateret divinas prce- destinaiionu arcannm quamdiu in hat vita tumut. 704. Legatwr : rursus ut passim , pro eligaiur. Doct. Lov. 706 Nee discernantur merilo. Videlicet ante fidem et gratiitfn. Doct. Lov. Ibil. Munere : perpetno hic pro dono, non officio, sed nusquam ferme tam ambigue quam hoc loco. 71 1 . Nvn edita. Sic rorsus v. 746, edita non siL E eontra supra, v. 86, edita linguis; et v. 151, edita ftobis , etc. , nempe edita pro declaraU seu manife- stma ; non edita vero pro ecculta. D«<ct. Lnv. 712. Sic quando, etc. Epist. ad Rur. c. 16 : Quia el in anterioribus saicutis, qnando de unius geulis po- puto dkfbalur : Notus in Judaa Deus, in IsraeX magnum nomen ejus: futnra gentium latebai electio ; et postmo- dum innotnU qued revetaium ante non fuer*tt> ekm ostl Apostolus : Quod aliit genemiombut nan m ognitum, etc. Quod tamen iu dumuxat accipiendam videtur, ut nen passim otim homines scirent vocan* r das aliquando gentes : nam alioqni prophetas id scivisse et praedicasse , ex professo probaiur libro de Vocat. Crent. cap. 18. Doct. Lovan. 714. Munditpi* in fme, non pro potirema die, de quamoiv. 718; aed pro tempore novai Legis, qa-e ultima est inundi aus. Doct. Lovan. 725. Procedit, non procedat, ut alii, iu poscente sententia cum verbis quae sequumnr. Doci. Lov. Procedit miUmnt in margine Lov., Duac. et Coloir. inseruerai teiiui intcrpres. 730. Datum etty itlee. Doct. Lov> legi mavnlitfafrfnf ; att Mos* Aiii cuni Gallo, Datum ett (inqnit) iUot, etc. Sed milii placere non pousi importuna illa repeti- tio verbi subsUntivi in medio et fine versos t mi ad- de qttod conjunctioae azt eodem modo uutor Auclor fiiox infra, v. 736. 7o4.Gi<tftti pratcordia sanguiSyQit. Vinpliana phra- sis, qua heues ingenium denoutur. Sic Seoi^g. H : Frigidus obsUterit circum pnecordia saagais. (Jbi ailusum putani ad sententiam Empedoclis, ani« mum cordi suffusum sanguinem existimaalis, utCic. Tuscul. i. Doct. Lov. 756. Furorem% nempe libidinis; M enim de qttibut pra?senti ver>u, opponuntnr illisdeqnibae praccd.: Quosdam nec licitus calor, clc. Dootor Lovan. ** iiic desiderabatur quinUb awtitnesMi cotnptempn» tnm, uti etiam docti&sima manus ad meum Galli exemplar annotaver^t. Callns ipse inutraqoe versione Suppleverai,nosin Lainisquoquesupplendum dax> mus : an recte, tu lector, videris. Asperiiatem iitt^raa caninae atfectavimus,utiAuclor lenium liquidarumque molliticm in v. pracedenii, ac rursus ante in frenm furorem eamdem aspcriutem affecut. Doct. Lov. D iS5 CARMEN DE INGRATIS Arguit auctorera, qai secum continet hujus A Legem operis, dum judicio placiu explicat aequo, Et rernm cauaas obscurat justa potesus. Si terrenum igitur figmentuin, addictaquo morti 745 Progenies, iU dissimili prodncitnr ortti, Ui cum operis species pateat, tamen edita non sit Norma Yoluntatis de qua venit hic modus impar ; Quid mirum si consilii super omnia magni Arcanum latet, et placito subducitur alto ? 750 Quod dum vana fluunt mundi, dum in corpore roortis Viviiur, et positi expletur certamen agonis, Non cognoscendum texit Deus, utiliusque Duxit ad examen quaedam velare piorum. g * Now ergo insumus clausis, nec operta pro- caci 755 Urgemue cura, aaiis est opera Omnipoientis Cernere, el aeetorem cunctorum nosse bono- ruro; Quo sine nil reetum mens inchoal. Audeat amena PARS TERT1A. 154 Impietas tnmido arbitrfo snbnectere causas Divinorum operum : nos cum manifesta videmus 760 Dona Dei, quorum est fons unus, suroma vo- luntae, Cum Paulo tremuisse juvat, sfupidumque mo- deste 171 Invictom ad solium Christl suspendere nutum: Cujus judicium sie inscrufabile et altum Dicimus, ut verax prorsu( fateamnr et xquum. 7C5 Nam meritum ad mortem subeundam suffirit unum; Ad vitam, nisl quftd donarit gratia, nullum. ♦ To vero, o nova gcns, vet ris quae stirpe oleastri Velleris, et sacne ramis inolescis oliv«t Quaorere formalae sentis te fi ondis lionorem 770 Non studio coepisse tuo, sed jure potentis Agrfcola inaerttm fecundo vivere ligno : Vince snperborum flatas, et vana furentum Tnrbinibns stabili fortis pietate resiste : Nec tibi failacis subrepat imago decoris, 775 Nulluni ex bis errare putes. Licet in crucevitam 741. Secum continet. Intellige hanc pbrasim ex v. 52, supra, ubi simililer, ucumtenuitsel, etc. Doct. Luv. 74). Judicio piacita explicat, elc. Sie paulo post dicit : Ut comoperisspecies pateat, Umen edlunun sit Nonna volunUlis, de qna, eic. Item lib. i de Voc. Gent. c. 16 : Opus exsertt (sic { rrsiituo p>* erexit) pietas, causam obscurat potestas. Hnruinenim trium iocorum una est sententia : Deutn «vpere aiqne exsecuiione ipsa, qu» quidem semper )usii«eima sit, osiendere qaid sibi sit placitum ; sed pro jure potestatis supreiuae uoa celare piaciti sui ra- iHMiea. Doeu Lov. 750. Corport morlis. Videsis supra ad v. 486. 755. Ad examen... piorum : non ut illi ea exaininent, aed per itla potlns a Deo exarainentur et probeotur quam nimirum sint huniiles et fideles. D»cl. Lov. •Capot XXXVI. Relicta Deo arcanorum tuorum conscientia^agnoscaturunuscunctorum auctor bonorum. Usqme ad minimum bonm voluntatis initium. Desiphni sjmi Paulo ipsi inscrulabilcm, cur hi potius quam illi per gratiam liberenlur, queestionem , per liberi arbitrii vette et notte u sofoere poste opinantur. Non po$se Dei jmdidum nonesu ceauum, quamvie occultum tit% cum emnikus meritmm admorlem suppetat tei ex uno ori- snmis pescate. Nmilmm ad trikun uisi quod gratin do- 757. Quo tine, etc. Magnifice abutitnr putido illo Virgilii bemistichio ad M*cenntera Georg. 5: Te sine nil akum meas incboat. Bx quo etiam patet legendum rectum, uti Virgilius dixit aitum; non antem recti, ut babebant plures edi- tiones. Doct. Lov. 758. Arbitrio subnectere c*utasf etc. Dictio e*i Ju- ▼enalis in fine Sau 5, ubi legis, subneciere eausat, tameui longe alio sensu (ut solet Noster a veteribus Bon perinde senaus ac pbrases mutuari ). Ad sensum •utem quod atlinet, peii is potesi ex siinili loco ad capit. 8 Gallor : Causas vero operum et judiciorum Dni f m ez toto ad hunumas voluntates et aetiones refert et dispensationes Dei ex Uberi arbitrii vult mutabilitaie variari, etc. Doct. Lov. * Cahjt XXXVII. Quantmm viri fideles ab hostibus oratice sibi cavere debeant. Quicumque virlutes suas vel sibi% vel qratim qmam meritus sit ascribit, proficiendo deficit cnrrendo recedit. 767. Noma gena. Non alloquttur Ingratos (nt qui- dani existiiuarunl, forie decepti \0C9 nova9 qu» in malam partem frequenier accipiiur) ; sed ortbodo* xum Cccksias popuium ; novum uiique comparalione J«id >ici, cui noc loco opponilur. Doct. Lov. r 768. Velleris. Verb. pro avelleris. Virgiliane. Al- luditur ad Horo. xi, 17, ubi de geme Judaeornm, ut oliva, et de gentili ut oteastro di>seriiur. Vide f jua loci expositionem lucuieiiUm apud Aug. iu p^almuiii lxxii. Dnci. Lov. 7b9. Formatce frondis, nemne 0'eaglnnR; utdiatin- guitur contra frondem oJeastri, velul informeni ei iuiperfecum. l)«>ct. Lov. 772. Superborum. Mas*iliensium epitbeton, et qui- dem e duobus primariis unum. Alterum nempe csi Ingratorum; amboalitem conjunctim habes supra, iu Praefat., el v. 684. Doct. Lov. 774 et seq. DecorUf nullum, etc. Ilactenus lectura fuit: ....Subrepat imago decoris. Nullum ez bis crrare putes ? Nec interrogationi um abrupta) dissimilis e©t ilta aupra, v. 459 : Divinorum operum quod pooitis, etc. ? D Tamen iocum corruptum esse cum Gallo sentio, qiu hocbemlaicbium cnin supertori versu forte debrre conjungi aulumat. Optaremqtie (pergit Doct. Lov.) cum eodem mss. opein : sed quae mihi ne Romae qul- dem omnes bibliotbecaa eelcbriores, ipsamque e.iam Vaiicauam, perlustranti obtingere potuit. Igitur meo Marte, non invito Gallo, iu r«slitui, ui duo bi ver- aus sibi cobaereani, aubaudiu lamen ioier uirumque conjunctione ut. Dubiuvi etiam, num forte integer vcrsus desideraretur, t. g. : Ut quia conspicuis sunt raoribus, atqne probatis; sine quo proferto, aut simili, non satis indicatur, qnae sit illa fallacit imago decoris. 775. Licet in ctuce, eic. Igitur ubi iliitd, inquiea, evangelicum, Ex fructibus eormm cognotcetit eos ? Sma dubio etiim nonnulta doctrinse probatio mores sunt : sed uec id negat hic Noster, immo potius probat, cum detracturus Semipelagianis h.tnc larvnm, non eam init viam, ut dicat morcs nibil coufcrre ad do- 435 S. PROSPEIU AQUITANI Ducant, et jugi afflciant sua corpora morte, A 790 Assurgunt, foda lapsurl mole tumorls 136 Abstineant opibus, sint casti, sintque benigni , Terrenisque ferant animum super astra reiictis: Si tamen kuec propria virtute capescere quem- quam 780 Posse putant, sitve ut dignus labor iste juvari , Ingenium meruisse aiunt bona vera petentis : Crescere quo cupiunt, minuuntur ; proflciendo Deficiunt; surgendocadunt; currendo recedunU Unde etenim vane frustra splendescere quaerunt» 785 lnde obscurantur : quoniam sua, laudis amore, Non quae sunt Ghristi quaerunt, nec fit Deusiliis Principium, et capiti non dant in corpore re- gnum. Non horum templo est Gbristus petra funda- menium ; 173 Sed suPcr instabilem arbitrii nutantis arenam Isti quem quidam reprobarunt aedificantet, Nunc etiam reprobant lapidem, pariesque sine ipso Tertius esse volunt, quem nulio foedere nectac Anguius, et quem nuila babeat compago liga- tum : 795 Hi tbalamum ad sponsi non perducuntur, et intrant Libertate sua : quae Christi gratia eonfert, Non acceperunt, et habent : non attrahit tllot Vis Patris ad Verbum, sed sponte et prseptte cursu Praeveniunt cessantis opem : nec ad omne ge- rendum B 800 Ejus egent, sine quo sibi plurima posse vi- ctrinae judicium, sed aliam potius; nempe ut ostendat virtuies eorum solidas non esse , vitiante illas su- perbia, et proprhe iaudis amore, quem quidem ipso suo dogmate proflteantur. DocL Lov. 784. Vani. Aliud lngralorum epitheton, quo eos itenun ornat supra, v. 493. Alii interim pro illo le- gunt varii ( Lug. , Lov./Duac. et Colon.), ut sit a particulari de Massiliensibus sermone transitus ad seiitemiam generalem. Verum quia et illa quae mox sequuntur, solos interim Massilienses tangunl, pu- tem in varU mendum esse. Doct. Lov. Quod cum animadvertisset interpres Galiicus correxil. 788. Non horum. Juvat integra adducere ea Scri- pturae loca, quibus Auctor hoc paragrapho tam gra- viter sancteque ludit; praesertim quod illorum an- notatio marginalis densior et confusior foret quam qnae facile caperetur. Itaque hoc ipso v. 788 respi- citur tum ad i Cor. m, 11 : Fundamentum $mm altud nemo potest ponere, prceter id quod positum eif, quod etl Christus Jesus; lum ad Ephes. n, 21 : In quo C ornnis cedificatio construeta eresctt in templum sanetum in Domino; ttim denique adlGor. x, 4: Petra autem arat Christus. Docl. Lov. dentur. 789 et seq. Alluditur ad virum stuttum, sic loqui- tur Saltator, Mallh. vu, 2b\ qui mdificavit domum tuam super arenam, elc. Docl. Lov. 791. Respicitur ad illud psalm. cxvn, 22, quod etiam in Evangelio saepius repetitur : Lapidem quem reprobaverunt oedificantes, hic factus est in caput on- guli. Doct. Lov. 792 et seqq. Primo respicitur ad loca in quibos Christus dicitur lavis angularis : ut Isai. xxvm,i6, Ephes. u,20tet IPet. ii,6;deindeiterum ad Epnes. ii, 14 : Ipse enim est pax nostra, qui fecit utraque unum9 et medium parietem solvensf etc. Doct. Lov. 795. Misceri videntur verba psal. xvin,6, Tamquam sponsus procedens de thalamo suo, et sensus Cantic. I, 5, Introduxit me rex in cellaria sua, vel, ut vulgo Eoclesia, /n cubiculumsuum. Doct. Lov. 796 et init. teq. Respicilur ad 1 Cor. iv, 7 : Quid habet quod non accepitti ? Doct. Lov. 797 et seqq. Alluditur ad Joan. vi, 44 : Nemo po- test venire ad me9 nisi Pater, qui msstf me. traxerit eum. Doct. Lov. 800. Denique ad Joan. xv, 5 : Sine me nihil pote* tis facere. Doct. Lov. PARS QUARTA. ARGUMENTUM. Semipelagianorum doctrinam cum tueresi Pelagiana comparat, ostendens Pelagianum dojnna periculosius ab iis statui, quia occultius et speciosius quam ab ipso Pelagio, quem damnare videbantur. Potissimum ujoram fundamentum destrult de prim» intefiriutis reliquiis, quas iu hominis natura superesse opinabantur ; docetque, quod ad veri bont appetitio- nem spectat, nihil in nstura sanum remansisse : primi enun parentis vulnere iu mentem esse perculsam, ut ne qutdem oculos in altum posslt extoliere, nee soam agnoscere calamfutem : si quid vero dooorum naturalium illi snperest, ad temporalem demum vium (quae toU est damnalionis et pommb) excolendam pertioere, non ad aeternam acquirendun, nec ad virlutis adjumentum, sed ad majorem superbism. Alioquin si vigor pnslinus et aniiqo» HberUtis vis in nobts remaneat, ChrisLum gratis morluum esse, cum unumquemque sua toIooUs reconcilure Deo possit. Caterum ex inefa- bili Dei bumiliute, qua tam indigna pati dignatus est,agnoscere debere hominero caplivuni, quo carcere clausus, quove morbo obsessus sit, cui eripiendo nonnisi mors medici soccurri potuerit, dum sciticet se imis miscuit ut nos summis insereret, et sic per illum possemus quidquid possumos. Postremo iilorum iusaaiam detesutus qui ssnctis obthiendae coronae eausam auferri catuabantur, nisi tn eis reperiantur bona quae proprio i|isorum arbitrio accepU referri posbiut, pia ad Deum invocatione, utad unicum bonorum nostrorum omnium fontem, Carmen concludit. * 175 Quid prodest verbis commentum Pela- D Respuere, et sola damnatos plectere vocet gianum • Caput XXJLVUL A Senupelagianis voce tenus aamnari Pelagiumf cum subtiUssimum illiut hcereteos venenum retineant. Et quod Pelagius innumeros se- duxuset, si doctrina sum poculum aliquo melle pror/t- visset. Nam dum errores tuot initio minut obtexit% ple- totque ab iit deterruit, iota eorum deformitate. Cum paucis squalida sublaiis de cute nervis, 805. Cum paucis, etc. Doct. Lov. : Totus hic mihi versus prima fronte displicuit. Quid enim, aiebaiu, iili sublati de cute nervifAn forsiUnlegendum,fi«tiJ Deinde qui petuit Auctor labi in squalida uiprimam corriperet, qui jam supra tam diserte eamdem in squalenti produxerat? Cum intcriin subiit,tauto pro- «7 CARMEN DE INGRATIS. bniM viperel foveantor viscera sensus ? A 805 0 bene quod diri erroris malus ille roagisler Nullo praelevit lethalia pocula melle : Sed non ambigua infectum feriiaie venenum Protulit, et gustu virus detexit amaro I Nam si argumenti primordia non onerasset 825 MO HUqoaediscipuIideropserunt callidiores, lonurocras dubio cepisset plasmate mentes ; Quse dum multa vident informia limine in ipso, Horrids terriflcas declinant atria mortis. Nec jam illis possunt attriti iiludere fures9 815 Quorum quo tendant artes9 atque unde orisn- 850 tur, Non dubiis promptum est cuivis cognoscere signis. * Non igitur cum damnatis senlire videntur, B Cum dicunt mortem in cunctos transisse per *■ unum 855 Primum hominem , cujus crimen resperserit omnes 810 Nec quemquam in vitam ssternam nisi fonte re- natom Venturum : infantesque reo* hoc rounere sohi, PAR8 QUARTA. 458 Quos prima ad mortem generaliter edat origo. Sed cum damnatis sapiunt, damnataque pro- munt, Cum dicunt, nihil esse animis per volnus avitum 177 Detractum decoris, splendoremque omni- bus illum Nunc talem innasci, qualis fuit ante ruinam. Hinc libertatem arbitrii discernere sano Posse oculo cordU, quidquid sit rite gerendum, Nec solum ad vitae praesentis commoda solen Sufficere ingenium, quo se tueaturet ornet; Sed summis etiam mentem aptam percipiendia ifiternisque bonis, sponte ad ccelestia ferri : Perque viam ad Christum, quara fecerit ipsa9 venire. Hinc hominem multa recti assuetudineftrmuin Posse repugnare adversis, neccedere poenis, Quas superanda animas per carnem admoverit hoslii, Auxilio abscedente Dei, qui deserat apte Utiliterque suos, ut de cerUmine agonis Quaesitas referant palmas : ne nulla piorum divtorem fuisse S. nostro hanc systolen, quod forte putarit primam in tqualeo natura sua brevem, de- mum apud auctores produci, ubi littera /, in medio doplicatur. Ad nervot autem quod attinet, jam cepi qut iili deeute tolli dicantur ; nimirum si cutem ac- cep* ris pro omni illo tegumento exteriori quo vis* cera oceultantur, quodque et nervos, et musculos, venas, etc. ; denique ipsam cutem proprie dictam complectitur. Nam fatendum quidem est9 improprie locutum Nostrum : sed tanti erat imitari Ovidii lo- eom Metam. xi in fab. de Marsya excoriato, ubi perinde ut hic, et cutit, et nervorum, et vitcerum est mentio : .... Cuiis est {inquit) summos direpta ptr artus, Detectique palent nervi. Saltanua viscera posses, Et peliucentesnumerare in pectore flbru. 806. Nullo pralevit, etc. En iterum mellis molli- tiem expressam mulUplicatis // : ut e contra v. prav ced. diri errorU magisler asperius exprimi haud KMiiit, quam concurrenUbus tot iitteris caninis rr. oct. Lov. 808. Guttu amaro. Legitur Georg. u : Al sapor indicium faciet manifestus, etora Tristu tentantum sensu torquebit amaro. Sic ipsius aevo legebant plures : unde veniam me- retur sermonis tam improprii, quo liic utilur : nam procul dubio satis vernacule guttu posuit pro tapore. Catterum hodie post Agellium lib. i cap. 12, passiin grammatici ita legunt hunc Virgilii locum : Sensu torquebit amaro. 810. Ditcipuli, Massilien$es, quibtis passim Pela- gium, ac Pelaaianos magittrot atiribuit. 814. Jam. Videlicet post tot condemnationes et proscriptioiies soieranes, vtl certe jam, cuin tot conspiciuntur Informia limine in ipso. Saltem signa illa, de quibus tertio post versu, non alia polarim quam ista informia, qux baeresis Pela- giana quasi ipsa fronte pnrferebat. Inlcrim pro jam, vulgati hic legunt tam9 ut conjungatur (puto) cum Attriti. Doci. Lov. 816. Cognotcere. Ila legendum, et non agnotcere9 ut alii (quamquam reveia in tcnui labor csl), de- Patbol. LI. monstrat versus Maronis Georg. r?9 unde hie ex- pressus est : Quod Jam non dubiis poteris cognoscere signis. Ex quo eliam fortasse desumptum est illud jam9 de quo notn praecedenti. Doct. Lov. * Caput XXXIX. At Semipelaaiani periculoriut fal» lunt, quia Pelagium damnare videntur, dum faientur, ex Adamo mortem et peccatum in omnet trantfundi ; neminem vitam aHernam contequi potte, niti per bap- titmum ; et partulot illo indigere ul a peccato tol- C vanlur. Sed cum Petagio tapiunt9 cum aiunt. naturam tuit viribut ad bonum ferri potte9 quemadmodum ante peccatum, quati originali peceato lceea non fuerit ; im- mo poue tanctot acerrimat dcemonit oppuqnationet propriit viribut frangere ; Deo tuot uiiliter aeterente, tibique iptit dimittente, ne nulla tint eorum merita, ef nihil boni (aciunt niti auot gratia in tllit operatur. 822. Prima origo. Id est, prima nativitas secundum carnem, ut distinguitur contra tuundam per baptis- muui, de qua mox ante : niti fonte renatum. Nisi ta- men simplirius, prima origo sit quam trabuut in- fantes a primo p;trente ; ut propterea etiam moz se- quatnr : per vulnut avitvm. Doct. Lov. 824. Nihil eue% etc. Vide idem dogma supra cap. f,et alibi. Doct. Lovan. 835. Nec cedere pcenit, etc. Quippe cum tanta tit virium naturae integritas, ut contra iptum diabolnm% tamtiamque ejut, utque ad extrema tupplicia tine atc- xiiio Dei valeat dimicare. Ita ex ipsorum seutentia D lib. cont. Collat. rap. 20. Doct. Lovan. 839. Ne nulla , ctc. Doct. Lov. scribit neu nulla, etc. Ilanc re ipsa (addit) fuisse Semipelagia- norum senteniiam, patet lum ex pluribus aliis, lum ex verbis Collaioris eod. lib. «. 19 sub tinem, ubi de fide Ceniurionis a Christo laudala ait : Nulliut enim laudit ettet ac meriti, ti id in eo (Centurioue) Dominut quod ipte donaverat, preetulittet, id e*t, prae aliis laudasset. Quod autem bic cum vulpatis legi- mtis neu nulla (non tamen legerat in aniiquioribus Lugd., Lov., Duac. et Colon.), et Gallus legit ne : male, ac c.ontra Prosperi et Virgilii phrasim, qui ubi ut aut ne pracessit, non jam anipJiun ns, sed neu subjunguiit, quasi ueve; sicut iru, pro tive9 quasJ teve, 5 189 S. PROSPERl AQUITANl fiO 840 Sint merita, et verae priventur laudis honore; A Sie animus, cui lumen erat de lamine aammo. Si quod naturae sensa noluntqae, voluatque, Praeceptisque tenent legalibus insinaaturo, Divini auxiiii roanus hoe operetar in illis : Geu solis Christi famulis virtuie carere 845 Sit dignum, et nou posse probos apprendere raores, Quos plerumque habeant etiam simolacra c<>- lentes. * Talia lingua procax com verbis fundit ineptis, Effuge, tu nova gens, hostiles effuge sensus, Kt procul a laqueia sapiens abjungere mortis. 150 Christus enim tua justitia est, quo te duce oportct Currere, ne cursus, Christo sine, sit vagus error. Nemo etenim, nemo est, qui non cum vulnere B primi Sit patric genitus : quo vulnere niens prius intas Percussa est, quam membra foris, cum mente receptnm est 855 Quod regione poli disjecta superbia saasit. 841. Si quod naturce tentu9 etc. Hanc lectionem vulgati ferebant pro conjectura marginali : Gailus recte texiui invexit, pro eo quod alias legebatur : ticut naturm sensum, etc. Sensum auiem naturae re- ete itidem intellexit de lumine ac dicumine natu- rali, quod passim Pelagiatii cum suis illis discipulis suflicere diciiubant, saltem cum Lege scrinia (de qoa hic v. seq.), ut quis vellet nolletque quod opor- tet. Sic supra docent cap. 1 j 5, sic iterum cap. 29 J i et 3, sic etiam alibi. Doct. Lov. 844. Ceu toUt Chritti, etc. Ita contra Collai. c. 6 ~ Arbitrium involvit tenebris; et luee relicu, 179Consiiio legit tetrae nigrescere noeiis. Nec jam captivos ocnlos exlollere in altom 800 Sponte potest : quoniam boc etiam spoliante tyranno Perdidit, ut quanto jaceat sub vulnere norit. *Si quid enim de principiis felicibos i!li9 Et vita exsilii superest prudenter agenda, Hoc sanum, et quo nil fuerit soblimios in se 805 Credit» amatqtie soum mundi saplemia sensum, Innumeras sese claram mirata per artes : Quod conjecturis sublimibus abdita quaerit, Quod meminit recte, sapit acriter, «stimat apte : Qaod studium fandi excoluit, quod legibus arbes 870 Instituit, moresque feros ratione recidit, Ut poenae metus ofAcio certarit amoris. Jam cnm exercetur numeris, ad sidera coeii Per cursus noscenda suos, et scire videtur Defectus solis varios, lunacque labores, commodis caret : <jui eniro istud quod seqoitar, hoe eanum, etc.; qui, fnquam, istud ad plora illa quas praecedunt, ae inter ea ad vitam prudenier agendam» referetur? Certe nitidius fuisset : Ad vitam exsilii superest prudenter agendam : ut supra v. 829 : Ad vitas prassentis commoda, etc Pro lectione interim nostra et Vulgata tuenda faeere potest qnod soleat etiam alibi auctor nosier ponere Siideo votuntat non puianda tti nostra, quia forma- r conjunctim plora, atquead unum dmntaiat ex iis, tur,regitur, ordinatur, imbuitur ; tpoiiantur Ubertate ** idque ut plui ' filii Dei% qui aauntur Spiritu Dei ; perdunl vigorem raUonaiit animt , et omnit voluntarim devotionit laude privantur, quibut dalur Spirttut tapientim et intelle- etus, etc. Hactenus Auctor. Chritti famulot ergo in~ telligii, qui juxta Scripturam aguntur Spiritu Dei, et quibus datur Spiritos sapientiae et intellectus, etc, quasi dicat : Si vera est vestra doctrina, nempe vir- tutis laude carere ouidquid Deus iu nobis operatur ; Igitur vinutis laude carebit quidquid egerint ilii 2oi aguntur Spiritu Dei, qui tamen proprie sunt hrUtl famuli : hique hoc pacto inferiores erunt pa- canis ipsis, qui juita vos saepius digna laude agunt. Doct. Lovan. * Capot XL. Fugiendot iUot erroret omnibut vere piit. Quorum Chrittut ett tota jutliUa. Quique agno- tcere debent primi parentit vulnere ita taucialam natu- ram humanam: ut ne quidem ocutot menlit tponte potsit inaltum attoilere, miteriamtuam agnotcere. 848. Nova gent. Vtde supnr ad v. 707. 855. Regiont poli dujecta. In diabolo. Doct. Lov. 850. ExtoUere in altum : ad petendum auxilium aut medicinam ; qnod netnpe vulnus ignoret suum, •€, ut alibi dicitur, pro tanitate habeat quod mgro- tare te nescit, donec prima hmc medela conferatur mgrotOt etc. Doct. Lov. * Camjt XLl. Si quid homini tupertit ex pristini ttatut reUquiis, falto id putat sanum, atque hinc tolum tuperbiendi materium arripit. 865. Et vita agenda. Gallus legit vita agenda in aexto castt ; ut sit sensus : si quid bomini hodie su- perest de principiis folicibus primi status, et de viia bujus exsilii pruuenter agenda. Quod adeo mihi non probatur, ut retinere maluerini lectionem Vulgatam iu recto casu. Quamquam nec iiia quidem suis in- rimum quod est primum, referre sc- queutia. Doct. Lov. 805. Suum tentum auiare dicitur mundi sapien- tia, non uti vuigariter quisque dicitur amare sen- sum suum, id est, sententiam : sed amat miratorque sensora suuro, hoc est suura scire; ot lum ex se- quentibus, tum ex diclis mox supra ad v. 841 col- ligi potest. Porro mundi tapientia dictio est aposto- liea non uno in loco. Doct. Lov. 872. Exercetur numeris, etc. In mathematicis, in Suibus prae caeteris sibi bumanum placet ingenium. ><tci. Lovan. 874. Defectut solit, etc. Doct. Lov. Versos inte ger e Georg. n, ac fere e Lucret. lib. v, quem non adeo Noster huic loco inscruit, ut istrumque hunc poetam philosophum imiuretur, quaro ut eos plo deriderei uli nimis sibi placentes in hae scientia. Quippe Lucrctium videas ubique pene pueriliter ea exsultantem; Virgilium quoque paulo post dietum f> versum, mirum quanto auectu exclaroantem audias: Felix qui potuit reruin cognoscere causas. Ibid. Yariot. Quia quldam putarunt facilius asst- gnari variot totit efectut quam varios defectut (quis enim alius, dixerunt, solis defectus, quam ia qui per luuae interpnsitionem causatus, eclipsis diciturf), nec insuper familiarero habuere Virgilium ; quod, uii tlieologo vitio verti nondebet, iu nec e contra ira- probari ea familiariias quam nec SS. quidem Patres passim dedignati sont; conjecerunt illi lezendom effectut sotit variot. Sed, praeterquam quod defecnis ipse ordinarius sua varieute non carcai (alius enim totalis, alius partialis, alius universalis, alius parii- cularis, etc.), notandum practerea, soli non prorsus insolitos esse quosdam defectus extraordiaarios » itf CARMEN DE INGRATI& PARS QUARTA. «41 875 Quam sneciosa slbi est, et quam vanescit in A ipsss l *Qvm licet ex primo naturae habeantur ho- nore; Non umen id veram possunt perducere vitim. (Deniqueab bis praeceps in muhasrelligiones 181 Decidit, el ^ctis haesit faclore relicto.) 8S0 Nam si nunc eiiaro illaesis vigor ille manerei9 lu quo insons natura fuit ; sua queinque vo- luntas Gonciliare Deo, poenaque absolvere posset : Nequidquam Cbrislus mortem moriendo piaret, Peccatum et mundi sanguis non tolleret Agni, 885 Nec genus humanum generari rursus egeret Conditione nova : quoniam sapieutia sana9 Sana fides9sanum arbitrium, mens libera morbo, «g Vitam igerent dignam sumroorum participatu. * Skd prostrata semel,quanto natura profuudo 890 lmmersa , et quantae sit mole oppressa ruiuae ; quos eclipsis nomine non vocamus. Sic famosus pbilosopbus ex hodiernis narrat, solem aliquamlo pei plures dies, atque adeo menses, et annum inte- grum, ohtuso lumine luxisse ad iustar lunae : quod ipse copiae et magnitudini atiribuit earum macula- rum qu;is ope lelescopii in solis corpore, non eo- dem perpetuo nuuiero, magnitudineet forma, obser vainus : quibus etiam fieri pulai, ut stellae aliqnae fiia», quas totidem soles ceusel, omninodispareant: uti in septimaPleiadum facium esseOvidius in fabulis non fabulose memorat, etsi rationem ipse pro in- stituto suo reddat fabulosam. Et quia de Ovidio fa- cta mentio est, quo nemo ingeniosius phaenomena uaturalia fabulis suis immiscuit : is idem est qui, ad C defettut nostrus tolit varios alludens, alicubi in Me- Uniorpbosi (loci in pratseiitiarum non meniini) in- ducii Phcebum nescio quo pallore marcescentetn ; diserteque addit, non talem hunc tamen fuisse, qui sororis interjectu catisaretur ; insinuans scilicet aliasv defectionis ejus etspeties ei causas. Ooct. Lov. * Capot XLll. Neque ex illis reliquiis ad veram vi- tam perduci umquam potest. Si eadem etut in natura vis quce fuil in Adamo, seipsum quisaue reconciliare Deo posset, ac peccato exsolvere. Ideoque Christus gratis mortuus fuisset. 878. Denique ab nii, etc. Periodum nirois abni- ptam parenthesi includendam diiximus. Specialiter auiem illa refertur ad dicu in fine cap. prapc. de astroruiu scientia : quae adeo nou valet possessores suos ad veram viiam perducere, ut etiam quosdam ad idololatriam, puia ad ipsum illoruin astrorum cnltum pertraxerit (de quibus magna querela. Sap. xiii). Ubi admirari licet humani iiigenii praviuiem, n oppressa , etc. , pro sit mole , nisi quod tunc fedhne optimis quibusque rebus tam perverse abutentis, ut u potius per exclamationem legerem. Nunc autem aio Yerbum homo fit , rerumque aator suo condi- tione Servilis formae dignatur virgine nasci. Inque infirmorum cunctos descendere aenaot. Vexatur virtus, sapientia ludiflcatur : 895 Justitia injusios tolerat, clementia saevos : Gloria contemptum subit, ettormentapotestas: Inque crucis poenam nulli violabilis usquam Viu agitur: cujus perimatur morie peremptor: Justo ut pro injustis effuso sanguine, sit mors 900 Unius insontis multorum viu reorum. floc igitur pretio captivi cum redimunlur9 Agnoscant quali conclusi carcere, quove Obsessi fuerint morbo; quibus eripiendia Succurri haud aliter potuit quam morte me- dentis. 905 Et quia de magnis opibus nonnulla supersunt, Quae decorent nudos, et quae solentur egenos : Non ita pro summis oblectent uitima lapsos, ipse aliquando hanc Galateam amavit, immo depe- riit. Doct Lov. 880. lllccsis. Docl. Loy. leglt illamtt. Sic supra v. 541 legimus, mentis honorem illcesum ; Gallus U- nien ( nisi vitium typorum est ) illcesis. Nos tamen non muUvimus antiquam lectionein quia ediiionum aniiquiorum Lugd. , Lov. , Duac. et Golon. aucto* riute fulcitur, et seusum rectum exhibere nobia ▼isa est. 885. Mortem monendo piaret. Non opus erat eoa« jectura ligaret (quam lainen praeferunt Lugd., Lo?.9 Duac. et Colon. ) : est enim imilaiio istius MeUaa. vin, in afeleagri fabula : Mors morte pianda est; aut si nnn nisi Virgiliana dictio in pretio eat; reept* xit ad illud jEncid. n : Culpam hanc miseroram morte piabunt. * Capdt XLIII. Ex ineffabili Dei humilitate quaho* mo et miser fieri dianatus est9 ut hominem redimere$f agnoscat homo cantwus quo carcere clausus, quo morbo obsettut fuerit. Lui eripiendo non nisi morte medici tuccufri potuit. Quam parvi facienda qum homini poti casum tupertunl. Cum homo ad Deum convertitur, Dei gratice ut principio, potiut quam libero arbitrio hane ascribendam mutationem. Quod homo iibero arbitno nimium tribuat , ex illa superbia proficitcitur , quam diabolut primit parentibus inspiravit. 890. Ruinee. iluc usque inierrogative legit Gallos (cum ediiiombus Lov., Dus»c. et Colon. ) Consenli- rem (ait Doct. Lovan.), si foret hoc versu. Mote eti pulcherrimam scientiam, physicen dico, qua, ex iis quae facu sunt, Factorem Opt. Max. analogicws in- venire um facile est ; sibi contra ipsuminct Deum faciat inservire, cx eaque decidat non in mulus Untum religiones, ut hic Noster notat; sed vel in "•psuin irreligiosiutis atque atbeismi barathrum. Sic quippe impius ille cuin suo Epicuro Lucretins, sic Plinius, sic alii naturae myslae auxerunt infelicein atheorum nunieruin : sic bodieque nostri aevi sati- ricus ejusdem impietatis infamiain aspergere audet physicorum, seu, ut ipse vocat, medicorum, profes- sioni : et quidem illud fortassis injuria, aed umen pndet, piget, taedet generis huniani, quod saltem suspicio illa non in alios potius omnes cadat quam in eosqui ab boc malo iongissime abesse deberent. Ab|ue haec ad prudentissimre vcrissimaeque hiijus Prosperian» parenttiesis confirmationem dicta siut; et quidem ab eo (ne phf sices odiuin putetur) qui et ellipsin es^e , nec eam quidem adeo incommodam. Qui volet, interim suppleat ex ejusdem argumenti loco contra Collat. c. 9 : Nonne ex ipsiut remedii singuluritate apertissime patet, in quam profundum malum toiius humani generis natura demerta tit illiut prcevaricatione 9 in quo omnes peccaverunt f Doct. Lov. 897. Nulli violabilit usquam. Doct. Lovan. legit umquam. Gallus usquam ( iu eliam Lugd. , Lov. , Dtitc. et Colon.). PutatauteiH hoc dicium, quia Sal- vator inviolabilis erat, nisi ipse volnisseu 898. Peremptor : non latn ip>iHS Christi quam geueris humani; nein|>e diabolus, qui Joan. vm, 44, homicida dicitur ab initio. Periuiendus autein dicitur melapborice, quia (tit item in Kvangelio ) ejiciendus foras, ac destruendum regnum ej»s, adimendumque iili mortis imperium. la Gallus in prosa : ineliui quam in versu, ubi de uiorte iuteiiigit. Duct. Lovan. 143 S. PROSPERI AQUITANI 144 Ut dc supplicio tumeant, atque ordine verso, 188 Quo SQnl effeeti miseri , sint inde su- perbi. 910 Aut cum bebctes visus, longa ex caligine Un- demf [Deest hie aliquid , in hune sensum : In coelum attol- lunt, et vera luce frtiuntur ; ] Natorae boc potius, liberUtique voleudi, Quam Ghristo tribuant : ne scilicet evacueiur Arbitrii virtus, si desit recu legendi. 915 Hoc patribus primis mortis sator insinoatus Consilio est : hac arte omnes prostravit in uno, Dum suadet multo prasstantius esse , quod ipsis (Noo tribuente licet Domino) sponderet haben- dum Prudens libertas, vetitoque instructa cupido : 990 Quae nunc per veieris serpens vestigia fraudis Deceptos simili studet inflammare furore : Ui quoniam pulchrum est veris impendere cu- ram, Justitiaeque avidos bona nosse et velle salubre est : Suadeat ingenio cujusque hoc lucis Inesse 995 Ut,naturali mens vivida mobilitate, A Non spirante Deo, Cbristi exardescat amore, Utque ita salvatrix nil gratia conferat islis, Sed referat; pretioque bonos, non monere dilet. * His de seminibus multo jam plura oriuntur, 930 Et frumenla inter primo turgemia lacte, Spinis fulu subit seges horrida zixaniorom. Sed iios qui Domini semensuraus.agricolaeque Stamus ope, etsupera perflaii vivimus anrav Viperei calicis gustum procul excotiamus : 935 Divinique operis consunter conGteamur Figmentum nos esse novura,quodprorsusabilla Stirpe vetustalis discretum est , atque recisum, Et jam sit penitus carnalis originis exsors , 185 Qui membrum est Christi, capitisque in B corpore vivit : 940 A quo subjectos vigor omnis manat in artus ; Et sic qnaeque suo vegeUniur in ordine partes, Ut quod agunt, et dispositis quod motibus ei- plent, Ex illo possint, qui summa alqueuhima pacans, Ut nos insereret summis, se miscuit imis. 915 * Cohticeaht igitur qui dicunt esse caveo- dum 908. Supplicio, et quidem v. seq. quo ittnl effeeti miseri. Dereliquiis primsiiitefriutisdicitur: nempe com respectu ad bona ipsa primae integriutis, quo- rom dumtaxat exigua sunt particula, caeteris misere deperditis. Hoc sensu pars exigui magnarum opum quibus quis ob crimeu a principe mulcutus est, tuppticium ejus dici posset, cum ipse eam aspiciens C considerat quantillum sibi de Untis bonis supersit : maxime si pars ista exiguo sit ipsi usui , et ferrae nonnisi ad damnum conducat; uti reliquiae illae ho- minem sine Dei auxilio finem ad mortis (ut supra di- citur v. 403), non autem ut v. 877 additur : .... Ad veram possunt perducere vitam. 911. Manifestum hiatum a Gallo hic noutum mo- net. Doct. Lov. quem illeobstruxerathocversu, In eodum attollunt, et vera luce fruunlur. Saiis concinne enimvero , sed hic alium a se quoque confictum ex ipsis verbis Prosperi colligit, eo nimi- rum loco ubi eamdem fere sententiam tracut ( si Umen ipseest), epist. ad Demetriadem c. 14 : Sieutt inquit, arte medica fit in oculit caugantibus, ut pos- sint videre quod non vident . . . . ita in cordibus tardii «I HEBiTiMJS per Spiritum sancium aciet obducta ter- Stur, et db vero ldminb tenebrotcB jam et deficientis cernm lumeh accipiuht. Unde iocum istum idem Doct. Lov. sic eibibet : " Aut cum hebetes visus, longa ex caligine Undem Krepti, accipiunt verode lumine lumen. 914. Detit reeta legendi. Doct. Lov. Id est, virlus recu cligendi. Sic supra v. 651 et seq. : ....Qula recU gerendi. Non data sit virtus. 915. Patribus primis. DubiUnter supra ad v. 10 Sstud , de patribut , exposuimus de prirao patre et matre : nimis enim nove , ac sine ullo idoneo vete- mm exemplo id diclum videbatur. Dubiiationem vero omnem exemit hic locus ; de phrasi interim grammatici viderint. Doct. Lov. 920. Qua> iiunc, eic. Versum hunc ambiguum et ©bscurum reddunt qua , et terpent , nam hoc quis- piam facile substantive acciperet; illud vero quo referendum sit, non sutim apparet. Ac mihi quidem prima fronte referendum videbatur ad eupido. Atqni, ut nuncvideo, referendum zdvettigia : terpent autem participaliier accipe, et sic ordina constructionem : Per quce vettigia veterit fraudit nune iterum terpent illo mortit tator diabolut, decepiottimili ttudei inflam- mare furore. Doct. Lov. 925. Mobilitate. Ut supra, v. 592. Non igitur no- bllitate, ut quibusdam visum fuii. Doci. Lov. 928. Pretio, non munere. Id est, mercede debiia, non dono gratuito. DocL Lov. * Gaput KLIV. Plurimot inde erroret oriri. Quot pii omnet avertari debent. Qui cum membra Chritti stnl, a eapite suo vim omnem hauriunt. 934. Viverei calicit. Idest, a serpente propina- ti. Respicitur enim ad dicta cap. superiore. Doct. Lov. 938. Et jam tit, elc. Gallus imperativum credidit,' conjtingendo scilicet cum iMo supra. v. 934. etseq., excutiamut et confiteamur. Mihi vero subjunctivus videtur, cobaerens cum infinitivo immediate praece- denti ea raiione qua passim bic Nosler hos duOs modos connectil : adeo ut jam sit stet pro jam eue ; nisi Uinen legendum, utjam sit. Doct. Lov. 944. Summis, se mitcuit imit. Elegans abnsus istius triti apud auctores bonos, summa imis miscere: pro sursum deorsum omnia verlere. Doct. Lov. * Gaput XLV. Procul abjiciendi qui exittimant san- ctis auferri causam oblinendce coronce , nisi humana in eis merita reperiantur. Virtus piorum non ideo mi- noris facienda , quod eam totam a Clmsto accipiant. Sicut nec axlestis gloria sanctorum, quam totam a Deo habent, qui omnia in illis omnibus est. Multo minus gravari oportet aanoscere nos in hac fletus valle nihil boni nisi per grattam posse. Nec ea re tollitur tibertas, sed restituitur ae redimitur. Ut quidquid reete aqit, non ipsi acceptum referatur, sed gralice Christi. Non enim tantum boni operis fructus largilur Deus per gratiam, sed etiam operandi voluntatem et cogita- tionem totamque pioe vitce seriem. — Objectio. Semi- pelag. Per hauc gmtise pracdicationem virtuiis stu- dium resolvi. — Respondet contra sine gratia nullum esse vhrtutis opus , quod voluntas humana per se nihil aliud possit quam exerrare. Sola gratice vi nos idoneos fieri et accendi animos hominum ad recte vivendum. 145 CARMEN DE INGRATIS. PARS QUARTA. H« Ne de&it sanctii sumenda» causa coron», Si non ipsorom boua repperianlur in illis. Hoc elenim lomida nimis impieiate docentes, Quid nisi justitia nos et virlute, Deoque, 950 Dispoliare volunt : ne lux in nocte coruscet , Langoida ne in vires redeant, ne mortoa vivant? Sed nobis summo verorum a fonte bonorum Haurire haec, superoetsemper splendore nitere, Gloria sit ; non spes in feni flore cadoco. 955 Sicut enim palmes nollos valet edere frucius Non in vite manens, quae de radice minisira Succom agat in frondes, el musto compleat uvai: Sic infecundi virtutum, et fruge carentei Perpetoi cibus ignii eront : qoi vile reiicta 960 Aodent effusa de libertate comarum Fidere, ne Cbristi lint ubertate feracei : Et mage ae credunt propriii excellere posse, Quam si virtutum placitarom sit Deui auctor. Yilei ergo putent se deformesque futuros , 965 Gum transformatis fiet Deus unica sanctis Gloria : corporei nec jam pressura laboris Conleret incertos, led in omnibus omnia semper Cbristuserii.Quod si pulcbrum et soper omnja maguom eit, Cor pudet bac etiam fletui in valle potentei 970 Esse Deo, minimomqoe operis mortalis habere, B Qood non est nisi peccatom qoo discrocielur Libertas: ad qoam solam male gesU recurront? 187 El taroen in sanctoi animom com rfiteo- dimusaclus, Cum desideriis carnis mens casta repognat, 975 Cum tentatori non cedimus, el per acerbai Vexati poeuas, illaeso corde manemus ; Libertate agimos; sed libertate redempla , Cui Deus est rector, summoqueex lumine lutuen, Vita, salus, virtuit laptentia : gratia Christi est, 980 Qua currit, gaudet, lolerat, cavet, eligit, instat, - Credit, sperat, amat, mundatur, joilificatnr. Si qoid enim recti gerimus, Domine, auxi- iiante Tegerimus; tu corda moves; tu vola petenlii Quae dare vii, tribuis, servans largiu, creansqoe 985 De meritis merita, et comolans toa dona coronis. Non autem hoccuram minui, itudiumque resoivi Yiriutum, aul opus ingenii torpere putandom est, Quod bona lanctorom toa aont, et qoidquid in illii Aut lanum, aut validnm est, deteviget: ot videatur 990 Nil actora bominis, teconcta gerenle, volonus: Quae sinelequidagit,nisi quoproculexsoletate? Precipites semper calles, et devia moto 946. Sumendce causa coronm. Id est, ralio meriti et mercedis. Vide sopra ad v. 839 et seq. Doct. Lov. 947. lpsorum bona. ld est, ipsis propria, ac line graiiaeauxilio facta: sicut supra v. 570 : Vel nostro ascribi nequeunt beoe ge&ta labori. Eodem modo inieliige mox infra, 962, islud proprust nempe virtutibus. Doct. Lov. 963. Placitarum. At quae virtutes illae placitce, ut prnpriig opponunlur? Si Virgilii dictio cousulatur, longe is recedit a scopo nostro , ubi banc vocem usurpat init. iv jEneid., .... Placitone etiam pugnabis aniori? Praeterquam quod etiam credendum non sit, Pro- spemm in re Uui sancU ad J£neidos potiui quam Scripiorae locum aliquem respexisse. Puiem i^itur has virtutes placius easdem esse cum operibus bonis (Ephes. u, 10) quoB pratparavil Deusut in illisambu- iemus : quae proiade placitce dicantur, quia divino beneplacito ordinatae et praeparatae, ut in illis ambo- lemos. Doct. Lov. 966. Corporei laboris. Id est, qoalis in corpore hoc aertiiuiioso geriior, cum Unta cadendi ac delinquen- <li iiiceriitudine ac metu. Videbanlur enim Massi- lienses praecipoam operum excellemiain petcre ex hac arbitrii sibi relicti vacillanti incertiludine, quam r operalionem gratiae toilendam metucbant. Doct. IV. 970. Minimumque operis mortalis. Id est, peccati, inquiet aliquis, prxsertim mortifcri. Belle sane, si tamen f ine nugntionc evidenii lunc sequatur : .... Quod oon est nisi peccatum. Qnid ergo? Diflicilis locus; quein cum sui similibus s>ervare malo in appendiculain llieologicam , quam cum Deo medilor in hoc Prosperi carmcii : dum hic inierim pergo in lusibus pliilologicis. Docl. Lovan. — Sola editio Lugdun. aliter habel hunc locuin : Cur \Au\e\ liac eliamfletus in valle potonios Ehso Dco? nimiunit{uc opcrib morUlii UabiTC? ytiod non cj4, olc. 972. Sotam : tuni sola csl. Doct, Lov. C Ibid. Recurrunt. Sic lamquam ad nativam scaturi- ginem suam, trt apud Horat. Naturam expellas furca, tamen usque recurret 977. Libertate redempta. An ergo libertas redimi, autumquam non libera fuisse potest? Sic nimirum Q diserte docet infra v. 995 : Tunc fiet (cum gralia) cursus velox.... libera ubertas, etc Unde duo no- Unda : et quod in sensu Prosperi sine gratia sit libertas, et quod per gratiam ipsa libertas iusuper liberetur, nempe ad volendum et perficieudum bo- nuro, Deo id operante, Phil. u, 13, de qua libertatii Iut iia dicam) libertate intelligcndi sunt eliam SS. ^aires Prospero coaelanci, ubi durius nonnumquam ita loqui videniur, ut liberlas per primum pec- catuni amissa, per Cbristi gratiam recupereiur. Revera enim h«c est libertas, qtia libertate Cbri- stui nos liberavit. Gaf. iv, 34. Doct. Lovan. 978. Cui Deus, etc. Ilaec interpunctio Galli inter- pretis,consenlientibusLugd., Lov., Duac.et Colon., Docl. Lov. non probatur onuiino. Pro qua sic pro- nunliari optat : Sed libcrtate rodemnta : Cui Deus est rector; summoque ex lumine lumen, Vita,salu3, virtus, sapientia, gratia Chrisli esl; Qua currit, gaudet, etc. 0 Priori interpungendi modo variari dicit sententiam : ubi illa omnia, rector, lumen, vita9 salus, sapientiaf de Deo dicun>ur : quod niihi (ail) minus displiceret, nisi quod dicitur , summoque ex lumine, de lumine creato accipiendum videtur, ideoqueet illud, et qu« sequuntur, ad gratiam potius referenck essent. 983. Tu vota petentis, etc. Sic orat Ecclesia domi- nica ix post Pent., ul petentibus desiderata conceda$t fac eos quas tibi sunt placita postutare. Doct. Lov. 991. Quidagit, eic. Doci. Lov. scribit, Quidagat? Gallus (inquii ille in nota) ilerum alitcr. Nam phmo legil, aglt, deinde iuterrogationis noiam in finem versusdiffert: neutrum (faieor) adeo perperam, atit ullo nolabili sententiai damno. Edit. Lugd., Lov., Duac. ct Colon., Quid agil? 147 S. PROSPEM AQUITANl «*« Ingrestora sno : nisi fessam, tu bone, et atgrain A Prodeat arbilriam nostrum, nihil hte nne sensus Suscipias, referas, foveas, tnearis, honestes. lOOOCorporei possint, opns ut serfile quiescat. 995 Tune fiet cursus velox, oeulique videntes, 188 El lua dum in nobis *&inT> non no*trsi Libera libertas, sapiens sapientia, justum voluntas, Judicium, et fortis virtus, et sana facoltas. Legitima in sanctis ducamus sabbaU festis. Hujus opb semper, Pater, indigeamus : ab ipsa 994. Referas. Plus dicit noc verbum quam Gallns ipsius libertatis vocavimus. Doct. Lovan. fntellexit, qoi illud reddidit per suum, ramener. Sic 4000. Possint. Quod plane amplector ex Gallo , enim eadem sententia repetitur lib. i de Vocat. pro eo quod csteri uabebant, possunt. Libens etiam Gent. c. 8 : Nec dedignetur cegram, diu in invio fati- ascribo ejusdem expositionem in proea, ubi illud , gatam, humeris suisfcrre, et non retoeando tantum, Nihil hae tine sensus eorporei pottint, ita reddit: sed etiam portando saivare. ltoct. Lov. Qu'etle conduite tous les mouvementt de notre corpt; lbid. Honestet. Sictit in verbo illo superiore, refc- q. d. : Nnllam sensus nostri corporei operatiouem rat9 manifesto alludit ad parabolam Evangelicam de edant, quam illa non producat. 0 yotum t Sed vo- pastore ovem perditam humeris suis referente (Luc. tum tantum , nisi cum mortale hoc induerit immor- xv)f ita hic respicere existimo ad illam ibid. de pa- Ulitatem. Doct. Lovan. tre, filium prodigum ad se reversum ttola prima ho- Ibid. Oput servile. ita vocat, dum nostra in nobis nestante. Gallus saliem, in voce bac quam in alia D agitur, non Dei voluntas; dum, inquam, vel malum isu reddeuda felicior, iu recte in prosa : Si vout ne B agimus, vel de bonis actibus nostris, qnasi de pro- Corne* de vot dont et de vot grdcet: ubi etiam phra- priis gloriamur. Sic colligo ex anlithesi Prosperi v. sim Scripturae secutus esl, qua honettare idem est seq. et Augustini verbisjam citandis. Doct. Lovan. acditare. Doct. Lovan. 1002. Sabbata. Curo levi allusione ad sabbatiamum 99:». Prodeat arbitrium. Id est, libertas : nam ar- sternum, agitur de sabbato in hac ipsa vita agendo : bitrium pro ipsa liberute positum etiam supra vi- quod ita Noster Augustini sui verbis eihibet sent. deas, v. 622 : 278 : lt enim obtervatione tabbatique vacalione uniut diei figurabatur, perpetuum tabbatum observat, qui spe Nolla tibi arbitrii respondent sigaa. futurm quietis sanctxs ett operibut intentus, nec ipsis oonit actibut tuit, quati de propriis et de hit qum non OpUt scilicet libertatem illam quam dat gratia, et acceperit gloriatur; illum tn te operari eognouen$9 quam jam supra ex Prosperi senteutia libertatem qui simul operatur et quietut ett. ADMONITIO 1N DDO OPDSCDLA QD.E SKQDDNTDR. Subjecta duo epigrammata in obtrectatorem tancti Auguttini, sive idem sif , tive diverti agnotcantur mque prava tentientes, et codieum tam mss. quam editorum anctoritate, et omnium mtatum tu/fragio S. Prospero ussignantur. Quem vero inter multot doctrinm Auauttinianm advertariot impelat auctor, non pari facililale deeernitur9 cum hactenut tacitum iptiut nomen dubitationi locum prmbuerit. Hunc autem este Vincentium Lm- nensem monachum CommonitorU auctorem pluribus probatum legere licebit apud smpe taudatam distertationem 9 Anthelmii. Hic enim in opere illo aliat vere aureu, id prmcipue intenditte putatur% ut Auguttini doetrinam in novitatit sutpicionem traheret. Rem antea animadoerterunt probaruntque vost Vottium viri doctistimi Hen. Norisius Histor. Pelag. cap. li, lib. n, nec non Nat. Alexander Hist. tccles. tom. X, cap. 5, art. 7, ( 7. Quorum momentis et istud spicilegii inttar tubjicit, scilicet : Cum ex Augustino in lib. de Prmaett. SS. c. 3 ef 4 notum tit S. anlittitem initto convertionit Matsiliensium sentenliam circa fidei et bonm votuntatis initia diterte tradidisse; Semipetagiani Mattitientet hit anterioribus librit veluti ctypeo utebantur, et qualibet oecatione Augu- ttini ditciputit reponebant, te in ittit tuis sensibus Augnstini verba tectari : cnm vero Augustinianm doctrtnee defensorum vatida esset exceptiot S. doctoris scientiam incrementorum profectibut eo pervenitte ut agnotceret castigaretque senes qum juvenit ignoraverat ac minus perite scripteratf illi reclamobant, anteriora Augustini scripta ideo magis aixis quibusque probanda, quod itlis suffragaretur antiquitas, posteriora vero nonnisi novitata niti possent. At vehenuntius inttabat, omnium sanctorum et eruditorum fratrum rromine, Prosper in responsis ad Genuensium dubiasuper his maxime propotita, aient: Quia nec jnsia uec rationabilis intelligitur eorum esst persuasio, qui hujns viri scientiam, tot incrementorum profectibus aedificalam, ad adolescenti* rudimenU revocahant, ut magis suffragaretur haereticis quod inter iuitia couversionis suac imperite senserat, qtiam prndessei catholicis qnod pontificali diligentiae veritas revelarai; merito illos hoc prwjudicio uientes, et in jiis qiia? dudum abdicala fuerant immorantes, pii doctoris gravitas notat, quod qui curaverunt omnessensus ipsius indagare, noluerunt cum ejus eruditione proficere. Quibut ille quati reponere tatagent in Commonitoriof cum auream illam sententiam tub finem potuisseU Eadem Umen qusc didicisti dnce, ut cum dicas nove, non dicas nova : sic tandem Auqustini ditciputorum objectionem ingeniose proponit ac resolvit : c Sed forsitan dicet aliquisf Nuliusne ergo in Ecelesia Christi profectus habetur rcligionis? Hobeatur piane et maximut (nam quis ille ett tam invidut hommibus} tam exosus Deo, qui id prohibere conetnr?) : ted tamen ut vere profectut sit itle fideit non permutatio. Si quidem ad profectum pertinet ut in temetipsam unaqumque ret amplificetur, ad permu- tationem vero% ut aliquid ex atio in aliud transvertatur. Crescat igiiur oportet, et multum vehementerque pro/iciat, tam tingulorum quam omnium, tam unius hominis quam totius Ecctetim mtatum ac smculorum gradibus, intelli- gentia9 scienlia, tapientia; ted in suo dumtaxat genere, in eodem tcilicet dogmate, eodem sensu, eademque sen- tentia. » Hmc Vincentiut% cujut et alia priora et posteriora ti in postremos Augustini libros torta tunt, ista simititer in iltos et Ulorum defentoret retorta nemo negare poterit, aumque deinceps ille auetor eo artificio profert, ut tanto magis videaniur in tancti Hipponentit prmtutit placita tatenter invehi, quanto in alias omnes hmrese* ztudiosiut insurgere prima fronte perspicitur. Jlta tamen cum immerito Augustinum ferirent, hmreses omnest tam prmteritas quam secuturat% uno ictu confoderunt. Reliqua in doctitsimo Centore leget cui vacat : not amptioribus hupersedemus, hmc tatis fore arbitrantes U9 EPIGRAMMATA. 1» 8. PROSPERI AQUITANI •EPIGRAMMAbIN OBTRECTATOREM AUGUSTINI. 191 'Quidam dictiloqui librot senia Aogustini A Carpere, ei adversom condere fertor opos. Csque adeone booum ingenium, el facundia dives, Osientare ariem non aiiter potuit; * In nova prostraias aeies nisi bella cieret, Impiaque exstincii* bostibus arma daret? ilaee pognav incentor, mors est tua, te * siylua iste Conficit, et verbis perderis ipse tuis. Dumque doces quantum valeai mens libera, monstras Velle tuum tibimet sufflcere nt pereas. Verte gradura, fuge perniciem ; stratosque ro- belles Oris apostolid fulmine ubique vide. Nec te ' mutalo defendi nomine credas. Si pastorem ovium laedere vis, s luput es. * Ex variib S. Prosperi epigrammatis iampridem b ^ Iria selecta sunt, et joncta carmini de Ingratis. Haod dubie ob argomenii afHnitatem : quippe doo- bos prioribus Joannes Cassianus lugraiorum primi- pilos exagitari videtur; tertium vero eodem pertinet, ea ratinne quam in argumento marginali tatis, ac (ot poto) primus ostcndi. Inverti autem consuetum eorura ordinem. lu quippe poslulare videbatur ordo letnporis, quo priora illa vel scripia sunt, vel decori gratia scripta nnguntur : nemue primum, cum scri- ptor ille nonnisi adhuc ferretur carpere Augostini libros, et adversus eosdem opus aliquod eondere; al- terum vero, cum jam opus istud terpere ccepisset, Doct. Lov. b Scriptum forte, superstite adhuc S. Augiistino, circa annum 450. Arguhcntdm. Novum Scriptorem aliquid operis motietttem adversus S. Augusttnum proposita rei im- piitate pessimoque successu, incepto absterrere nititur. « Quidam. At quis ille ? Cassianus, inquies, qui sob Coilatoris nomine etiam alio tractalu a Prospero vapuUt. Atque baec multorum hactenus fuit opinio, quam nori parum confirmant plura loca hnic epi- grammati cum libro contra Collatorem communia. Nec equidem iili ausim contradicere : est tameu quod lectori bac in re eipendendum proponaro. Verone siinile videtur Prosperum, solitum alioqui quam mi- lissime de hoc presbytero et tota Massiliensium factione loqui, bic eum vocare Lupnm, viperam, mi- strum denique anguiculum? Siccine etism sua scri- psit et edidtt celebris ille Collator, ut dici potuerit Serpere, ac mutato uu dissimulato nomine legi velle? Sed de bis satis. Doci. Lov. * in nova prostratas. lia lib. cont. Collator. mox post initium : ln eum statum deducere causam Eecle- lite mcliuntur, ut dum nostros (puta Auguslinum, elc.) (tprmant non veraciier pro gratia locutos, inimicot qtatise persuadeant injuste damnaios esse. Doct. Lov. * Sttflus iste conficit. Acute ludil in acquivoco, quod tiulus ct scribendi et feriendi insirumentum sit. Itocl. Lov. < Mutato nondne. Qui itaconlra Augustinom scri- pserit pro Ingralis , nemo occorrit praeier Vincen- tiom Lirinensem (viroro alioqui sanctissimom el doclissimum), quem hodie plures censent aureum illod Commonitoriom snum ita direxisse adversoi haeresum novitates, ol sub hoc nomine Augustini 6 doctrinam notatam voluerit. Caeterum consiat m*- tato nomine illud edidisse, seque vocasse Peregri- num. Sed cum ipse scripserit post Aogostini exces- surn, imnio post Rescriptnm Coelestini PP. ad Gallia* episcopos; hoc autem epigramma conditum sii Au- gustino jam sene quidem , at tamen vivo, evanescit omnis de Vincentii Peregrino suspicio : quaerendos- que alius, cui ista conveniant. Doct. Lov. Nisi forte dicas, qo«»m sanctus Prosper impugnat hoc epigram- mate, aliquot annis, juxta auctoris nostri consilium, siloisse : aot si opus illud quo Augustinum ferire minabantur Semipelagiani , 13 Csssiani collationem esse volueris , tunc anno 426 ascribenda erunt epi- gramroata ista, ei jam tunc Prosperom contra ipsos decertare coepisse erit agnoscendum. Doct. Lov. s Lupus es. In hac cauda latet proculdubio totius epigrammalis , aiiunde acutissimi , aculeus praeci- puus : qui otique lanto erit acutior, si Auctor per suspicionero notatum voluerit atiqoem cui Lupo no- r men ; quales istis temporihus habemos Gallos com plores, ut sanctos illos Trecensero, Suessionensem, Lugdunensem episcopos; iiem postea Ferrariensem, etc. Ni hoc sit , sallem dicere voluit : Ut tuum uo- men celare studeas, nos qui le vocare oporteat satis scimus, nempe Lupum % cum opere ipso le talem praebeas , qui pastorem oppugnes. Verum quis ille pastor qoem hic laesum cupiat? Ponlifex . iuquies, illius sedis de qua disiicho stiperiore. Nerape id eliam putavi , donec incidi in hunc locuin contra Coilat. c. 21 : Prmcipuum nostro tempore in doctrina ecclesiastica vhrum ( Augustinum ) rabido ore discer- punt; creduntque se omnia auctoritatum munimina posse conveilere , li hanc pastoralis speculat validis- simam turrim crebra Pelagiani arietis iUisione putsa- verint. Doct. Lov. 8. PROSPERI AQUITANI 'EPIGRAMMA IN EUMDEM AUT ALIUM QUKMPIAM AUGUSTINI OBTRKCTATORKM. 193 Contra Augustinum narratur serpere quidam Scripior, quem dudum livor adussit edax: • Scriptum fone circa idem teropus. AiwaiiiTim. Hunc cum jam scriptum ejus ser- pere dicereturf suspicionibus onerat , ipsique egregiam a sancto Dottore refuWionem promittu. tbi S. PROSPERI AQUITANl iM •Quicaputobscurisc^nteclumutcumquecavernis A Seu vetere armatmr dogmale, tite novo Tollere humo miserum perpalit anguiculum. In quoscumque sinus spirarum torqueat orbes9 Aut bunc froge sua sequorei pavere b Britanni, Et fallai multa contegat arte capul ; Aut buic c Campano gramine corda tument. Gurrentem attritoa auper aspidas et basiliscoa 195 Qliae concepta fovet promat , quae parturit Declinare d senem vipera non poterit. edat; Qui caput. Sicergo primointuitu acceperam boc Utop. lib. i. Doct. Lovan. dislichou : Quidam scriptor auo illoscripio miserum « Campano gramine. Ob Julianum Eclanemem anguicutum Pelagium iterom suscitavit , et caput epiacopum Campanumv ut notant caeteri in margine suum attollere perpulit; snb ape fore ut suum do- hujus foci. Verum sunt qui malint dictum potius ob gma rureus reflorescat. Movebat prsecipue quod Coelestium , qui aequo, immo meliori ac certiori r.i- etiam aupra aliquoties ille baeresiarcba anquis% co- tione Campanus fuit ; et tamquam Pelagii cobaere- luber% similibusque nominibus appelletur. Sed de- siarcha (a quoetiam hseresis ista per Orientem com- cepit me relativum qui, quod tunc non vidi ad livo- muniter Cmtestiana , uti per Occidentero Pelaaiana rem referendum esse : adeo ut anguicutus sit ipse audivit) aptius multo cum ipso ponitur in parallelo, scriptor in quem aifitur, nempe anguis illius majoris quam Jtilianus , utriusque aolum discipulus v ttinc pulfus. Dissimulare interim nequeo suspicionem temporis fortassis nondum admodum notua. Iramo ineam , videlicet Prosperum sic ambigue verba li- n quid si Julianus ia ipse sit scriptor in quem cuaum brassesua, ut iutelligi possetseu quispiam Pelagii B eat utrumque epigramma? Tempus convenit, ca>- discipulus, seu ipse Pelagius. Yidetur namque dubi- tera non aoludunt. Sed tamen nonnisi suspicio esu tasse, ac alios dubitare voluisse, an non forte ipse Graminis autem Campani fit mentio, vel quod ea Pehgius, aot saltem Pelagii germanus compar Coe- regio , ut caeteris e terra nascentibus, ita imprimia lestius, hujus novi acripti auctor foret. Sed de boc fehciasimo gramine abundaret ; vel quod Campam plura nota seq. Doct. Lovan. superbia ex Agellio videatur in proverbium abiitse; b Britanni. Pelagii populares : qui rursus jEquo- vel denique ut alludatur ad gramen Anthedonis, quo rei vocanlur, ut pateat qua Britannia hseresiarcha gustato Glaucus, Metamorph. ziu, aubito • . . Tre- oriundns fuerit; nimirum insula,non autem ea qu» pidare intut prmeordiasensit% seque xuPelagum prae- in coniinente est , et Minor hodie dicitur : de quo cipitem dedit. Doct. Lovan. pltira supra ad cap. 1 carm de Ingrat. Sed quid Bri- * Senem. En rurstis senex vocatur Augoaiinua Unnis iatis cum fruge? An forte ea tunc celebrea (nomine , ut puto , aetatis , non dignitatis) , qualia fuemnt, ut nuuc ipsorum lana in pretio est? Certe fuit cum contra ipsuin Julianum audacem calamum aliquid, ni fallor, ejusmodi observat lllorum Morus atrinzit. Doct. Lovan. ADMONITIO IN EPITAPHIUM NESTORIANiE ET PELAGIAMS HJBRESEON. Vt hoe epitaphium plane inteUigatur% duo veluii eapita in hmresi Nestoriana attendenda sunt. Unum circm unionem naturce humanm cum divina inChritlotquam Nestorius per solam inhabilationem, non vero in unitaiem ?ersonm factam fuisse prcedicabat , iia ut dum essent in Christo personm ceque ac duce naturm% nee idem esset llius Dei , <m filius Marice. Alterum caput rationem spectal qua Jesus ad eam , qualiscumque sit% unionem pervcneril. Non enim eam statim in ipso eonceptu obtinuisse , sed suis postmodum meritis consecutum fuiue pffirmabat. Quare vetus Chronologus.apud Liberatum, hcec habet de hojresi Nestoriana : Felice et Tauro coss., Nestorius Constanlinopolitanus episcopus novum Ecclesiis molitur errorem inducere, praedicans Christum bominein tantum, non etiam Deum natum, eique divinitatein collatam esse pro meritodicit. ttune poste- riorem errorem potissimum spectat sanctus Prospert et in eo Nestorianam hmresim cum Pelagiana comparai. Jllam tero ait Pelagianm geuitricem simul et natam esse : genitricem, quia erroriitius qui in capite gratiam destruit, et gui Jesum dignitatem Christi propriis meritis assecutum fuisse contendii (qum est hceresis NesiorU)t fons et principium est errorU .Ulius qui gratiam in membris evertit, quique homines Christianorum dignitatem propriis merilts sibi eomparare posse affirmat (qum est hceresis Pelaqii) : natarn vero% quia Nestorius suam non vulgavit hmresim nisi post damnatos Pelagianos. Atque adeo cum in istius epitaphii Umine Nestorianam h&re- sim Petagiance suecessisse dixisset, quasi postmodum orlam% auod verum est9 si iUius per Nestorium divutga- tionem consideres , postea tamen utramque simul ortam esse att , tum ob affiniiatem et cognationem , aum inter utriusque errores intercedil, tum etiam quia ante Nestorium Nestoriana hceretis in Pelagiana contineiatur : ut patet ex Leporio Gallicano monacho9 qui cum esset Pelagiani dogmatis acerrimus defensor, iltam etiam ob quam postea Nestorius damnalus est heeresim doeuit; sed Augustini operaad sanam mentem rediit. Nestorius suam dicutgavit hceresim paulo post damtiatos Pelagianos, cirea annum 429.- Hoc idem epitaphium a Prospero nostro utriusque hceresis tumulo appensvm negarat Joan. Garnerius soc. Jesuin eap. 7 dissert. 7 ad Marii Mercatoris Opera; eimile quiddam amigmati proferri contendens% cum dici- tnr alteram hceresim alterius fuisse matrem simul et filiam : qum ingeniose quidem dieta faletur, sed vere fuissa negat : hincque probare nititur quod a tertio smculo per detiria Samosateni Nestoriano trrori prmludi cceperit% subjicitque dandam eo facitiorem veniam poetm nostrof quod ipse quoque Cassianus in eodem peceaverit, et suam in sentenliam traxerit amicum Leonem Magnum% aliosque postmodum plures eorum auctoritatem secutos. Quibus non obslantibus% tate opuscutum Prospero abjudicandum negat Anthelmius dissert. 9 in Opera SS. Leonis ei Prosperi% lum propter auctoritatem Cassiani et Leonis Magni% quibus si hoc Ucuil serio disserentibus% mutto indulgentius poetm condonandum, non tam ad historim normam loauenti, quom conseputtis erroribus laxatis habenis inflatisque% ut aiunt% tibiis volenti itludere. Maxime cum hccc utriusque luvreseos comparatio non semel ab eo usurpata deprehendatur, sed et in Chronico ipso narret quod apud Ephesum Nestorius cum haeresi nomiuis sui, et cum multis Pelagianis, qtii coguatum errori suo juvabant dogma, fuerit damnatus, et hanc ipsamutriusque erroris contesserationemCassiano exprobret tibri adversus euin scripti cop.21. Per hune viru!n(Cifc*(irmm) etiamOrientaies Ecclesiae gmiina pcste pnrgatae sunt, quando Cyrillo Alexandriuae urbis antistiti ad exsecnndam Nestorianam impietalem, apostolico auxiliatiis est gladio, quo etiam Pelagiani dum cnguatis confoederantur erroribus, iterum prosierncreniur. Qno autrm sensu hmc inter utrumque affmitas intelliqenda veniat, jam supra fuse satis expUcatum kakes- 153 EPIGRAMMATA. 154 8. PROSPERI AQUITANI , EPITAPHIUM NESTORIANiE ET PELAGIANyE H/ERESEON. (Nestoriana hceresis loquitur.) 197 b Neatoriana lues « successi Pelagianae, A Quae tamen est d otero praegenerata meo. lnfelix miserae • genitrix et filia nate, Prodivi ex ipso germine quod peperi. Nam fundare arcem meritis prior orsa su- pcrbis, f De capite ad corpns ducere opus volui. Sed mea dum s prolesin summa armatur ab imi«, Gongrua bellandi tempora non babui. |9Q Et consanguineae post iristia * vulnera fraodis, Aspera conserui pnelia fine pari. Me tamen 4 una dedit victam sententia letlio : Illa volens i iterum surgere k bis cecidiL Blecum oritur , * mecum moritur, mecumquo sepulcrum Intrat, et inferni carceris ima subit. Quo nos prsecipites insana superbia mersit, Eiutas donis, et tumidas meritis? Nam Christum pietate operum et mercede m volentes Esse Deum, in capitis foedere non stetimus ; Sperantesque animi de libertate coronam, Perdidimus quam dat graiia justitiam. Quiqoe igitur geminae miseraris busta ruiu», Ne nostro exitio consociare cave. Nam si quae Domini data monera sero falemur, Haec honiini credis debita, B noster eris. • Scripturo post damnatam haeresim Nestorii in concilio Epbesino anno 451, Augustino jam mor- too. AMUMEirruif. Ad Masriliensium rursus invidwm induciiur hceresis Nestoriana, deplorans suum et Pela- sianismi exterminium : eamque illius assignans cau- ktm qua non salis immunes essent Semipelagiani. * Nestorinna lues. Nestorius episcopus Constanti- nopolitanus suaindivnlgavithaeresim pauto post dam- natos Pelagianos, circa annum 429. De sensu totins distichii vide Admonitionem pncviam : cui in omni- btts asaentitor Doct. Lovan. et ex interprele Gallo transcribit : quem tamen ipsius Epitaphii scopum non vitlisse suspicatur. « Successi nempe temporis ordine. Doct. Lov. d Uleroprcegenerata. Sic editiomnes Ltigd., Lov., Duac.et Colon. Doct. Lov. legit progenerata, necleclio- nem nosiram rejicit ; nolatqueagi de ordine rerum et naiiir*. Galius legit (ait ille) prcegenerata, qtiod quidem baud abludit ab auctoris phrasi, cni familia- ris esi baec in vernorum compositione praepositio : ted vulgalum est Latinius, minusque insolens. • Genitrix et filia : ea ratione quae huc usque in- dicata est. Doct. Lov. { De capite ad corpus. Id est, cum justiliam quae non graluilum Dei donum esset, sed humanis meri- tiscompararetur stabilire vcllem, a Christo, qui Ec- tlesise capot est, initium ducere volui, et ab eo ad Meles, qui Christi corpus sunt, gradum facere : priroum ucmpe astruendo de Cbristo ; quod ejus eleciio ex praevin arbitrii meritis essel ; ac tum idem inferendo de Chrislianis. Revera namque Christi dectio eieinplar est illius, qua elegit nos in ipso ante tonuuutionem mundi (Epbes. i, 4). Unde et eo ar- ftumentandi ordine Augustinus a Cnristo ad